Η ενεργειακή κρίση δεν περιορίζεται, όμως, στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, καθώς οι επιπτώσεις της επεκτείνονται στο παγκόσμιο εμπόριο και στις εφοδιαστικές αλυσίδες, κάτι που φυσικά έχει επίπτωση και στο μπλοκ των BRICS.
Στη σύνοδο του Νέου Δελχί το Σάββατο (12.9.2026), οι χώρες του μπλοκ των BRICS (ανάμεσα τους Κίνα, Ινδία, Ρωσία, Ιράν, Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ) υιοθέτησαν κοινή δήλωση, εκφράζοντας «βαθιά ανησυχία» για τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και ζητώντας «μέγιστη αυτοσυγκράτηση», όπως αναφέρει ρεπορτάζ του Reuters.
Παράλληλα, τάχθηκαν υπέρ του διαλόγου και της διπλωματίας, ενώ έθεσαν στο επίκεντρο τις επιπτώσεις της κρίσης στις εμπορικές ροές, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την ενέργεια.
Όπως επισημαίνεται, η συμφωνία δεν ήταν αυτονόητη, αφού ίδιο τραπέζι βρίσκονται το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, δύο χώρες με διαφορετικά συμφέροντα στον πόλεμο που εξελίσσεται. Ωστόσο, αμφότερες στήριξαν την κοινή δήλωση, ενώ ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν συναντήθηκε στο περιθώριο της συνόδου με τον διάδοχο του θρόνου του Άμπου Ντάμπι.
Ζητούμενο η ελευθερία της ναυσιπλοΐας
Στην «καρδιά» της εξίσωσης βρίσκεται το πετρέλαιο, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ περνούσε πριν από τον πόλεμο περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG, ενώ η ναυσιπλοΐα έχει πλέον καταρρεύσει σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα.
Στις 10 Σεπτεμβρίου καταγράφηκαν μόλις επτά διελεύσεις πλοίων από τα Στενά, έναντι μέσου όρου 15 το προηγούμενο δεκαήμερο και περίπου 125 εμπορικών πλοίων ημερησίως πριν από τον πόλεμο.
Η συνέπεια είναι άμεση στις αγορές, καθώς το Brent ξεπέρασε τα 104 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αυξημένο κόστος μεταφοράς και ασφάλισης απειλεί να μεταφερθεί σε καύσιμα, μεταφορές και τελικά στις τιμές των προϊόντων.
Γι’ αυτό και η Ινδία, που φιλοξενεί τη σύνοδο, δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Ο πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι τόνισε στον Πεζεσκιάν ότι η ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρομών και των ναυτικών είναι κρίσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο.
Ιράν, κυρώσεις και «μάχη» με το δολάριο
Πίσω από την ενεργειακή κρίση διακυβεύεται το ποιος θα ελέγχει τους οικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς διαύλους του επόμενου παγκόσμιου εμπορίου, όπως επισημαίνεται σε ανάλυση του Bloomberg.
Οι BRICS έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους σε μονομερείς κυρώσεις και εμπορικά μέτρα, με ιδιαίτερη αναφορά στις επιπτώσεις τους στο Ιράν και τη Ρωσία. Παράλληλα, προωθούν συναλλαγές στα εθνικά νομίσματα και αναπτύσσουν συστήματα πληρωμών που θα μπορούσαν να μειώσουν την εξάρτηση από το δολάριο.
Το οικονομικό βάρος του μπλοκ είναι πλέον σημαντικό, από τη στιγμή οι BRICS αντιπροσωπεύουν πάνω από το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού και σχεδόν το ένα τέταρτο της παγκόσμιας οικονομίας. Η New Development Bank έχει χρηματοδοτήσει έργα συνολικής αξίας σχεδόν 43 δισ. δολαρίων, δίνοντας στους BRICS έναν ήδη υπαρκτό εναλλακτικό χρηματοδοτικό μηχανισμό.
Η Ινδία ανάμεσα σε «συμπληγάδες»
Η θέση της Ινδίας είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική της δύσκολης ισορροπίας, καθώς το Νέο Δελχί συνεχίζει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, επιδιώκει σχέσεις με το Ιράν και ταυτόχρονα θέλει να αποφύγει μια ευθεία σύγκρουση με τις ΗΠΑ.
Ο Ναρέντρα Μόντι και ο Βλαντίμιρ Πούτιν συζήτησαν, μάλιστα, την επίδραση του πολέμου στη Μέση Ανατολή στις θαλάσσιες εμπορικές ροές, ενώ έθεσαν ως στόχο την αύξηση του διμερούς εμπορίου από περίπου 70 δισ. στα 100 δισ. δολάρια έως το 2030.
Σύμφωνα με το Αljazeera, η συνάντηση Μόντι – Σι Τζινπίνγκ στη σύνοδο δείχνει ότι η Ινδία και η Κίνα επιχειρούν να βελτιώσουν τις σχέσεις τους και να ενισχύσουν τις επιχειρηματικές και μεταφορικές συνδέσεις. Το διμερές εμπόριο έφτασε το 2025 στα 155,6 δισ. δολάρια, αν και η Ινδία εξακολουθεί να έχει τεράστιο εμπορικό έλλειμμα απέναντι στην Κίνα.
Έτσι, η «μέγιστη αυτοσυγκράτηση» των BRICS δεν είναι απλώς μια διπλωματική διατύπωση. Είναι η προσπάθεια ενός οικονομικού μπλοκ με τεράστιο πληθυσμιακό και οικονομικό βάρος να διατηρήσει ανοιχτούς τους εμπορικούς και ενεργειακούς διαύλους του, ενώ τα μέλη του έχουν διαφορετικά συμφέροντα και βρίσκονται σε μια από τις πιο επικίνδυνες γεωπολιτικές συγκυρίες των τελευταίων ετών.
