Τα ρολόγια θα μπορούσαν σύντομα να επιτρέπεται να δείχνουν τη «λάθος» ώρα επειδή η περιστροφή της Γης επιταχύνεται.
Οι διεθνείς αρχές θα ψηφίσουν τον επόμενο μήνα για την κατάργηση του αποκαλούμενου εμβόλιμου δευτερολέπτου (leap second), μιας αστρονομικής προσαρμογής που διατηρεί συγχρονισμένες τις δύο βασικές μετρήσεις του χρόνου καθώς υπάρχουν φόβοι ότι μπορεί να προκαλέσει προβλήματα ή ακόμη και να «κρασάρει» ψηφιακές συσκευές.
Το εμβόλιμο δευτερόλεπτο προστίθεται στον ατομικό χρόνο, την ακριβέστερη μέτρηση του χρόνου, κάθε φορά που αυτός αποκλίνει κατά ένα δευτερόλεπτο ή περισσότερο από τον αστρονομικό χρόνο, ο οποίος βασίζεται στη μεταβαλλόμενη ταχύτητα περιστροφής της Γης.
Η κατάργηση αυτής της προσαρμογής θα σήμαινε ότι τα ρολόγια θα δείχνουν σταδιακά διαφορετική ώρα από την αστρονομική, καθώς οι δύο μετρήσεις δεν θα παραμένουν πλέον συγχρονισμένες.
Οι υπεύθυνοι για τη διατήρηση της παγκόσμιας ώρας θέλουν να επιτρέψουν στον ατομικό και τον ηλιακό χρόνο να αποκλίνουν σταδιακά επί εκατοντάδες χρόνια μέχρι να φτάσουν σε διαφορά 60 λεπτών. Τότε οι δύο χρόνοι θα συγχρονίζονται ξανά με την προσθήκη μιας «εμβόλιμης ώρας» (leap hour).
Η αλλαγή προτείνεται επειδή η περιστροφή της Γης παρουσιάζει πλέον τάση επιτάχυνσης αντί επιβράδυνσης, λόγω μεταβολών στα ρεύματα υλικού στον πυρήνα του πλανήτη.
Υπάρχει πλέον πιθανότητα περίπου 30% να χρειαστεί, έως το 2035, ένα πρωτοφανές «αρνητικό εμβόλιμο δευτερόλεπτο», κατά το οποίο θα παραλείπεται —και όχι θα προστίθεται— ένα δευτερόλεπτο στον ατομικό χρόνο προκειμένου να αντισταθμιστεί η μεταβολή και να διατηρηθούν συγχρονισμένοι οι δύο τύποι χρόνου.
«Μπορεί να προκληθούν βλάβες στον εξοπλισμό»
Ωστόσο οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτή η πρωτόγνωρη προσαρμογή ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει διακοπές λειτουργίας σε «κρίσιμες υποδομές» χρηματοπιστωτικά συστήματα και δίκτυα τηλεπικοινωνιών επειδή οι υπολογιστές δεν έχουν προγραμματιστεί ώστε να αντιμετωπίζουν την αφαίρεση ενός δευτερολέπτου.
«Υπάρχει ανησυχία σχετικά με το τι είδους βλάβες στον εξοπλισμό θα μπορούσαν να προκύψουν», δήλωσε η Τζορτζέτ Μακντόναλντ γενική διευθύντρια του Metrology Research Centre στο Χάλιφαξ του Καναδά. Η Metα η οποία είναι ιδιοκτήτρια των Facebook, WhatsApp και Instagram, είχε προειδοποιήσει το 2022 ότι τα εμβόλιμα δευτερόλεπτα προκαλούν «περισσότερο κακό παρά καλό».
«Η εισαγωγή νέων εμβόλιμων δευτερολέπτων είναι μια επικίνδυνη πρακτική που προκαλεί περισσότερο κακό παρά καλό» είχε δηλώσει εκπρόσωπος της εταιρείας. «Ως κλάδος, αντιμετωπίζουμε προβλήματα κάθε φορά που εισάγεται ένα εμβόλιμο δευτερόλεπτο». Όταν προστέθηκε εμβόλιμο δευτερόλεπτο το 2012 οι Mozilla, Reddit και LinkedIn ανέφεραν καταρρεύσεις συστημάτων, ενώ παρουσιάστηκαν επίσης προβλήματα στο λειτουργικό σύστημα Linux και σε προγράμματα γραμμένα σε Java.
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν την «εμβόλιμη ώρα»
Το Διεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθμών, ο οργανισμός που έχει την ευθύνη για την παγκόσμια μέτρηση του χρόνου, ψήφισε το 2022 να καταργηθούν τα εμβόλιμα δευτερόλεπτα έως το 2035. Μια νέα ψηφοφορία που αναμένεται να πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο θα μπορούσε να επισπεύσει την κατάργησή τους και να την τοποθετήσει στο 2026 εγκρίνοντας παράλληλα την «εμβόλιμη ώρα» ως αντικαταστάτη.
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι χωρίς την εμβόλιμη ώρα η απόκλιση μεταξύ των δύο τύπων χρόνου θα μπορούσε ύστερα από χιλιάδες χρόνια να οδηγήσει σε μια παράδοξη κατάσταση όπου τα ρολόγια θα δείχνουν ότι είναι μεσημέρι ενώ στην πραγματικότητα θα είναι νύχτα. Η νέα μέθοδος θα ήταν επίσης πιο «οικεία» επειδή οι άνθρωποι είναι ήδη εξοικειωμένοι με τις αλλαγές μίας ώρας που εφαρμόζονται μέσω της θερινής ώρας σε διάφορες χώρες.
«Από πλευράς εφαρμογής η αλλαγή κατά μία ώρα είναι κάτι με το οποίο οι άνθρωποι είναι περισσότερο εξοικειωμένοι» δήλωσε η Μακντόναλντ. Άλλοι επιστήμονες ελπίζουν ότι μέχρι να χρειαστεί πραγματικά η εμβόλιμη ώρα —κάτι που θα συμβεί μετά από χιλιάδες χρόνια— θα έχει βρεθεί μια καλύτερη λύση.
Ο Σέτναμ Σέμαρ επικεφαλής επιστήμονας του Εθνικού Εργαστηρίου Φυσικής της Βρετανίας το οποίο διαχειρίζεται την ώρα στη Βρετανία δήλωσε στους Financial Times ότι πιστεύει πως «ένα δευτερόλεπτο δεν θα εφαρμοζόταν ποτέ ξανά, επειδή η ζωή στη Γη θα είναι τόσο διαφορετική σε χιλιάδες χρόνια από σήμερα».
Γιατί υπάρχουν δύο διαφορετικοί χρόνοι;
Ιστορικά το ένα δευτερόλεπτο οριζόταν ως το 1/86.400 της ηλιακής ημέρας δηλαδή του χρόνου που χρειάζεται η Γη για να πραγματοποιήσει μία πλήρη περιστροφή γύρω από τον άξονά της. Αυτό είναι γνωστό ως αστρονομικός χρόνος ή UT1.
Ωστόσο το 1967 ο ορισμός άλλαξε. Το δευτερόλεπτο καθορίστηκε ως ο χρόνος που χρειάζεται ένα άτομο καισίου-133 για να πραγματοποιήσει 9.192.631.770 ταλαντώσεις. Αυτό είναι γνωστό ως ατομικός χρόνος ή UTC. Επειδή η ταχύτητα περιστροφής της Γης μεταβάλλεται, οι δύο αυτοί χρόνοι σταδιακά αποκλίνουν. Για να καλυφθεί η διαφορά, προστίθεται ένα επιπλέον δευτερόλεπτο στον ατομικό χρόνο.
Είναι καθήκον των επιστημόνων και των αρμόδιων αξιωματούχων της Διεθνούς Υπηρεσίας Περιστροφής Γης που εδρεύει στο Παρίσι να παρακολουθούν την περιστροφή της Γης και να ενημερώνουν τις χώρες έξι μήνες νωρίτερα όταν πρέπει να προστεθεί ένα εμβόλιμο δευτερόλεπτο.
Από τότε που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά, το 1972, έχουν προστεθεί συνολικά 27 εμβόλιμα δευτερόλεπτα, με το τελευταίο να προστίθεται το 2016.
