Η ανακάλυψη ξαναγράφει την εξελικτική ιστορία της ανθρωπότητας.
Η ανακάλυψη απολιθωμάτων ηλικίας 773,000 ετών σε ένα σπήλαιο στο Μαρόκο μεταμορφώνει τη γεωγραφία της ανθρώπινης καταγωγής, τοποθετώντας την απαρχή της γενεαλογικής γραμμής του σύγχρονου ανθρώπου στη βορειοδυτική Αφρική σύμφωνα με νέα μελέτη. Ομάδα Μαροκινών και Γάλλων ερευνητών παρουσίασε την ανάλυση οστών που θεωρούν ότι αντιπροσωπεύουν τον τελευταίο κοινό πρόγονο των σύγχρονων ανθρώπων Homo sapiens, των Νεάντερταλ και των Ντενίσοβαν.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν τα απολιθώματα σε ένα σπήλαιο που ονομάζεται Grotte à Hominidés στο λατομείο Thomas Quarry I στην Καζαμπλάνκα του Μαρόκου. Τα οστά περιλαμβάνουν τρεις μερικές κάτω γνάθους, αρκετούς σπονδύλους και πολλά μεμονωμένα δόντια, τα οποία μοιράζονται ορισμένα χαρακτηριστικά του Homo erectus αλλά διαθέτουν και γνωρίσματα που τα διαφοροποιούν από αυτόν τον ανθρώπινο πρόγονο.
Επιπλέον στο χώρο βρέθηκαν πολλά λίθινα εργαλεία ενώ ένα οστό ποδιού υποδηλώνει ότι ύαινες ενδέχεται να είχαν τραφεί με τους ανθρώπινους αυτούς πληθυσμούς. Εξετάζοντας τις μαγνητικές ιδιότητες 180 δειγμάτων ιζήματος γύρω από τα απολιθώματα οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ακολουθία εκτεινόταν στην αντιστροφή του μαγνητικού πεδίου Matuyama Brunhes ένα γεωλογικό γεγονός που συνέβη πριν από 773,000 χρόνια.
Η νέα ανακάλυψη καλύπτει ένα σημαντικό κενό στο αφρικανικό απολιθωμένο αρχείο ανθρωπίνων ειδών μεταξύ 1 εκατομμυρίου και 600,000 ετών πριν δήλωσε στο Live Science ο συν συγγραφέας της μελέτης Ζαν Ζακ Ιμπλέν, παλαιοανθρωπολόγος στο Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Μαξ Πλανκ στη Λειψία της Γερμανίας. Γενετικά δεδομένα είχαν υποδείξει ότι σε αυτό το χρονικό διάστημα ο τελευταίος κοινός πρόγονος των σύγχρονων ανθρώπων, των Νεάντερταλ και των Ντενίσοβαν ζούσε στην Αφρική. Ο Ιμπλέν και οι συνεργάτες του θεωρούν ότι τα απολιθώματα του Thomas Quarry αποτελούν μέχρι σήμερα τους καλύτερους υποψηφίους για τη «ρίζα» του εξελικτικού δέντρου που οδήγησε στο είδος μας και στους αρχαϊκούς συγγενείς μας.
Η εξάπλωση
Ενώ τα πρώτα κεφάλαια της ανθρώπινης εξέλιξης εκτυλίχθηκαν στην ανατολική και νότια Αφρική, το τελευταίο εκατομμύριο χρόνια της εξέλιξής μας περιπλέκεται από την τάση των προγόνων μας να μετακινούνται σε όλη την Αφρική και την Ευρασία.
Αφού ο Homo erectus εξελίχθηκε στην Αφρική πριν από περίπου 2 εκατομμύρια χρόνια ορισμένες ομάδες εξαπλώθηκαν προς τα ανατολικά φτάνοντας μέχρι την Ωκεανία. Άλλες όμως παρέμειναν εξελίχθηκαν περαιτέρω και κινήθηκαν βόρεια προς την Ευρώπη πριν από περίπου 800,000 χρόνια όπου οι πληθυσμοί από την Ισπανία είναι γνωστοί ως Homo antecessor και θεωρούνται ο πιο πιθανός άμεσος πρόγονος των Νεάντερταλ.
Τα πρόσφατα αναλυθέντα μαροκινά απολιθώματα προέρχονται περίπου από την ίδια χρονική περίοδο με τον Homo antecessor και μοιράζονται ορισμένα από τα χαρακτηριστικά του, κάτι που «ενδέχεται να αντανακλά διαλείπουσες συνδέσεις μέσω του Στενού του Γιβραλτάρ, οι οποίες αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση», δήλωσε ο Ιμπλέν. Τα απολιθώματα του Thomas Quarry, ωστόσο, διαφέρουν τόσο από τον Homo erectus όσο και από τον Homo antecessor. «Αυτό υποστηρίζει μια βαθιά αφρικανική προέλευση του Homo sapiens και αντικρούει σενάρια ευρασιατικής προέλευσης», ανέφερε ο Ιμπλέν.
Σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτείται περισσότερη εργασία πάνω στο εξαιρετικά πλούσιο απολιθωμένο αρχείο της Βόρειας Αφρικής για να διευρυνθεί η κατανόηση της ανθρώπινης καταγωγής, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ανατολική και νότια Αφρική, ιδίως καθώς τα σαφέστερα πρώιμα στοιχεία για τον Homo sapiens προέρχονται από την τοποθεσία Jebel Irhoud στο Μαρόκο ηλικίας 300,000 ετών.
Ο διαχωρισμός
Η εστίαση σε αυτή τη γεωγραφική περιοχή ενδέχεται επίσης να αποκαλύψει νέα στοιχεία για τον διαχωρισμό του είδους μας από τους συγγενείς μας Νεάντερταλ και Ντενίσοβαν.
«Αν και δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι η εμφάνιση της γενεαλογικής γραμμής που οδήγησε στον Homo sapiens συνέβη αποκλειστικά στη Βόρεια Αφρική», δήλωσε ο Ιμπλέν, «τα νέα μαροκινά απολιθώματα υποδηλώνουν έντονα ότι πληθυσμοί κοντά στο σημείο απόκλισης μεταξύ της γραμμής του Homo sapiens και εκείνων που οδήγησαν στους Νεάντερταλ και τους Ντενίσοβαν ήταν παρόντες εκείνη την εποχή».
Ο Τζον Χοκς, βιολογικός ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν στο Μάντισον που δεν συμμετείχε στη μελέτη, συμφώνησε με τα συμπεράσματα των ερευνητών. «Είναι σαφές από τη νέα μελέτη ότι αυτά τα απολιθώματα δεν εντάσσονται εύκολα στην ποικιλομορφία του Homo erectus σε ορισμένα σημεία», δήλωσε ο Χοκς στο Live Science. «Είναι πιθανό να βρίσκονται κοντά στον κοινό πρόγονο που έδωσε γένεση στους Νεάντερταλ, τους Ντενίσοβαν και τους σύγχρονους ανθρώπους».
Ωστόσο δεν είναι σαφές πώς θα πρέπει να ονομαστούν τα απολιθώματα του Thomas Quarry. «Κατά τη δική μου σκέψη, μπορεί να είναι τα παλαιότερα απολιθώματα που θα έπρεπε πραγματικά να αποκαλούμε Homo sapiens» είπε ο Χοκς.
Ο Ιμπλέν εμφανίζεται επιφυλακτικός στο να κατατάξει τα απολιθώματα σε ένα συγκεκριμένο είδος ή πληθυσμό, ιδιαίτερα επειδή υπάρχουν μόνο λίγα αποσπασματικά κατάλοιπα από το Thomas Quarry. «Προγραμματίζονται παλαιοπρωτεομικές αναλύσεις που ενδέχεται να βοηθήσουν στη διαλεύκανση των σχέσεων μεταξύ των ευρωπαϊκών και βορειοαφρικανικών απολιθωμάτων», κατέληξε.
