Αναλυτικά οι αλλαγές
Η κλιματική κρίση και η συχνότητα ακραίων φυσικών φαινομένων τόσο το καλοκαίρι όσο και τον χειμώνα καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για έναν σύγχρονο, αποτελεσματικό και προληπτικό μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας παρουσίασε το νέο Σχέδιο Νόμου με τίτλο «Ενεργή Μάχη», μία ολοκληρωμένη στρατηγική πολιτική που στοχεύει στην αναμόρφωση του τρόπου πρόληψης, διαχείρισης και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών.
Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης παρουσίασε την Πέμπτη 8 Ιανουαρίου Κατά τους βασικούς άξονες του νομοσχεδίου, οι οποίοι εστιάζουν στην ενίσχυση της πρόληψης, στη βελτίωση του επιχειρησιακού συντονισμού, στη διαφάνεια και λογοδοσία, καθώς και στην αναβάθμιση της εκπαίδευσης και της επιστημονικής γνώσης των στελεχών της Πολιτικής Προστασίας.
Στόχος της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΚΚΠΠ είναι να τεθεί η «Ενεργή Μάχη» σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες ημέρες, έτσι ώστε να έχει ψηφιστεί μέχρι τέλος Φεβρουαρίου, ενώ πολλές από τις διατάξεις τις οποίες θα περιλαμβάνει, θα εφαρμοστούν ήδη από την επόμενη αντιπυρική περίοδο.
Οι άξονες του νομοσχεδίου
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει τέσσερις βασικούς μεταρρυθμιστικούς στόχους.
Όπως τόνισε ο Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο λόγος είναι πως μετά την εφαρμογή του νόμου 4662/20 βάσει του οποίου ιδρύθηκε η Πολιτική Προστασία στην χώρα, «υπήρξανε διάφορες αρρυθμίες και κάποια θεσμικά κενά, τα οποία είδαμε στην πράξη ότι δυσκολεύουνε την καταστολή».
Στο πλαίσιο αυτό, το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου δίνει πολύ μεγάλη βαρύτητα στο ζήτημα της πρόληψης.
Ενίσχυση επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Πυροσβεστικού Σώματος
Οι μεταρρυθμιστικοί στόχοι είναι στην ουσία η οργανωτική αναδιάρθρωση και η ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Πυροσβεστικού Σώματος και γενικότερα του Εθνικού Μηχανισμού Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων.
Παράλληλα, σημαντικός μεταρρυθμιστικός στόχος στο πλαίσιο της διαφάνειας και της λογοδοσίας, είναι «να μπορούμε να αντλούμε, πλέον, συμπεράσματα από τις φυσικές καταστροφές εν όψει και της επόμενης αντιπυρικής περιόδου. Δηλαδή, να μπορέσουμε στο τέλος αυτής να έχουμε όλα τα συμπεράσματα ενώπιον όλων των θεσμικών οργάνων, κυρίως του Ελληνικού Κοινοβουλίου, που από εκεί πέρα θα μπορεί να γίνει και μία θεσμικού τύπου συζήτηση».
Αναβάθμιση της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης
Όπως έχει γράψει η «Ν», ο τέταρτος άξονας είναι στην ουσία η αναβάθμιση της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης. Στην ουσία, μετασχηματίζεται η επιχειρησιακή γνώση του Πυροσβεστικού Σώματος και της Πολιτιστικής Προστασίας σε μία λογική όπου πρακτικά η Πυροσβεστική Ακαδημία θα γίνει ένα ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα.
Θα δίνεται, παράλληλα, η δυνατότητα πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου σπουδών, δηλαδή μεταπτυχιακού και διδακτορικού, όπως επίσης συστήνεται ΕΛΚΕ. Δηλαδή ένας λογαριασμός για την έρευνα στην Πυροσβεστική Ακαδημία.
Η Σχολή Επαγγελματικής Μετεκπαίδευσης Επιτελών Στελεχών είναι κάτι αντίστοιχο με την ΣΕΘΑ (Σχολή Εθνικής Άμυνας) για τις Ένοπλες Δυνάμεις. Αυτό σημαίνει πρακτικά πως για να ανελιχθεί κάποιος ως ανώτατος αξιωματικός, θα πρέπει υποχρεωτικά να έχει περάσει τη Σχολή Επαγγελματικής Μετεκπαίδευσης. Ενώ, όσον αφορά το Κέντρο Εκπαίδευσης Πυροσβεστικού Σώματος και την πιστοποίηση εθελοντών του Πυροσβεστικού Σώματος, θα υπάρχει μία αναβάθμιση όσον αφορά το περιεχόμενο σπουδών τους.
«Ακολουθούμε το μοντέλο, δηλαδή, των ΑΕΙ αλλά και των ΑΣΕΙ, των στρατιωτικών σχολών, έτσι ώστε να μπορέσουμε να κάνουμε μία σειρά από ζητήματα στο κομμάτι της έρευνας και της εκπαίδευσης, έτσι ώστε οι επόμενοι νέοι αξιωματικοί και οι Πυροσβέστες να έχουν όλο το γνωσιακό αντικείμενο που αφορά τις νέες προκλήσεις», σημείωσε ο Γ. Κεφαλογιάννης.
Πρόγνωση πλημμυρικού κινδύνου
Ταυτόχρονα, δεν υπήρχε ένα θεσμικό όργανο όπου στην ουσία θα έκανε πρόγνωση πλημμυρικού κινδύνου, τόνισε ο Γ. Κεφαλογιάννης προσθέτοντας ότι «υπάρχει η Επιτροπή Εκτίμησης Κινδύνου, στο πλαίσιο της οποίας μαζί με κάποιους επιστήμονες που συμμετέχουν στο συγκεκριμένο όργανο, γίνονται συζητήσεις και λαμβάνονται αποφάσεις όσον αφορά τα πλημμυρικά φαινόμενα. Όμως στην ουσία δεν υπήρχε θεσμοθετημένο όργανο το οποίο, πέραν από τις καταστροφές και τις προγνώσεις για τις πυρκαγιές, μπορούσε να αντιμετωπίσει τον πλημμυρικό κίνδυνο».
Έτσι με το νέο νομοσχέδιο, ιδρύεται η Επιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, η οποία θα αποτελεί μέρος της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου μαζί με τις πυρκαγιές.
Δημιουργία 13 μικρών ΕΣΚΕΔΙΚ
Όσον αφορά την επιχειρησιακή λειτουργία, δημιουργούνται 13 Περιφερειακά Κέντρα Συμβάντων.
Στην ουσία πρόκειται για 13 μικρά ΕΣΚΕΔΙΚ στην έδρα κάθε Περιφέρειας της χώρας, συνδεδεμένα με το κεντρικό ΕΣΚΕΔΙΚ που βρίσκεται στο ΥΠΚΚΠΠ. Αυτά θα δίνουν τη δυνατότητα, μίας επιχειρησιακής εικόνας για κάθε συμβάν που θα υπάρχει στην επικράτεια, με συγκεκριμένη κατεύθυνση και θα θεσμοθετείται το Tactical Command Element, δηλαδή το τακτικό στοιχείο διοίκησης.
«Πρόκειται για μία τακτική, η οποία ακολουθείται σε όλες τις προηγμένες χώρες Ευρωπαϊκής Ένωσης και, βεβαίως, έχει πολλά στοιχεία από τις Ένοπλες Δυνάμεις με την έννοια ότι υπάρχει μια πολύ θεσμοθετημένη διαδικασία όσον αφορά το ζήτημα της διοίκησης. Υπάρχει η εφαρμογή του Instant Command System, δηλαδή ο καθένας θα γνωρίζει πολύ καλά ποιους κανόνες εμπλοκής και από τους Αξιωματικούς θα έπρεπε να ακολουθήσει κατά τη διάρκεια των περιστατικών. Αυτό έχει δύο πολύ συγκεκριμένα πλεονεκτήματα», σημείωσε ο Γ. Κεφαλογιάννης.
Μητρώο επικοινωνίας
Στο πλαίσιο της επιχειρησιακής επικοινωνίας, θα υπάρχει ένα μητρώο όπου θα καταγράφονται όλα τα στοιχεία επικοινωνίας, όλων των εμπλεκόμενων φορέων και θα υπάρχει από πριν μια καταγραφή των κρίσιμων υποδομών, Δήμων και Περιφερειών, «οι οποίοι θα βάζουν μια προτεραιότητα όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές για να γνωρίζουμε κι εμείς τι θα πρέπει να προστατεύουμε κατά προτεραιότητα όταν θα ξεσπάσει το κρίσιμο φαινόμενο».
Η μετεωρολογία ενεργά στη διαχείριση περιστατικών
Μια μεγάλη νέα ιδέα, η οποία γίνεται πραγματικότητα, είναι στην ουσία η ενεργή, πλέον, ένταξη της μετεωρολογίας μέσα στη διαχείριση των περιστατικών.
Δηλαδή, θα ιδρυθεί στο ΕΣΚΕΔΙΚ μια 7η μονάδα στην οποία πυρομετεωρολόγοι θα είναι μέρος της προσπάθειας για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών. Θα δίνουν, στην ουσία, σε real time χρόνο τις πληροφορίες που είναι κρίσιμες για την αντιμετώπιση ,κυρίως, των δασικών πυρκαγιών.
Επιπρόσθετα, θα καθιερωθεί η ειδικότητα της μετεωρολογίας πεδίου. Δηλαδή, Πυροσβέστες – μετεωρολόγοι, οι οποίοι αυτή τη στιγμή έχουν την ειδικότητα και βάσει του θεσμικού πλαισίου δεν μπορούν να βρίσκονται στο πεδίο. Δηλαδή, ο διοικητής δεν μπορεί να πάρει τον πυροσβέστη – μετεωρολόγο εκείνη τη στιγμή να τον έχει επί του πεδίου για να αντιμετωπίζει τα γεγονότα. Πλέον, θα δίνεται η δυνατότητα να μπορεί να έχει την γνώση που χρειάζεται και ο επιχειρησιακός διοικητής, για να αντιμετωπίζει τα περιστατικά αυτά.
Δεκαετές στρατηγικό σχέδιο διαχείρισης δασικών πυρκαγιών
Στον δεύτερο άξονα του νομοσχεδίου θεσπίζεται, πλέον, ένα δεκαετές στρατηγικό σχέδιο ολοκληρωμένης διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών, το οποίο θα εγκρίνεται και από το ΚΥΣΕΑ.
Άρα, θα γνωρίζει πλέον το κράτος για τα επόμενα δέκα χρόνια ποιο είναι το στρατηγικό του σχέδιο, το οποίο βεβαίως θα εξειδικεύεται ανά Δήμο και ανά Περιφέρεια όπου θα υπάρχει συγκεκριμένη στοχοθεσία και K.P.Is για την αξιολόγηση της προόδου. Παράλληλα καθιερώνεται υποχρεωτικότητα στα τοπικά σχέδια πρόληψης σε κάθε Δήμο.
Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού
Την ίδια στιγμή η ΔΑΕΕ, δηλαδή η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού μετατρέπεται σε μια κεντρική και εξειδικευμένη μονάδα διερεύνησης των εμπρησμών και ταυτόχρονα συστήνονται 35 ανακριτικά κλιμάκια σε όλη τη χώρα, τα οποία θα έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα τη διερεύνηση των περιστατικών με στόχο την επιτάχυνση του χρόνου απονομής δικαιοσύνης.
Επίσης, θα υπάρξει πιστοποίηση των εμπειρογνωμόνων, εκείνων οι οποίοι ασχολούνται με τη διερεύνηση των αιτιών πυρκαγιών. Ουσιαστικά θα υπάρχει μία συγκεκριμένη μεθοδολογία, μέσα από την Πυροσβεστική. Δηλαδή, θα υπάρχουν τα αντίστοιχα πιστοποιητικά έτσι ώστε όποιοι είναι εμπειρογνώμονες να χρησιμοποιούνται ακόμα και σε περιπτώσεις δικαστικών υποθέσεων και θα υπάρχει μία πολύ συγκεκριμένη και πιστοποιημένη μεθοδολογία, έτσι ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία για την εγκυρότητα του καθενός.
Αναδιάρθρωση και ψηφιακή αποτύπωση των σχεδίων πρόληψης
Όσον αφορά την εθνική βάση δεδομένων, θα υπάρξει μία αναδιάρθρωση και ψηφιακή αποτύπωση των σχεδίων πρόληψης. Διότι μέσω της ψηφιακής αποτύπωσης θα μπορεί ο κάθε πολίτης να μπαίνει στον Δήμο του και να βλέπει ποιο είναι το σχέδιο που έχει κάνει ο Δήμος για την πρόληψη. Δηλαδή που θα βρίσκονται οι κρουνοί, που θα πρέπει να κινηθεί ο πολίτης όταν θα ξεσπάσει το περιστατικό και θα μπορεί, ενδεχομένως, να προσθέτει παρατηρήσεις, έτσι ώστε να ενισχύονται τα σχεδία. Σε κάθε περίπτωση θα υπάρχει μία διαδραστικότητα από τον κάθε πολίτη, προκειμένου να παρέχει και εκείνος την πολύτιμη γνώση του, καθώς γνωρίζει καλύτερα ακόμα και από εξειδικευμένους επιστήμονες, το πεδίο.
Θεσπίζεται για πρώτη φορά η προδιαγεγραμμένη καύση
Στο νέο νομοσχέδιο θεσπίζεται για πρώτη φορά η προδιαγεγραμμένη καύση, ένα χρήσιμο εργαλείο, το οποίο εφαρμόζεται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως σε Πορτογαλία και Ισπανία.
Στην ουσία πρόκειται για την πυρκαγιά πριν την πυρκαγιά. Αυτό σημαίνει πως σε συνεργασία με τις δασικές υπηρεσίες θα μπορεί να πραγματοποιηθεί η προδιαγεγραμμένη καύση, κυρίως στο υπόστρωμα της βιομάζας σε κάποια κρίσιμα οικοσυστήματα, έτσι ώστε όταν ξεκινήσει η αντιπυρική περίοδος, να μην υπάρχει καύσιμη ύλη στο έδαφος.
Η ελεγχόμενη βόσκηση
Όπως υπογράμμισε ο Γ. Κεφαλογιάννης «με το σύστημα της ελεγχόμενης βόσκησης δίνουμε τη δυνατότητα, σε όποιο Δήμο το επιθυμεί σε συνεργασία με κάποιους παραγωγούς να παραχωρεί εκτάσεις, προκειμένου να υπάρχει ελεγχόμενη βόσκηση. Ωστόσο τα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης τα εκπονεί το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας παρέχει απλώς το συγκεκριμένο εργαλείο. Για παράδειγμα, κάποια βοοειδή ακόμα και κάποια αμνοερίφια να μπορούν να χρησιμοποιούνται ως φυσικές χορτοκοπτικές μηχανές και με αυτόν τον τρόπο να καθαρίζονται μια σειρά από περιοχές, που υπάρχει μία κρίσιμη βιομάζα. Βλέπουμε πολλές φορές, δυστυχώς, η εγκατάλειψης της υπαίθρου αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες για την πυρκαγιά».
Χρήση αντιπύρ
Ένα άλλο χρήσιμο εργαλείο είναι το αντιπύρ, το οποίο αυτή τη στιγμή χρησιμοποιείται μόνο ως μέσο αυτοπροστασίας των πυροσβεστών. Δηλαδή όταν ένας πυροσβέστης βλέπει ότι έρχεται μία πυρκαγιά κατά πάνω του, έχει το δικαίωμα να βάλει κάποιο πυρ για να προστατευτεί. Πλέον όμως θα το χρησιμοποιούμε θεσμοθετημένα και ως μέσο αντιμετώπισης της πυρκαγιάς. Για παράδειγμα, αν βλέπουμε ότι μία πυρκαγιά ξεφεύγει και δεν μπορούμε με κάποιον άλλον τρόπο να την αντιμετωπίσουμε, θα μπαίνει μία γραμμή αντιπύρ σε συγκεκριμένο σημείο, σε συνεργασία με τις δασικές υπηρεσίες, έτσι ώστε να μην έχουμε επέκταση σε κρίσιμα οικοσυστήματα.
Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων
Σε ό,τι αφορά τον εθελοντισμό, θα καθιερώνεται Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων.
Σε πολλές περιοχές υπάρχουν ιδιώτες, υπάρχουν μηχανήματα και γενικά πόροι, οι οποίοι θα μπορούσαν να ήταν πολύ χρήσιμοι για την μάχη, πέρα από τους πόρους των Δήμων και της Περιφέρειας. Ωστόσο αυτή τη στιγμή δεν έχουμε γνώση των πόρων αυτών. Έτσι, ιδρύεται ένα Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων, όπου μπορεί κάποιος να πει ότι εγώ ως ιδιώτης διαθέτω ένα μηχάνημα έργου και θέλω να βοηθήσω στην προσπάθεια, εφόσον υπάρξει κάποια πυρκαγιά στην περιοχή μου. Στην ουσία ο κρατικός μηχανισμός θα είναι σε θέση να γνωρίζει που υπάρχουν αυτά τα μηχανήματα και το ανθρώπινο δυναμικό, πέραν των εθελοντών της πολιτικής προστασίας και των εθελοντών πυροσβεστών, έτσι ώστε να γνωρίζει ποιος μπορεί να προσφέρει οτιδήποτε από τους πολίτες σε μία περιοχή, όταν θα ξεσπάσει το περιστατικό.
Οικονομική ενίσχυση των εθελοντικών οργανώσεων
Επιπλέον, υπάρχει θεσμοθετημένη οικονομική ενίσχυση των εθελοντικών οργανώσεων. Θυμίζω ότι στον προϋπολογισμό υπήρξε πρόβλεψη για ένα κονδύλιο 300.000 ευρώ, το οποίο τώρα αυξάνεται στις 500.000 ευρώ για τις εθελοντικές οργανώσεις πολιτικής προστασίας.
Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρξει μία ενίσχυση μεταξύ 2.000 και 3.000 ευρώ, για την κάλυψη πάγιων εξόδων τους, κυρίως σε καύσιμα και κάποια διόδια, ανάλογα με τον αριθμό των οργανώσεων, που θα είναι καταγεγραμμένες στο Εθνικό Μητρώο Πολιτικής Προστασίας.
Απαλλάσσονται από τέλη κυκλοφορίας οχήματα εθελοντικών οργανώσεων
Ήδη τον Δεκέμβριο σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών πέρασε διάταξη, που στην ουσία απαλλάσσονται από τα τέλη κυκλοφορίας τα οχήματα εθελοντικών οργανώσεων, όπως και από τα τέλη ταξινόμησης για τα νέα τους οχήματα. Άρα και με αυτό το μέτρο ενισχύεται περισσότερο η οικονομική αυτοτέλεια και αυτονομία των εθελοντικών οργανώσεων.
Ταυτόχρονα καλύπτεται ένα πάγιο αίτημά τους, η αύξηση του ορίου ηλικίας από τα 60 στα 65. Όπως επίσης και την πανελλαδική αξιοποίηση της προσφοράς τους. Μέχρι τώρα, ένας εθελοντής πυροσβέστης, ο οποίος είναι εγγεγραμμένος στην Κοζάνη και για κάποιο λόγο βρίσκεται στην Ρόδο για διακοπές, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί αν θα ξεσπάσει ένα περιστατικό στην Ρόδο. Πλέον όμως του δίνεται η δυνατότητα, εφόσον βρίσκεται σε άλλη περιοχή πέραν εκείνης της οποίας είναι εγγεγραμμένος, να μπορεί να προσφέρει την υπηρεσία του, εφόσον και ο ίδιος το επιθυμεί.
Τέλος, όπως σημείωσε ο Γ. Κεφαλογιάννης, υπάρχει μια συζήτηση όσον αφορά την καταβολή αμοιβής στους εργαζομένους εθελοντές της πολιτικής προστασίας του δημόσιου τομέα. Αυτή τη στιγμή εάν κάποιος εθελοντής θέλει να προσφέρει τις υπηρεσίες του βάζει μία άδεια. Αυτό που εξετάζεται τώρα είναι κατά πόσο μπορεί να υπάρξει καταβολή αμοιβής ούτως ώστε να μη χάνει το ημερομίσθιό του εκείνης της ημέρας και για να δώσουμε ένα παραπάνω κίνητρο.
