Του Γιώργου Κ. Στράτου
Μεγάλη κουβέντα! Την καθιστούν εξαιρετικά επίκαιρη όλα όσα διαδραματίζονται στην πατρίδα μας σε διάφορους χώρους. Στην έλλειψη σεβασμού αποδίδονται τα περισσότερα από τα δεινά από τα οποία καταταλαιπωρείται τόσο η δημόσια όσο και η ιδιωτική μας ζωή. Πώς αποκτάται όμως ο σεβασμός προς έναν άνθρωπο; Ποιος παράγοντας είναι ο πιο αποφασιστικός για να συμβεί αυτό; Η δύναμη, η εξουσία και τα χρήματά του, ο φόβος και η ανάγκη μας; Όλα αυτά ισχύουν, μόνο που είναι παροδικά. Επειδή όσα προσδίδουν δεν καθορίζουν τον χαρακτήρα μας. Ο χαρακτήρας μας, η ψυχή και το ήθος μας, αποτελεί τον κατεξοχήν λόγο για τον οποίο οι άλλοι θα μας εκτιμήσουν στην αρχή, για να μας σεβαστούν στη συνέχεια. Και αυτός είναι παντοτινός και όχι επίκτητος, όπως τα αξιώματα ή η δύναμη που μπορεί να μας συνοδεύσουν κάποια χρόνια στην πορεία μας. Όπως το διατύπωσε καταπληκτικά ο Ηράκλειτος, ο φιλόσοφος από την Έφεσο, «ήθος ανθρώπω δαίμων», δηλαδή «ο χαρακτήρας ενός ανθρώπου είναι ο θεός του», αυτό που καθορίζει τη μοίρα του σε πιο ελεύθερη μετάφραση.
Και μπορεί ο χαρακτήρας μας να διαμορφώνεται συνεχώς καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής και βάσει των εμπειριών μας, αλλά οι πιο καθοριστικές βάσεις γι’ αυτόν μπαίνουν στα πρώτα 6-7 χρόνια μας, όπως μας διδάσκει η Ψυχολογία. Μετά το οικογενειακό περιβάλλον, η εκπαίδευση έρχεται να παίξει αποφασιστικό ρόλο. Το πώς θα μας τα μάθουν όλα τα «γράμματα» θα μας ακολουθεί για πάντα. Η διαδικασία θα συμπληρωθεί περίπου κατά την ενηλικίωσή μας, με την εργασία, την ανάληψη δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, την ενεργό συμμετοχή στον κοινωνικό βίο. Τότε θα γνωρίσουμε από κοντά τους δημόσιους και ιδιωτικούς θεσμούς και οργανισμούς, οι οποίοι, όπως μας έμαθαν, έχουν προορισμό να προστατεύσουν την ομαλή πορεία του βίου μας. Τη Δικαιοσύνη, την Αστυνομία, τις δημόσιες υπηρεσίες, τα νοσοκομεία, τις τράπεζες, τις εμπορικές εταιρίες κ.λπ.
Όλοι αυτοί παραπονιούνται διαρκώς ότι το έργο τους δυσχεραίνεται ή και ακυρώνεται από την έλλειψη σεβασμού που επιδεικνύουμε κατά τις συναλλαγές μας μαζί τους. Για την επαναφορά μας στην τάξη, όταν θεωρήσουν ότι παρεκτρεπόμαστε, επιστρατεύουν είτε την καταστολή είτε την απαξίωση όποιας κριτικής μας στον τρόπο λειτουργίας τους και στην εν γένει συμπεριφορά τους. Εμείς πρέπει να… επανερχόμαστε, εκείνοι ποτέ, όλα καλώς καμωμένα! Μόνο κάποια υποκριτική «συγγνώμη» όταν, κούφια η ώρα, έχουμε και θύματα…
Αν υπήρχε στοιχειώδης τσίπα, θα είχαν εδώ και δεκαετίες αναρωτηθεί: «Είμαστε σε θέση να εμπνεύσουμε σεβασμό;» Μόνο ελάχιστες λαμπρές εξαιρέσεις ανάμεσά τους δικαιούνται να απαντήσουν καταφατικά. Αυτοί που κρατάνε κατ’ επίφαση όρθια μία χώρα με εμφανή παραλυτικά συμπτώματα ολούθε! Ποιοι να εμπνεύσουν σεβασμό και πώς; Οι υπόδικοι, οι κυνηγοί αδικαιολόγητου πλουτισμού, οι φαυλεπίφαυλοι, οι αυτοφωράκηδες, οι ανεπάγγελτοι, οι καταχραστές, οι τοκογλύφοι, τα λαμόγια παντός καιρού και πάσης χρήσεως; Ή μήπως και σαν κι αυτούς δεν κυκλοφορούν μέσα στους «θεσμούς» και στις «εταιρίες»; Και για τους «πονηρούς» που θα τα βρουν «λαϊκιστικά» αυτά χωρίς στοιχεία, εμείς τα συναντάμε διαρκώς αλλά αδυνατούμε να τα αποκαλύψουμε για να μη μας φάει το… μαύρο χώμα. Άλλων δουλειά είναι αυτή, αν θέλουν να ‘χουν τον σεβασμό μας!
