Η συζήτηση στη Βουλή για την παράταση της θητείας του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος ανέδειξε αυτό που όλοι γνωρίζουν αλλά λίγοι τολμούν να θίξουν δημόσια: το πραγματικό βάθος του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) παραμένει σημαντικό και σε μεγάλο βαθμό «κρυμμένο».
Η άρνηση παροχής αναλυτικών στοιχείων για τα επιχειρησιακά σχέδια των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) και των επενδυτικών funds ενίσχυσε τις υποψίες ότι υπάρχει ένα τυφλό σημείο στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, το οποίο λειτουργεί εκτός ουσιαστικού ελέγχου.
Καθαροί ισολογισμοί στις τράπεζες, θολή εικόνα εκτός
Οι τράπεζες παρουσιάζουν σήμερα εξυγιασμένους ισολογισμούς, καθώς έχουν μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος των προβληματικών χαρτοφυλακίων εκτός ισολογισμού.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα εξαφανίστηκε. Απλώς μετακινήθηκε.
Η πραγματική εικόνα βρίσκεται πλέον στους διαχειριστές απαιτήσεων και στα ξένα funds που έχουν αγοράσει τα χαρτοφυλάκια.
Εκεί, σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, η ορατότητα είναι περιορισμένη και οι μηχανισμοί εποπτικού ελέγχου παραμένουν ανεπαρκείς. Το ρίσκο δεν έχει εξαλειφθεί έχει απλώς αλλάξει ιδιοκτήτη.
Ο αδύναμος κρίκος με πολιτικές προεκτάσεις
Το ζήτημα δεν είναι πλέον μόνο χρηματοπιστωτικό. Έχει σαφείς πολιτικές διαστάσεις. Στελέχη της αγοράς προειδοποιούν ότι μια ενδεχόμενη αποτυχία ή αποκάλυψη γύρω από τη διαχείριση αυτών των χαρτοφυλακίων μπορεί να πάρει διαστάσεις που θα απειλήσουν ακόμα και την πολιτική σταθερότητα.
Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου η εποπτεία των servicers και των funds είναι συστηματική και συνεχής, στην Ελλάδα το σύστημα λειτουργεί ακόμα με εμφανή ελλείμματα διαφάνειας και ελέγχου.
Το μήνυμα της ΕΚΤ: Το σύστημα είναι πιο ευάλωτο από όσο δείχνει
Η τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δεν αφήνει περιθώρια για εφησυχασμό. Η χρηματοπιστωτική σταθερότητα εισέρχεται σε φάση αυξημένης ευαλωτότητας εξαιτίας του ενεργειακού σοκ, των γεωπολιτικών εντάσεων και της αβεβαιότητας στο διεθνές εμπόριο.
Οι αγορές φαίνεται να υποτιμούν τους κινδύνους: τα ασφάλιστρα κινδύνου παραμένουν συμπιεσμένα, ενώ οι αποτιμήσεις παραμένουν υψηλές και τα περιθώρια ασφαλείας περιορισμένα.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οποιαδήποτε απότομη αλλαγή κλίματος μπορεί να οδηγήσει σε απότομη αύξηση της μεταβλητότητας.
Το πραγματικό ρίσκο μεταφέρεται εκτός τραπεζών
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το βάρος του κινδύνου μετακινείται πλέον εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος. Μη τραπεζικοί φορείς, ιδιωτικά funds και αγορές σκιώδους τραπεζικού τομέα συγκεντρώνουν αυξανόμενους κινδύνους ρευστότητας και μόχλευσης, με πολύ μικρότερη διαφάνεια.
Σε περίπτωση έντονης διόρθωσης, δεν αποκλείονται αλυσιδωτές πιέσεις μέσω αναγκαστικών πωλήσεων και μετάδοσης του κινδύνου στην πραγματική οικονομία.
Η συζήτηση στη Βουλή ανέδειξε αυτό που η ΕΚΤ ήδη επισημαίνει: η σταθερότητα του συστήματος δεν είναι δεδομένη. Εξαρτάται από την έγκαιρη ενίσχυση των μηχανισμών εποπτείας και από την πολιτική βούληση να αντιμετωπιστούν τα «τυφλά σημεία» πριν γίνουν συστημικοί κίνδυνοι.
