Σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί η απόφαση που επιτρέπει την εισαγωγή σε Τμήματα Φυσικής χωρίς εξέταση στο μάθημα των Μαθηματικών, με την Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία (ΕΜΕ) να εξαπολύει σκληρή επίθεση κατά του Υπουργείου Παιδείας, κάνοντας λόγο για «γνωσιακή λοβοτομή» της ελληνικής εκπαίδευσης και για ένα παιδαγωγικό λάθος με δυνητικά σοβαρές συνέπειες.
Η ανακοίνωση της ΕΜΕ δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Οι μαθηματικοί θεωρούν ότι η αποσύνδεση των Μαθηματικών από τις γνωσιακές προϋποθέσεις σπουδών στις Φυσικές Επιστήμες δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική εκπαιδευτική αλλαγή, αλλά μια βαθιά προβληματική μετατόπιση φιλοσοφίας για το τι θεωρείται βασική επιστημονική παιδεία.
Και το ερώτημα που τίθεται είναι εύλογο: Μπορεί κανείς να σπουδάσει Φυσική χωρίς να έχει εξεταστεί στα Μαθηματικά;
Η επιστήμη χωρίς τη γλώσσα της;
Η Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία απαντά ξεκάθαρα: όχι.
Χρησιμοποιώντας μάλιστα έναν ιστορικό συμβολισμό, επικαλείται τον Γαλιλαίο, ο οποίος ήδη από τον 17ο αιώνα υποστήριζε ότι το βιβλίο της φύσης είναι γραμμένο στη γλώσσα των Μαθηματικών.
Και πράγματι, η Φυσική χωρίς μαθηματική σκέψη μοιάζει με αντιφατική κατασκευή.
Οι φυσικοί νόμοι, τα μοντέλα, οι εξισώσεις, η ανάλυση δεδομένων, η κατανόηση φαινομένων – όλα δομούνται πάνω σε μαθηματικές έννοιες.
Από τη μηχανική και την ηλεκτρομαγνητική θεωρία έως την κβαντική φυσική και την αστροφυσική, τα Μαθηματικά δεν είναι βοηθητικό εργαλείο. Είναι ο πυρήνας.
Για αυτό και η κριτική που διατυπώνεται δεν είναι μόνο συντεχνιακή. Είναι γνωσιολογική.
Ένα βαθύτερο πρόβλημα στη σχολική πραγματικότητα
Η ΕΜΕ δεν περιορίζεται μόνο στη συγκεκριμένη απόφαση.
Θέτει ένα ευρύτερο ζήτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια την εκπαιδευτική κοινότητα: τη σταδιακή υποβάθμιση των Μαθηματικών στη σχολική διαδρομή πολλών μαθητών.
Όπως επισημαίνει, όταν ένα μάθημα παύει να αποτελεί εξεταστική προϋπόθεση για συγκεκριμένες πανεπιστημιακές διαδρομές, στην πράξη χάνει τη βαρύτητά του ήδη από νωρίς.
Το φαινόμενο είναι γνωστό: «Δεν το χρειάζομαι για τη σχολή που θέλω.» Και έτσι ξεκινά η σταδιακή εγκατάλειψη.
Η ΕΜΕ προειδοποιεί ότι αυτή η λογική δεν πλήττει μόνο την ακαδημαϊκή επάρκεια όσων εισέρχονται στις σχολές, αλλά και τη συνολική γνωστική κουλτούρα της κοινωνίας.
Από την ΕΒΕ στη νέα ανισότητα
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η αναφορά στην Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Η ΕΜΕ θεωρεί ότι η εφαρμογή της ΕΒΕ δημιούργησε ήδη σημαντικές στρεβλώσεις:
- τμήματα με ελάχιστους φοιτητές
- ανισότητες μεταξύ πανεπιστημίων
- διαφορετικές δυναμικές εισαγωγής
Τώρα, υποστηρίζει, δημιουργείται ένα νέο πρόβλημα: βαθμολογική ανισότητα ανάλογα με την κατεύθυνση προέλευσης των υποψηφίων.
Με άλλα λόγια, διαφορετικές αφετηρίες, διαφορετικά εξεταστικά μονοπάτια, διαφορετικές απαιτήσεις για σχολές με συγγενές επιστημονικό αντικείμενο.
Και αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα ισονομίας.
Μαθηματικά ως ανθρώπινο δικαίωμα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι η ΕΜΕ επιχειρεί να διευρύνει τη συζήτηση πέρα από το στενό εκπαιδευτικό πλαίσιο.
Υπενθυμίζει πως η UNESCO έχει αναδείξει τη μαθηματική εκπαίδευση ως κρίσιμο εργαλείο για την κατανόηση σύγχρονων προκλήσεων όπως:
- τεχνητή νοημοσύνη
- κλιματική αλλαγή
- ενεργειακή μετάβαση
- big data
- βιώσιμη ανάπτυξη
Η θέση είναι σαφής: η μαθηματική παιδεία δεν αφορά μόνο όσους θα γίνουν μαθηματικοί ή φυσικοί.
Αφορά τη δημοκρατική δυνατότητα κατανόησης του σύγχρονου κόσμου.
Χωρίς αυτήν, η κοινωνία γίνεται πιο ευάλωτη σε απλουστεύσεις, παραπληροφόρηση και αντιεπιστημονικές αφηγήσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν τα Μαθηματικά είναι δύσκολα.
Είναι αν η Πολιτεία θεωρεί ότι αποτελούν αναγκαίο στοιχείο επιστημονικής συγκρότησης.
Γιατί αν η απάντηση είναι όχι, τότε η συζήτηση δεν αφορά μόνο μια αλλαγή στο μηχανογραφικό.
Αφορά το τι είδους επιστημονική παιδεία θέλει να οικοδομήσει η χώρα.
Και αυτή είναι μια συζήτηση πολύ μεγαλύτερη από μια εξεταστική ρύθμιση.
