Η οδική ασφάλεια δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Η ανθρώπινη ζωή είναι ανεκτίμητη.
Η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή ναρκωτικών, η ακραία ταχύτητα και κάθε συμπεριφορά που θέτει ανθρώπινες ζωές σε πραγματικό κίνδυνο πρέπει να αντιμετωπίζονται αυστηρά. Και στην υποτροπή, οι συνέπειες ορθώς πρέπει να γίνονται ακόμη αυστηρότερες.
Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, ο ν. 5209/2025, κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.
Όμως αυστηρότητα δεν σημαίνει ισοπέδωση.
Δεν έχουν όλες οι παραβάσεις την ίδια βαρύτητα ούτε δημιουργούν τον ίδιο κίνδυνο. Επομένως, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να υπάρχουν κυρώσεις, αλλά αν η κύρωση είναι ανάλογη της πραγματικής επικινδυνότητας της παράβασης.
Για έναν επαγγελματία οδηγό, μάλιστα, το δίπλωμα δεν είναι απλώς μέσο μετακίνησης.
Είναι εργαλείο δουλειάς. Είναι εισόδημα.
Η πολύμηνη αφαίρεσή του μπορεί να σημαίνει αδυναμία εργασίας, την ώρα που οικογενειακές, φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις συνεχίζουν να τρέχουν.
Πότε η κύρωση τιμωρεί την παράβαση και πότε αρχίζει να τιμωρεί και το επάγγελμα;
Να είμαστε ξεκάθαροι.
Κανείς δεν ζητά ασυλία για τους επαγγελματίες οδηγούς.
Δεν προτείνουμε διαφορετικό ΚΟΚ ούτε ευνοϊκότερη μεταχείριση λόγω επαγγέλματος. Η αρχή της αναλογικότητας πρέπει να αφορά κάθε οδηγό. Στον επαγγελματία, όμως, υπάρχει μία πρόσθετη πραγματική συνέπεια: η αφαίρεση της άδειας μπορεί να σημαίνει ταυτόχρονα και αδυναμία άσκησης του επαγγέλματός του.
Άλλο η οδήγηση με υψηλή συγκέντρωση αλκοόλ, υπό την επήρεια ναρκωτικών ή με ακραία ταχύτητα και άλλο μία παράβαση μικρότερης επικινδυνότητας.
Διαφορετική επικινδυνότητα πρέπει να σημαίνει αναλογική αντιμετώπιση.
Το ζήτημα έχει τεθεί και θεσμικά. Κατά την επεξεργασία του νέου ΚΟΚ, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ελλάδος (ΟΚΕ) επισήμανε ζήτημα αναλογικότητας στην αφαίρεση άδειας από ανθρώπους που τη χρησιμοποιούν επαγγελματικά για παραβάσεις σχετιζόμενες με το όχημα, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τον εκπρόθεσμο τεχνικό έλεγχο.
Αφού έχουμε point system, γιατί να μην το αξιοποιούμε περισσότερο;
Η Ελλάδα διαθέτει ήδη το Σύστημα Ελέγχου Συμπεριφοράς Οδηγών (ΣΕΣΟ), το γνωστό point system.
Για συγκεκριμένες παραβάσεις επιβάλλονται βαθμοί ποινής. Η συσσώρευσή τους έχει συνέπειες και μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να οδηγήσει ακόμη και σε αφαίρεση της άδειας.
Γιατί λοιπόν, για παραβάσεις μικρότερης επικινδυνότητας, να μην εξεταστεί η ουσιαστικότερη αξιοποίηση του υπάρχοντος συστήματος;
Πρόστιμο, βαθμοί ποινής, επανεκπαίδευση όπου απαιτείται, αυστηρότερες συνέπειες στην υποτροπή και αφαίρεση της άδειας όταν η σοβαρότητα ή η συνολική συμπεριφορά του οδηγού το δικαιολογεί.
Για τις πραγματικά επικίνδυνες συμπεριφορές, καμία έκπτωση στην αυστηρότητα. Για τις μικρότερης επικινδυνότητας παραβάσεις, αναλογικότητα και κλιμάκωση.
Όχι για να τιμωρείται λιγότερο ο παραβάτης. Αλλά για να τιμωρείται δίκαια η παράβαση.
Η οδική ασφάλεια είναι υποχρέωση μόνο του οδηγού;
Υπάρχει και η άλλη πλευρά.
Από τον πολίτη η Πολιτεία απαιτεί, και σωστά, ασφαλές όχημα, τήρηση των ορίων, σεβασμό στη σήμανση και εφαρμογή του ΚΟΚ.
Τι απαιτεί όμως από τον ίδιο της τον εαυτό;
Όταν υπάρχει ανεπαρκής σήμανση, κακοτεχνία ή πλημμελής προστασία σε ένα οδικό έργο, ποιος ελέγχεται και ποιος λογοδοτεί;
Η αυστηρότητα δεν μπορεί να έχει μία μόνο κατεύθυνση.
Ο οδηγός πρέπει να λογοδοτεί όταν παρανομεί. Ο εργολάβος όταν δεν τηρεί τις υποχρεώσεις του. Και η Πολιτεία όταν δεν εκπληρώνει τις δικές της.
Δεν ζητάμε λιγότερη οδική ασφάλεια.
Ζητάμε αυστηρότητα απέναντι στην πραγματικά επικίνδυνη οδήγηση, αναλογικότητα στις κυρώσεις και λογοδοσία για όλους.
Γιατί κράτος δικαίου δεν σημαίνει μόνο αυστηρές ποινές.
Σημαίνει δίκαιες ποινές και ίσους κανόνες για όλους.
Αυτό δεν είναι επιείκεια. Είναι ισονομία.
Δημήτριος Γ. Παλούμπης
Πολιτικός Επιστήμονας
Πολιτευτής Αχαΐας – Ελληνική Λύση
