Οι συζητήσεις Τραμπ – Σι αποσκοπούσαν «στο να επανακαθοριστεί το πλαίσιο της σχέσης των δύο χωρών, να αποσαφηνιστούν οι προσδοκίες και να ελεγχθούν οι πιθανοί κίνδυνοι»
Από τη Μαρία Δεναξά
Η επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου αποτελεί για την Κίνα μια συγκρατημένη ελπίδα σταθεροποίησης των σχέσεων ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις παγκοσμίως.
Για τη φιλοκινεζική εφημερίδα του Χονγκ-Κονγκ «Sing Tao Daily», μία από τις παλαιότερες της πόλης, οι χθεσινές συνομιλίες κεκλεισμένων των θυρών μεταξύ των δύο ηγετών διεξήχθησαν μέσα σε καλό κλίμα, ενώ δεν έλειψαν οι δημόσιες φιλοφρονήσεις.
Ωστόσο, κυρίως για το Πεκίνο, αποσκοπούσαν «στο να επανακαθοριστεί το πλαίσιο της σχέσης των δύο χωρών, να αποσαφηνιστούν οι προσδοκίες και να ελεγχθούν οι πιθανοί κίνδυνοι».
Κι αν ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε για «υπέροχο κλίμα», ο Σι Τζινπίνγκ προτίμησε την επαναφορά του Αμερικανού προέδρου στην πραγματικότητα με μια αναφορά στην περίφημη «παγίδα του Θουκυδίδη», η οποία χρησιμοποιείται όλο και συχνότερα για να περιγράψει την επικίνδυνη τροχιά στις σχέσεις των ΗΠΑ και της Κίνας εξαιτίας της αυξανόμενης αντιπαλότητας ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις.
Ο Κινέζος πρόεδρος κάλεσε σε συνεργασία και συνεννόηση, αντί για ένταση και συγκρούσεις. Βεβαίως, μέσα σε δύο ημέρες, μαζί με μια επίσκεψη στον Ναό του Ουρανού και χωρίς σαφή ατζέντα, ο χρόνος είναι περιορισμένος για να επιλυθούν τα ουσιαστικά ζητήματα μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας.
Παρ’ όλα αυτά, συζητήθηκαν θέματα όπως η εμπορική εκεχειρία, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, με την Ταϊβάν να είναι το πιο σημαντικό ζήτημα για την κινεζική ηγεσία, καθώς κακοί χειρισμοί μπορεί να προκαλέσουν μεγάλη σύγκρουση.
Τον Αμερικανό πρόεδρο συνοδεύουν ηγετικά στελέχη του χρηματοπιστωτικού τομέα, της τεχνολογίας και της αεροναυπηγικής. Ανάμεσα στους προσκεκλημένους και ο Ίλον Μασκ. Για αυτούς το διακύβευμα είναι η ευκολότερη πρόσβαση στην κινεζική αγορά και στους 1,4 δισεκατομμύρια καταναλωτές της.
Ωστόσο, η Κίνα αντιμετωπίζει μια επιβραδυνόμενη οικονομία, καθώς η εσωτερική ζήτηση δεν έχει πραγματικά ανακάμψει μετά την πανδημία του Covid και οι βιομηχανίες της, από τον χάλυβα έως τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, χρειάζονται ολοένα και περισσότερες εξαγωγές για να επιβιώσουν, γεγονός που προκαλεί προβλήματα και αντιδράσεις από άλλες χώρες. Η Γερμανία υπολογίζει ότι χάνει σήμερα 100.000 θέσεις εργασίας τον χρόνο εξαιτίας του κινεζικού ανταγωνισμού.
Το Πεκίνο, προς το παρόν, αποφεύγει να προχωρήσει σε δαπανηρές μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της εσωτερικής κατανάλωσης και τη μείωση της εξάρτησης από τις ξένες αγορές. Συνεχίζει, λοιπόν, να έχει μεγάλη ανάγκη πρόσβασης στην ισχυρή αμερικανική αγορά.
Τεχνολογική επανάσταση
Στις 11 Μαΐου η «China Daily» έδωσε σκόπιμα τον λόγο σε απογοητευμένους Αμερικανούς οδηγούς: «Αν οι αμερικανικές αυτοκινητοβιομηχανίες δεν σκοπεύουν να κατασκευάσουν μικρά και προσιτά αυτοκίνητα, γιατί εμείς οι καταναλωτές να μην μπορούμε να αγοράζουμε εισαγόμενα κινεζικά αυτοκίνητα; Δεν θέλω ούτε SUV ούτε pick-up» δήλωσε ένας από αυτούς.
«Σήμερα η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι καθαρά αμερικανικής προέλευσης. Οι Κινέζοι, που ενδέχεται να ξεπεράσουν την Αμερική σε ορισμένους τομείς, δεν βρίσκονται ακόμη πίσω από καμία τεχνολογική επανάσταση. Οι Κινέζοι γνωρίζουν αυτό το χάσμα και θέλουν να το καλύψουν» υπενθυμίζει ο Φραντσέσκο Σίσκι, Ιταλός δημοσιογράφος και αναλυτής, γνωστός κυρίως για τη δουλειά του πάνω στην Κίνα και τις σχέσεις της με τη Δύση.
Παράλληλα, η Κίνα επιθυμεί να περιορίσει τις αμερικανικές φιλοδοξίες απέναντι στα τεχνολογικά της «διαμάντια». Μετά την αναγκαστική κοινοπραξία του TikTok με αμερικανικό κονσόρτσιουμ, το Πεκίνο δεν έχει χωνέψει την εξαγορά της Manus, ενός από τους πρωταθλητές της κινεζικής Τεχνητής Νοημοσύνης, από τη Meta τον Δεκέμβριο του 2025, έξι μήνες έπειτα από μια διακριτική μετακόμιση της κινεζικής start-up στη Σιγκαπούρη. Πλέον στο όνομα της εθνικής ασφάλειας η Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων προσπαθεί να εμποδίσει τη συμφωνία.
Στην πραγματικότητα, αν η Κίνα αφήσει τη Manus να φύγει, τίποτα δεν θα εμποδίσει εταιρίες όπως η DeepSeek να πέσουν στα χέρια Αμερικανών επενδυτών με απεριόριστα κεφάλαια.
Κοινό πρόβλημα τα κλειστά Στενά του Ορμούζ
Ο κινεζικός Τύπος υπενθυμίζει συχνά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν πλέον την κυρίαρχη θέση που διέθεταν κατά την πρώτη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ το 2017.
Η Κίνα θεωρεί τις ΗΠΑ πλήρως υπεύθυνες για την κατάσταση στο Ιράν. «Αυτό το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ συνεχίζει να αυξάνει το ενεργειακό κόστος και να επιβαρύνει την παγκόσμια οικονομία» έγραψε λίγες ώρες πριν από την επίσκεψη του Τραμπ στο Πεκίνο η εφημερίδα «South China Morning Post».
Αντιμέτωπες με τον ανταγωνισμό των εγχώριων τρένων υψηλής ταχύτητας με τα 50.000 χιλιόμετρα του σιδηροδρομικού δικτύου τους, οι μεγάλες κινεζικές αεροπορικές εταιρίες βλέπουν την κερδοφορία τους να εξαφανίζεται λόγω του ακριβού καυσίμου, καθώς δεν είχαν ασφαλιστεί απέναντι στην εκτόξευση της τιμής της κηροζίνης, σε αντίθεση με τις δυτικές εταιρίες.
Το κόστος του πλαστικού επίσης έχει εκτοξευτεί, συνθλίβοντας τα ήδη πενιχρά περιθώρια κέρδους των κινεζικών εργοστασίων που παράγουν προϊόντα της καθημερινότητας, από χριστουγεννιάτικα παιχνίδια μέχρι τα σκεύη κουζίνας. Στα νότια της χώρας αρκετές εταιρίες που αναλάμβαναν υπεργολαβίες μεγάλων αμερικανικών brands, αποδυναμωμένες από τους δασμούς, χρεοκόπησαν τις τελευταίες εβδομάδες.
Ελεύθερη διέλευση
Οι δύο ηγέτες, πάντως, φέρεται ότι συμφώνησαν ότι τα Στενά πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά για την ελεύθερη ροή ενέργειας και ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά, σύμφωνα με όσα υποστηρίζει ο Λευκός Οίκος.
Πέρα από τα γεωπολιτικά, το εμπόριο και την τεχνολογία, το ζήτημα στο οποίο η Κίνα επιθυμεί απτά αποτελέσματα είναι η Ταϊβάν. Για παράδειγμα, να σταματήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες να της πωλούν όπλα. Όπως υπενθυμίζει το εθνικιστικό και επιδραστικό μέσο Guangcha.cn, με έδρα τη Σανγκάη, «η Κίνα έχει ήδη προειδοποιήσει επανειλημμένα τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι το ζήτημα της Ταϊβάν βρίσκεται στον πυρήνα των ζωτικών συμφερόντων και αποτελεί το ίδιο το θεμέλιο των σινο-αμερικανικών σχέσεων».
Το θέμα της Ταϊβάν δεν αναφέρθηκε στην περίληψη της συνάντησης από τον Λευκό Οίκο, η οποία χαρακτηρίστηκε «καλή».
Τι σημαίνει η «παγίδα του Θουκυδίδη» και γιατί ο Σι την ανέφερε στον Τραμπ
Τον γύρο του κόσμου έκανε χθες η αναφορά του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ στην «παγίδα του Θουκυδίδη». Μια αναφορά που έκανε στη διάρκεια της εναρκτήριας ομιλίας του ενώ απευθυνόταν προς τον υψηλό προσκεκλημένο του στο Πεκίνο Ντόναλντ Τραμπ, τονίζοντας πως η μεγάλη πρόκληση για τις δύο υπερδυνάμεις είναι «να την αποφύγουν». Ποια είναι όμως αυτή η «παγίδα» στην οποία αναφέρθηκε ο Σι;
Η «παγίδα του Θουκυδίδη» είναι ένας όρος που έγινε ευρέως γνωστός από τον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Γκράχαμ Τ. Άλισον για να περιγράψει μια εμφανή τάση προς τον πόλεμο, όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να εκτοπίσει μια υπάρχουσα μεγάλη δύναμη από τη θέση της περιφερειακής ή διεθνούς ηγεμονίας.
Ο όρος γνώρισε τεράστια δημοτικότητα το 2015 και εφαρμόζεται κυρίως στην ανάλυση των σχέσεων μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών. Η έκφραση αποδίδεται στον αρχαίο Αθηναίο ιστορικό και στρατηγό Θουκυδίδη και επινοήθηκε από τον Άλισον γύρω στο 2011.
Βασιζόμενος σε μια παρατήρηση του Θουκυδίδη στο έργο του «Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου», ότι «ήταν η άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που αυτή ενέπνεε στη Σπάρτη που έκαναν τον πόλεμο αναπόφευκτο», ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας χρησιμοποίησε τον όρο για να περιγράψει μια τάση προς τον πόλεμο όταν μια ανερχόμενη δύναμη (σ.σ.: όπως η αρχαία Αθήνα) αμφισβητεί το καθεστώς μιας κυρίαρχης δύναμης (σ.σ.: όπως ήταν η Σπάρτη εκείνη την εποχή).
Το θέμα ανέπτυξε ο Άλισον εκτενέστερα στο βιβλίο του το 2017 με τίτλο «Προορισμένοι για τον πόλεμο», στο οποίο υποστήριξε ότι «η Κίνα και οι ΗΠΑ βρίσκονται επί του παρόντος σε πορεία σύγκρουσης που οδηγεί στον πόλεμο».
Ωστόσο, αν και ο ίδιος υποστηρίζει στο έργο του ότι ο πόλεμος μεταξύ μιας «κυρίαρχης δύναμης» και μιας «ανερχόμενης δύναμης» δεν είναι αναπόφευκτος, ο πόλεμος μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να αποφευχθεί και απαιτεί εκτεταμένη και εντατική διπλωματική προσοχή και προσπάθεια στην περίπτωση μιας «παγίδας του Θουκυδίδη».
Ο Πούτιν έρχεται στο Πεκίνο μετά τον Αμερικανό Πρόεδρο
Την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρισκόταν στο Πεκίνο για την πολυαναμενόμενη συνάντησή του με τον Κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ, το Κρεμλίνο έσπευδε να ενημερώσει πως πολύ σύντομα θα περνά την πόρτα του παλατιού του λαού, του κέντρου της κρατικής εξουσίας στην καρδιά της τεράστιας πλατείας Τιενανμέν, και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν.
Συγκεκριμένα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ γνωστοποίησε χθες πως ο Πούτιν θα επισκεφθεί την Κίνα πολύ σύντομα και μάλιστα έχουν ήδη ολοκληρωθεί οι προετοιμασίες για την επίσκεψή του.
Αξίζει να σημειωθεί πως ο Πούτιν και ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ έχουν συναντηθεί περισσότερες από 40 φορές στη διάρκεια των ετών, πιο πρόσφατα στο Πεκίνο τον περασμένο Σεπτέμβριο. Οι δύο άνδρες είχαν υπογράψει τότε συμφωνία στρατηγικής σχέσης «χωρίς όρια» (τον Φεβρουάριο του 2022), λιγότερο από τρεις εβδομάδες προτού η Μόσχα αρχίσει τη στρατιωτική της επιχείρηση στην Ουκρανία.
