Χρησιμοποιώντας χημικά στοιχεία που εντοπίστηκαν στα δόντια ενός Τυραννόσαυρου επιστήμονες έδειξαν ότι αυτός ο τεράστιος θηρευτής ήταν θερμόαιμος — με θερμοκρασία σώματος κοντά σε εκείνη του ανθρώπου — σε ένα εύρημα που όπως δήλωσαν θα πρέπει να οδηγήσει σε μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε αυτόν τον διάσημο δεινόσαυρο.
Το αν οι δεινόσαυροι και ειδικά οι μεγάλοι σε μέγεθος όπως οι Τυραννόσαυροι αποτελούν ένα διαχρονικό αντικείμενο μελέτης των ειδικών χωρίς να έχει ακόμη βρεθεί μια αδιαμφισβήτητη απάντηση.
Η χημική σύσταση του σμάλτου σε τρία δόντια T. rex που ανακαλύφθηκαν στη Μοντάνα έδειξε ότι ο δεινόσαυρος είχε θερμοκρασία σώματος 36,3 βαθμούς Κελσίου με απόκλιση ±2,5 βαθμούς Κελσίου σύμφωνα με τους ερευνητές. Για τους ανθρώπους, η μέση θερμοκρασία σώματος είναι 37 βαθμοί Κελσίου.
Πιο κατάλληλες συγκρίσεις ίσως είναι η μέση θερμοκρασία σώματος του ελέφαντα, του μεγαλύτερου χερσαίου ζώου που ζει σήμερα, η οποία είναι περίπου 36 βαθμοί Κελσίου και της στρουθοκαμήλου, του μεγαλύτερου σύγχρονου πτηνού, περίπου 39 βαθμοί Κελσίου. Τα νέα στοιχεία που δείχνουν ότι ο Τυραννόσαυρος ήταν θερμόαιμος αντικρούουν την παρωχημένη αντίληψη ενός νωθρού και δυσκίνητου θηρίου.
«Παύει να είναι ερπετό με τον τρόπο που οι άνθρωποι φαντάζονται τα ερπετά. Ένα ζώο με θερμοκρασία 36 βαθμών Κελσίου δεν περιμένει τον Ήλιο για να ζεσταθεί. Είναι θερμικά ανεξάρτητο από το περιβάλλον του και από αυτή την άποψη μοιάζει περισσότερο με έναν ελέφαντα ή μια στρουθοκάμηλο παρά με έναν κροκόδειλο» δήλωσε η γεωεπιστήμονας του Πανεπιστημίου του Λος Άντζελες (UCLA) Αράντνα Τριπάτι επικεφαλής συγγραφέας της έρευνας η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Science Advances».
Οι Τυραννόσαυροι ζούσαν στη δυτική Βόρεια Αμερική κατά την Κρητιδική Περίοδο, περίπου 66 εκατομμύρια χρόνια πριν, προς το τέλος της εποχής των δεινοσαύρων. Απολιθώματά τους έχουν βρεθεί από τον βορρά, στις καναδικές επαρχίες Αλμπέρτα και Σασκάτσουαν, μέχρι τον νότο, στις αμερικανικές πολιτείες Μοντάνα, Ουαϊόμινγκ και Ντακότα, καθώς και στο Νέο Μεξικό και το Τέξας.
Η Τριπάτι δήλωσε ότι τα κλιματικά μοντέλα δείχνουν πως ο T.rex θα μπορούσε να κατοικεί στο μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου «συμπεριλαμβανομένων ψυχρών περιοχών όπου θα αντιμετώπιζε συνθήκες παγετού. Αυτό είναι ένα πολύ πιο ευκίνητο και προσαρμοστικό ζώο από αυτό που φαντάζονται οι άνθρωποι».
Τα οφέλη
Η θερμόαιμη φύση, γνωστή και ως ενδοθερμία, περιλαμβάνει την ικανότητα ενός ζώου να παράγει και να διατηρεί εσωτερική μεταβολική θερμότητα. Αυτό προσφέρει ορισμένα φυσιολογικά πλεονεκτήματα όπως διαρκή ενέργεια και αντοχή καθώς και την ικανότητα να ευδοκιμεί τόσο σε θερμά όσο και σε ψυχρά κλίματα. Η ψυχρόαιμη φύση, ή εκτοθερμία, κάνει τα ζώα εξαρτώμενα από εξωτερικές πηγές θερμότητας για να ζεστάνουν το σώμα τους όπως συμβαίνει με τους κροκόδειλους και τα φίδια.
«Η ενδοθερμία είναι συνηθισμένη στα μεγάλα ζώα ακόμη και σε ορισμένα ψάρια. Έχει όμως και κόστος», δήλωσε ο γεωβιολόγος του UCLA και συν-συγγραφέας της μελέτης Ρόμπερτ Ιγκλ.
«Οι υψηλότεροι μεταβολικοί ρυθμοί σημαίνουν μεγαλύτερες ανάγκες σε τροφή και ενδεχομένως πιο ενεργό κυνήγι για την εξασφάλισή της. Ένας ενδόθερμος T. rex θα έπρεπε να καταναλώνει σημαντικά περισσότερη τροφή για να διατηρεί τον υψηλότερο μεταβολικό του ρυθμό, αλλά θα είχε επίσης τη δυνατότητα για πιο παρατεταμένη δραστηριότητα ώστε να βρίσκει τροφή και να μετακινείται, καθώς και να ζει σε ψυχρότερα περιβάλλοντα» λέει ο Ιγκλ.
Τα πτηνά και τα θηλαστικά είναι ενδόθερμα. Όλοι οι σαρκοφάγοι δεινόσαυροι ανήκουν σε μια εξελικτική ομάδα που ονομάζεται θηρόποδα (theropods). Τα πτηνά ανήκουν σε αυτή την ομάδα, καθώς εξελίχθηκαν από μικρούς φτερωτούς δεινόσαυρους. Τα μικρά ιπτάμενα πτηνά σήμερα έχουν θερμοκρασία σώματος περίπου 42 βαθμούς Κελσίου. «Η θερμοκρασία που βρήκαμε για τον T. rex βρίσκεται στο χαμηλό άκρο του εύρους των ενδόθερμων οργανισμών» λέει η Τριπάτι.
Το κλειδί
Τα δόντια αποτέλεσαν το κλειδί για τη μελέτη. «Το σμάλτο των δοντιών σχηματίζεται μέσα στο ζώο στη θερμοκρασία του σώματός του, επομένως η χημεία του σμάλτου λειτουργεί σαν θερμόμετρο» εξηγεί η Τριπάτι.
Η αναλογία ορισμένων μορφών, ή ισοτόπων, άνθρακα και οξυγόνου που υπάρχουν στο σμάλτο μπορεί να αποκαλύψει τη θερμοκρασία του σώματος, μέσω μιας μεθόδου που ονομάζεται «συσσωματωμένα ισότοπα» (clumped isotopes).
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια ελάχιστα καταστροφική τεχνική, με ένα περιστροφικό τρυπάνι χαμηλής ταχύτητας και μύτη από καρβίδιο του βολφραμίου, για να αφαιρέσουν περίπου 5 χιλιοστόγραμμα σκόνης σμάλτου από κάθε δόντι — ποσότητα μικρότερη από μια πρέζα αλάτι.
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορία της κομητείας του Λος Άντζελες παρείχε τα δόντια: δύο προέρχονταν από ένα καλοδιατηρημένο νεαρό ενήλικο δείγμα T.rex με το παρατσούκλι Thomas, ενώ το άλλο ήταν ένα απομονωμένο, τμηματικό δόντι από έναν δεύτερο Τυραννόσαυρο. Τα δύο δείγματα προέρχονταν από την ίδια περιοχή στην κομητεία Κάρτερ της Μοντάνα.
Οι ερευνητές εφάρμοσαν την ίδια τεχνική σε πέντε δόντια κροκοδειλοειδών παρόμοιας ηλικίας, από τον ίδιο γεωλογικό σχηματισμό, και διαπίστωσαν μέση θερμοκρασία σώματος 30,9 βαθμούς Κελσίου, τιμή που βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με εκείνη των σύγχρονων κροκοδείλων και είναι χαμηλότερη από τη θερμοκρασία του Τυραννόσαυρου.
«Πιστεύεται ότι πολλοί δεινόσαυροι, αλλά όχι απαραίτητα όλοι, ήταν θερμόαιμοι. στόσο, ακόμη και μεταξύ των θερμόαιμων οργανισμών υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με τον βαθμό στον οποίο είναι θερμόαιμοι. Μπορεί να είναι θερμόαιμοι όπως οι βραδύποδες ή οι μυρμηγκοφάγοι, με χαμηλού επιπέδου ενδοθερμία· όπως τα σύγχρονα μεγάλα θηλαστικά· ή όπως τα πτηνά, τα οποία συνήθως έχουν υψηλότερους μεταβολικούς ρυθμούς από τα θηλαστικά» λέει ο Ιγκλ.
«Όσον αφορά άλλους δεινόσαυρους, θα ήμουν προσεκτική ως προς τις γενικεύσεις. Πρόκειται για ένα μόνο είδος και τα στοιχεία που έχουμε για τους δεινόσαυρους συνολικά δείχνουν ότι υπήρχε ένα εύρος διαφορετικών στρατηγικών και όχι μία και μοναδική απάντηση» αναφέρει η Τριπάτι σχετικά με την ενδοθερμία.
