Νέες παρατηρήσεις ορισμένων από τους δορυφόρους και τους δακτυλίους του Ποσειδώνα παρέχουν ενδείξεις για μια κοσμική καταστροφή που συνέβη πριν από δισεκατομμύρια χρόνια γύρω από τον πιο απομακρυσμένο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία ένα ουράνιο σώμα μεγέθους συγκρίσιμου με τον Πλούτωνα προκάλεσε μια γιγαντιαία αλυσιδωτή σύγκρουση.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb για να μελετήσουν τη σύσταση τριών μικρών εσωτερικών δορυφόρων του Ποσειδώνα, του Πρωτέα , της Λάρισας και της Γαλάτειας καθώς και των εσωτερικών σκονισμένων δακτυλίων του. Εκεί εντόπισαν αργιλικά ορυκτά τα οποία θα περίμενε κανείς να βρίσκονται βαθιά στο εσωτερικό ορισμένων κόσμων στις εξώτερες περιοχές του ηλιακού συστήματος. Τα πλούσια σε μαγνήσιο αυτά ορυκτά είναι γνωστό ότι υπάρχουν στον νάνο πλανήτη Δήμητρα ο οποίος περιφέρεται στην κύρια ζώνη των αστεροειδών μεταξύ του Άρη και του Δία καθώς και σε ορισμένους μετεωρίτες.
«Αυτά τα ορυκτά απαιτούν παρατεταμένη επαφή μεταξύ υγρού νερού και πετρωμάτων για να σχηματιστούν. Οι ίδιοι οι δορυφόροι είναι υπερβολικά μικροί και ψυχροί ώστε να έχει πραγματοποιηθεί εκεί αυτή η χημική διεργασία. Επομένως ο άργιλος πρέπει να προήλθε από κάπου αλλού από το βαθύ εσωτερικό ενός πολύ μεγαλύτερου αρχαίου κόσμου. Η ανακάλυψη αυτού του υλικού στους εσωτερικούς δορυφόρους του Ποσειδώνα υποδεικνύει ότι στο παρελθόν του πλανήτη συνέβη ένα καταστροφικό γεγονός που διέλυσε εκείνους τους αρχαίους κόσμους και αποκάλυψε τα βαθύτερα στρώματά τους ενώ οι μικροί δορυφόροι και οι δακτύλιοι που βλέπουμε σήμερα σχηματίστηκαν εκ νέου από τα συντρίμμια» δήλωσε η πλανητική επιστήμονας Ράιλι Ντέιβις μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Science Advances».
Ο ένοχος
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι υπεύθυνος για αυτή την κοσμική καταστροφή ήταν ο Τρίτωνας, ο μεγαλύτερος σήμερα δορυφόρος του Ποσειδώνα, ο οποίος όμως παλαιότερα βρισκόταν πιο μακριά στο ηλιακό σύστημα σε μια περιοχή γνωστή ως Ζώνη Κάιπερ. Σύμφωνα με τους ερευνητές κάποια στιγμή κατά το πρώτο περίπου δισεκατομμύριο χρόνια μετά τον σχηματισμό του ηλιακού συστήματος πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια μια χαοτική περίοδο κατά την οποία οι γιγάντιοι αέριοι πλανήτες μετακινούνταν ακόμη προς τις σημερινές τροχιές τους η βαρυτική έλξη του Ποσειδώνα αιχμαλώτισε τον Τρίτωνα.
Ο Τρίτωνας είναι λίγο μεγαλύτερος από τον Πλούτωνα ο οποίος επίσης ανήκει στη Ζώνη του Κάιπερ αλλά μικρότερος από τη Σελήνη.
Μετά την αιχμαλώτισή του οι βαρυτικές δυνάμεις του Τρίτωνα διατάραξαν τις τροχιές των αρχικών δορυφόρων του Ποσειδώνα προκαλώντας συγκρούσεις μεταξύ των περισσότερων από αυτούς. Οι σημερινοί εσωτερικοί δορυφόροι του Ποσειδώνα σχηματίστηκαν αργότερα από μέρος αυτών των συντριμμιών.
«Το εσωτερικό των μεγάλων παγωμένων δορυφόρων παραμένει συνήθως για πάντα κρυμμένο από εμάς, θαμμένο κάτω από παχιά στρώματα πάγου νερού και προσβάσιμο μόνο μέσω θεωρητικών μοντέλων και έμμεσων ενδείξεων. Οι εσωτερικοί δορυφόροι του Ποσειδώνα ίσως αποτελούν το μοναδικό σημείο στο ηλιακό ηύστημα όπου μπορούμε να παρατηρήσουμε άμεσα αυτό το υλικό επειδή αυτή η καταστροφική σύγκρουση ουσιαστικά γύρισε εκείνους τους αρχαίους κόσμους από μέσα προς τα έξω», είπε η Ντέιβις.
Ο Τρίτωνας είναι ο μοναδικός μεγάλος δορυφόρος στο Ηλιακό Σύστημα που περιφέρεται γύρω από τον πλανήτη του προς την αντίθετη κατεύθυνση από την περιστροφή του. Το γεγονός αυτό αποτελεί επιπλέον ένδειξη ότι αιχμαλωτίστηκε αφού είχε ήδη σχηματιστεί αλλού και δεν δημιουργήθηκε μαζί με τους αρχικούς δορυφόρους του Ποσειδώνα.
Ένας αιχμαλωτισμένος εισβολέας
Οι άλλοι τρεις μεγάλοι αέριοι πλανήτες — ο Δίας, ο Κρόνος και ο Ουρανός — διαθέτουν συστήματα μεγάλων δορυφόρων που σχηματίστηκαν γύρω από τον πλανήτη τους και κινούνται σε σχεδόν κυκλικές τροχιές προς την ίδια κατεύθυνση με την περιστροφή του.
«Ο Ποσειδώνας είναι ο μοναδικός γιγάντιος πλανήτης του ηλιακού συστήματος που δεν διαθέτει ένα οργανωμένο σύστημα μεγάλων κανονικών δορυφόρων. Έτσι αντί για μια τακτοποιημένη οικογένεια δορυφόρων όπως στους άλλους γιγάντιους πλανήτες ο Ποσειδώνας κατέληξε να έχει έναν αιχμαλωτισμένο εισβολέα να κυριαρχεί στο δορυφορικό του σύστημα» λέει η Ντέιβις.
Ο Τρίτωνας αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 99% της συνολικής μάζας του δορυφορικού συστήματος του Ποσειδώνα, δηλαδή όλων των δορυφόρων και των δακτυλίων του.
Ο Ποσειδώνας, που βρίσκεται περίπου 30 φορές πιο μακριά από τον Ήλιο απ’ ό,τι η Γη διαθέτει 16 γνωστούς δορυφόρους. Η Νηρηίδα ένας από τους εξώτερους δορυφόρους του ακολουθεί μία από τις πιο ελλειπτικές τροχιές που έχουν παρατηρηθεί σε δορυφόρο στο ηλιακό σύστημα. Οι ερευνητές ανέφεραν ότι η σύστασή της, όπως αποκαλύφθηκε σε άλλη μελέτη υποδηλώνει πως ήταν η μοναδική επιζήσασα από τους αρχικούς δορυφόρους του Ποσειδώνα έχοντας καταφέρει με κάποιο τρόπο να αποφύγει την καταστροφική επίδραση του Τρίτωνα.
Ο Τρίτωνας που θεωρείται ότι έχει παρόμοια σύσταση με τον Πλούτωνα διαθέτει στην επιφάνειά του πάγο αζώτου, πάγο μεθανίου και διοξείδιο του άνθρακα, καθώς και μια αραιή ατμόσφαιρα αζώτου.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι μια άλλη πιθανή, αν και λιγότερο πιθανή, εξήγηση για τις παρατηρήσεις τους είναι πως ένας άλλος κόσμος της Ζώνης του Κάιπερ, μεγέθους αντίστοιχου με του Πλούτωνα πέρασε υπερβολικά κοντά στον Ποσειδώνα και διαλύθηκε από τη βαρυτική του έλξη.
Η ιστορία των δορυφόρων του Ποσειδώνα σύμφωνα με τη Ντέιβις υπενθυμίζει ότι το ηλιακό σύστημα έχει ένα ιδιαίτερα βίαιο παρελθόν. «Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ένα και μόνο τυχαίο γεγονός μπορεί να μεταβάλει θεμελιωδώς την αρχιτεκτονική ενός πλανητικού συστήματος» κατέληξε.
