Άραγε πόσοι σήμερα γνωρίζουμε την πολιτική ιστορία του συμβόλου των γυναικών που μας χάρισαν με τις πράξεις τους το δικαίωμα ψήφου; Ω, Ναι! Το κόκκινο κραγιόν αποτέλεσε το σήμα κατατεθέν και το όπλο των γυναικών στον αγώνα για την κατάκτηση πολιτικών δικαιωμάτων αλλά και μέσο αντίστασης στη «Χιλτερική αισθητική…» κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Όχι, οι γυναίκες δεν είχαμε από πάντα δικαιώματα στις πολιτικές αποφάσεις, ούτε όμως αυτά μας χαριστήκαν αναίμακτα. Στην βιομηχανοποιημένη Αγγλία του 19ου αιώνα οι γυναίκες έχουν δικαίωμα στην εργασία αλλά δεν έχουν πολιτικά δικαιώματα. Για αυτό και η Εθνική Ένωση των Εταιρειών για το Δικαίωμα Ψήφου των Γυναικών που ιδρύθηκε το 1897, αιτούνταν καθολικό δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες.
Η άρνηση στο εν λόγω αίτημα ανάγκασε τις γυναίκες που συμμετείχαν ενεργά στα εν λόγω κινήματα να αντιδράσουν πιο σθεναρά από τις μέχρι τότε γνώριμες μεθόδους διαμαρτυρίας (επιστολές, ομιλίες, κλπ). Με το σύνθημα «πράξεις και όχι λόγια», οι γυναίκες περνούν σε πιο δυναμικές κινητοποιήσεις στο Λονδίνο του 1903 γεγονός που οδηγεί σε φυλακίσεις και αναγκαστική σίτιση ως απάντηση στις απεργίες πείνας.
Τα παραπάνω αφορούν στο πρώτο φεμινιστικό κίνημα, καθώς αξίζει να αναφερθεί πως αυτό διαχωρίζεται ιστορικά σε τέσσερες περιόδους: δηλαδή το 1ο Κύμα (1800 -1920), το οποίο έδωσε στις γυναίκες τη σημαντική νίκη, δηλαδή το δικαίωμα ψήφου το 1920, αποτέλεσε το σημαντικότερο το κύμα φεμινισμού. Ακολουθεί, ο Φεμινισμός του 2ου Κύματος (1960-1980) που μετρά νίκες για τα δικαιώματα αναπαραγωγής, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στην αντισύλληψη, τις αμβλώσεις και τη φροντίδα των παιδιών. Το 3ο Κύμα (1990-2010) που αφορά κυρίως στην αμφισβήτηση των παραδοσιακών ιδεών σχετικά με τους ρόλους των φύλων, τη σεξουαλικότητα και την ταυτότητα. Καθώς και το 4ο (2010 – σήμερα) που εστιάζει στο ότι δεν υπάρχει ενιαία εμπειρία ή προοπτική όταν πρόκειται για τη γυναίκα και ταυτόχρονα καταπιάνεται με ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή και η οικονομική ανισότητα, που επηρεάζουν δυσανάλογα τις γυναίκες σε όλο τον κόσμο.
Ας επανέρθουμε όμως στην πρώτη φεμινιστική περίοδο που αφορούσε το βασικό δικαίωμα για τις γυναίκες, δηλαδή το δικαίωμα ψήφου, καθώς ήταν λογικό να ξεσηκώσει κύμα αντιδράσεων από τη συντηρητική τότε Αγγλία και όχι μόνο αφού είχε καταφέρει να απλωθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
«Σουφραζέτες», από την λέξη «suffrage» σημαίνει «δικαίωμα ψήφου», ήταν ο υποτιμητικός χαρακτηρισμός που απέδωσε ο καθεστωτικός Τύπος της εποχής στις μαχόμενες γυναίκες, με τη βρετανική εφημερίδα «Daily Mail», να πρωτοστατεί. Αλλά παραδόξως οι «σουφραζέτες», δεν το πήραν και κατάκαρδα… Αντίθετα, το υιοθέτησαν ως χαρακτηρισμό, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού, καθώς «οι σουφραζέτες» στην πόλη της Νέας Υόρκης στη μεγάλη διαδήλωση του 1912 φόρεσαν μαζικά κόκκινα κραγιόν ως ένδειξη διαμαρτυρίας στην καθεστηκυία τάξη και αυτό γιατί το εν λόγω χρώμα μέχρι τότε περιορίζονταν για τις «θεατρίνες» επίσης υποτιμητικός χαρακτηρισμός για τις γυναίκες καλλιτέχνιδες αλλά και τις εργάτριες του σεξ.
Και πάρα το γεγονός, ότι οι μελετητές των τελευταίων χρόνων τείνουν να αποσυνδέουν τη μεγαλειώδη φεμινιστική διαδήλωση της Νέας Υόρκης με το κόκκινο κραγιόν, δεν μπορούν να αμφισβητήσουν, τον ρόλο του κόκκινου κραγιόν ως συμβόλου αντίστασης κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο!
Και αυτό, διότι, ο Αδόλφος Χίτλερ «αναψοκοκκίνιζε» σε σημείο παραληρήματος, στη θέα των κόκκινων γυναικείων χειλιών …. Τόσο ήταν το μίσος του Χίλτερ «στα κόκκινα γυναικεία χείλη» – αφού σύμφωνα με τον ίδιο η γυναίκα θα έπρεπε να είναι άβαφη και να την απασχολούν μόνο τα του οίκου – που οι κυβερνήσεις των Συμμάχων (κυρίως σε ΗΠΑ και Μεγάλη Βρετανία) αναγκάστηκαν προς ένδειξη αντίστασης, να μετατρέψουν το κόκκινο κραγιόν σε σύμβολο πατριωτισμού, ελευθερίας και δημοκρατίας. Έτσι, το να φοράει μια γυναίκα κόκκινο κραγιόν σήμαινε: «Δεν θα μας λυγίσει ο πόλεμος, διατηρούμε το ηθικό μας ψηλά».
Μάλιστα προς αυτή την κατεύθυνση, δηλαδή την αντίσταση στην «Χιλτερική αισθητική», δημιουργήθηκαν τα λεγόμενα «πολεμικά» κραγιόν. Με εντολή λοιπόν, της αμερικανικής κυβέρνησης, η Elizabeth Arden δημιούργησε μια απόχρωση με το όνομα “Montezuma Red”, η οποία έγινε το επίσημο κραγιόν για τις γυναίκες που υπηρετούσαν στο Σώμα Πεζοναυτών. Την ίδια περίοδο και άλλες εταιρείες κυκλοφόρησαν αποχρώσεις κόκκινου κραγιόν με ονόματα όπως “Regimental Red” και “Victory Red”.
Όποιο και να είναι το όνομα και η απόχρωση του κόκκινου κραγιόν, παραμένει το χρώμα της αντίστασης. «Το κόκκινο χρώμα αντιστέκεται στους κανόνες, διότι είναι προγλωσσικό» μας επισημαίνει ο διάσημος Γάλλος ιστορικός Michel Pastoureau (Μισέλ Παστουρώ), στην εξαλογία των βιβλίων του για την πολιτική ιστορία των χρωμάτων, με τίτλο «Κόκκινο: Η ιστορία ενός χρώματος».
Η ιστορία λοιπόν, του κόκκινου κραγιόν ως συμβόλου, από τις «σουφραζέτες» του Λονδίνου και των ΗΠΑ, στις γυναίκες μαχήτριες του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου ενάντια στο ναζισμό, απ’ τους αρχαίους μέχρι τους σύγχρονους καλλιτέχνες ως και τα σημερινά γαλλικά και ελληνικά τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων, το κόκκινο κραγιόν δεν έπαψε να προκαλεί, να αντιστέκεται, να πρωτοπορεί και το σημαντικότερο, να εμπλέκει στα ίχνη του αλλήλους … «Κόκκινα χείλη με φιλούν και βάφουν τα δικά μου», ακούμε στο έντεχνο άσμα, πώς αλλιώς άλλωστε; Είναι στη φύση του, να αφήνει σημάδια…
