Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, τη μνήμη του Αγίου Κοσμά του Μελωδού, μιας από τις σημαντικότερες μορφές της βυζαντινής υμνογραφίας, και της Οσίας Παρασκευής της Νέας, γνωστής και ως Επιβατηνής.
Τιμώνται επίσης ο Άγιος Ιγνάτιος ο Αγαλλιανός, Αρχιεπίσκοπος Μηθύμνης, και οι Μάρτυρες Ναζάριος, Προτάσιος, Γερβάσιος και Κέλσιος.
Κοσμάς ο Μελωδός – Ο άνθρωπος πίσω από τους μεγάλους ύμνους της Εκκλησίας
Ο Άγιος Κοσμάς ο Μελωδός έζησε τον 8ο αιώνα και υπήρξε μία από τις κορυφαίες προσωπικότητες της βυζαντινής εκκλησιαστικής ποίησης.
Σύμφωνα με την παράδοση, έμεινε ορφανός σε μικρή ηλικία και μεγάλωσε στην οικογένεια του πατέρα του Ιωάννη του Δαμασκηνού, με τον οποίο συνδέθηκε στενά.
Οι δύο νέοι έλαβαν εξαιρετική μόρφωση, μελετώντας θεολογία, φιλοσοφία, μουσική και την ελληνική γραμματεία.
Ο Κοσμάς διακρίθηκε ιδιαίτερα στη σύνθεση εκκλησιαστικών ύμνων και κανόνων, πολλοί από τους οποίους εξακολουθούν να ψάλλονται μέχρι σήμερα. Στο έργο του αποδίδονται σπουδαίοι ύμνοι της Μεγάλης Εβδομάδας, των Χριστουγέννων και άλλων μεγάλων εορτών.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο κανόνας της Μεγάλης Παρασκευής, με το συγκλονιστικό τροπάριο: «Κύματι θαλάσσης τον κρύψαντα πάλαι διώκτην τύραννον…».
Η γλώσσα του συνδυάζει τη θεολογική ακρίβεια με την ποιητική δύναμη, ενώ η συμβολή του υπήρξε καθοριστική για την εξέλιξη της βυζαντινής υμνογραφίας.
Ο Κοσμάς εξελέγη αργότερα Επίσκοπος Μαϊουμά, κοντά στη Γάζα, και παρέμεινε γνωστός τόσο για το ποιμαντικό όσο και για το συγγραφικό του έργο.
Οσία Παρασκευή η Νέα – Η Αγία των Βαλκανίων
Η Οσία Παρασκευή η Νέα, γνωστή και ως Παρασκευή η Επιβατηνή, γεννήθηκε στους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης, κοντά στην Κωνσταντινούπολη, πιθανότατα τον 10ο ή τον 11ο αιώνα.
Από νεαρή ηλικία στράφηκε στην προσευχή και τη φιλανθρωπία, ενώ αργότερα εγκατέλειψε την οικογενειακή ζωή για να ακολουθήσει τον ασκητισμό.
Σύμφωνα με την παράδοση, έζησε για ένα διάστημα στους Αγίους Τόπους και επέστρεψε στην πατρίδα της λίγο πριν από τον θάνατό της.
Η φήμη της εξαπλώθηκε ιδιαίτερα μετά την ανακομιδή των λειψάνων της.
Τα λείψανά της μεταφέρθηκαν κατά καιρούς σε σημαντικά κέντρα της βαλκανικής Ορθοδοξίας και σήμερα φυλάσσονται στο Ιάσιο της Ρουμανίας, όπου προσελκύουν κάθε χρόνο χιλιάδες προσκυνητές.
Η Οσία Παρασκευή η Νέα δεν πρέπει να συγχέεται με την Αγία Παρασκευή την Οσιομάρτυρα, η οποία τιμάται στις 26 Ιουλίου.
Ο Άγιος Ιγνάτιος ο Αγαλλιανός της Λέσβου
Ο Άγιος Ιγνάτιος ο Αγαλλιανός έζησε τον 15ο και 16ο αιώνα και συνδέθηκε στενά με την εκκλησιαστική ιστορία της Λέσβου.
Καταγόταν από την περιοχή της Μυτιλήνης και, σύμφωνα με τον βίο του, μετά από σοβαρές οικογενειακές δοκιμασίες ακολούθησε τον μοναχικό βίο.
Συνδέθηκε με την ίδρυση και την ανασυγκρότηση μοναστικών κοινοτήτων του νησιού, ιδιαίτερα με τη Μονή Λειμώνος και τη Μονή Μυρσινιώτισσας.
Αργότερα αναδείχθηκε Μητροπολίτης Μηθύμνης και διακρίθηκε για τη φροντίδα του προς τους πιστούς και την ενίσχυση της παιδείας.
Η μνήμη του τιμάται ιδιαίτερα στη Λέσβο, όπου διατηρείται ζωντανή η παράδοση για τα θαύματά του.
Οι Άγιοι Ναζάριος, Προτάσιος, Γερβάσιος και Κέλσιος
Οι Άγιοι Ναζάριος, Προτάσιος, Γερβάσιος και Κέλσιος συγκαταλέγονται στους Μάρτυρες των πρώτων χριστιανικών αιώνων.
Σύμφωνα με την παράδοση, ο Ναζάριος κήρυξε τον Χριστιανισμό σε περιοχές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και συνδέθηκε με τον νεαρό Κέλσιο, ο οποίος τον ακολούθησε.
Οι Προτάσιος και Γερβάσιος ήταν αδέλφια και μαρτύρησαν στο Μιλάνο.
Η εύρεση των λειψάνων τους από τον Άγιο Αμβρόσιο Μεδιολάνων το 386 αποτέλεσε σημαντικό γεγονός για την Εκκλησία της πόλης.
Η παράδοση συνδέει και τους τέσσερις Αγίους με τη διάδοση του Χριστιανισμού και το μαρτύριο για την πίστη.
Το μήνυμα της ημέρας
Ο Κοσμάς ο Μελωδός άφησε πίσω του κάτι που ελάχιστοι άνθρωποι καταφέρνουν: ένα έργο που εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της καθημερινής και εορταστικής ζωής της Εκκλησίας, περισσότερο από δώδεκα αιώνες μετά.
Οι ύμνοι του ακούγονται ακόμη, συχνά χωρίς οι πιστοί να γνωρίζουν ποιος τους έγραψε.
Είναι μια υπενθύμιση ότι η δύναμη της δημιουργίας δεν μετριέται μόνο από τη φήμη του δημιουργού, αλλά και από τη διάρκεια του έργου του.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:
- Γερβάσιος, Γερβασία
- Ναζάριος, Ναζαρία
- Ιγνάτιος, Ιγνατία
