Η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά για τον σχεδιασμό ολόκληρων γονιδιωμάτων ιών, οι οποίοι αποδείχθηκαν λειτουργικοί και ικανοί να αναπαραχθούν στο εργαστήριο, σε μια εξέλιξη που χαρακτηρίζεται «σημαντικό σημείο καμπής» για την επιστήμη.
Σύμφωνα με το BBC, ερευνητές στις ΗΠΑ δημιούργησαν 16 νέους ιούς, οι οποίοι σχεδιάστηκαν για να μολύνουν βακτήρια και δεν αποτελούν απειλή για τον άνθρωπο.
Το επίτευγμα δημιουργεί προοπτικές για νέες θεραπείες, ιδιαίτερα απέναντι σε λοιμώξεις που έχουν αναπτύξει αντοχή στα αντιβιοτικά. Την ίδια στιγμή, όμως, επιστήμονες προειδοποιούν ότι η δυνατότητα της AI να σχεδιάζει νέους ιούς εγείρει σοβαρά ζητήματα βιοασφάλειας.
Πώς η AI σχεδίασε τους νέους ιούς
Η τεχνολογία λειτουργεί με τρόπο παρόμοιο με τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, όπως το ChatGPT. Αντί όμως να προβλέπει ακολουθίες λέξεων, προβλέπει ακολουθίες στον γενετικό κώδικα.
Οι ερευνητές του Stanford χρησιμοποίησαν τα μοντέλα Evo1 και Evo2, τα οποία είχαν εκπαιδευτεί σε γενετικό υλικό από ιούς, βακτήρια, φυτά και ανθρώπους. Στη συνέχεια τα μοντέλα προσαρμόστηκαν ώστε να σχεδιάζουν βακτηριοφάγους, δηλαδή ιούς που προσβάλλουν συγκεκριμένα είδη βακτηρίων.
Από τα σχέδια που παρήγαγε η AI, οι επιστήμονες επέλεξαν τα 302 πιο υποσχόμενα και τα συνέθεσαν στο εργαστήριο. Τα 16 από αυτά αποδείχθηκαν αποτελεσματικά στην εξόντωση βακτηρίων E. coli.
«Είναι το επόμενο βήμα στην πολυπλοκότητα όσων μπορούν να σχεδιαστούν από τη γενετική AI», δήλωσε στο BBC ο Brian Hie, επίκουρος καθηγητής στο Stanford. Όπως εξήγησε, είναι η πρώτη φορά που γενετική AI χρησιμοποιείται για να σχεδιάσει ένα πλήρες γονιδίωμα ικανό να αναπαράγεται και να επιτελεί λειτουργίες μέσα στα κύτταρα.
Η δημιουργία νέων βακτηριοφάγων θα μπορούσε στο μέλλον να προσφέρει νέα όπλα απέναντι σε βακτηριακές λοιμώξεις που δεν αντιμετωπίζονται πλέον αποτελεσματικά με αντιβιοτικά.
Ωστόσο, η εξέλιξη προκαλεί και ανησυχία. Σε σχόλιό τους στο επιστημονικό περιοδικό Science, οι Thomas Inglesby και Moritz Hanke του Johns Hopkins Center for Health Security επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δημιουργούν «επείγοντα ερωτήματα βιοασφάλειας και βιοπροστασίας».
Οι ερευνητές έλαβαν συγκεκριμένα μέτρα ασφαλείας, Aπέκλεισαν από τα δεδομένα εκπαίδευσης ιούς που μολύνουν σύνθετους οργανισμούς και επικεντρώθηκαν αποκλειστικά σε βακτηριοφάγους, ενώ τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον.
