Ο τουρισμός σαν εθνικό «ποντάρισμα» έχει σημειώσει μέχρι σήμερα μεγάλες αποδόσεις. Όμως, αν επαναπαυτούμε στα βραχυπρόθεσμα κέρδη και επικεντρωθούμε μόνο στην ανάπτυξη αυτού του τομέα, σε βάθος χρόνου θα αποδειχθεί ολέθρια επιλογή.
Ο τουρισμός παρουσιάζεται επί δεκαετίες ως η «βαριά βιομηχανία» της Ελλάδας. Ωστόσο, οι αλλεπάλληλες διεθνείς κρίσεις αποδεικνύουν ότι πρόκειται για έναν τομέα εξαιρετικά εύθραυστο, που επηρεάζεται άμεσα από παράγοντες εκτός του πεδίου ελέγχου οποιασδήποτε χώρας. Η πανδημία του Covid-19, ο πόλεμος ΗΠΑ – Ισραήλ εναντίον Ιράν, καθώς και ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας λειτούργησαν ως υπενθύμιση ότι η υπερβολική εξάρτηση από τον τουρισμό μπορεί να αποβεί επικίνδυνη.
Σε περιόδους αβεβαιότητας τα κόστη των καυσίμων ανεβαίνουν και τα ταξίδια μειώνονται δραστικά. Ο φόβος, οι οικονομικές πιέσεις και οι περιορισμοί μετακίνησης πλήττουν άμεσα τις τουριστικές ροές. Αυτό σημαίνει ότι μια οικονομία που στηρίζεται δυσανάλογα στον τουρισμό μένει εκτεθειμένη, χωρίς εναλλακτικές πηγές εισοδήματος. Η Ελλάδα βίωσε έντονα αυτή την πραγματικότητα κατά την πανδημία, όταν ολόκληροι κλάδοι «πάγωσαν» από τη μια μέρα στην άλλη.
Παρά τα μαθήματα αυτά, η πολιτική πρακτική παραμένει σχεδόν αμετάβλητη. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως και οι προηγούμενες, συνεχίζει να προβάλλει τον τουρισμό ως τον βασικό πυλώνα ανάπτυξης. Αυτή η προσέγγιση, όμως, αγνοεί τις δομικές αδυναμίες του μοντέλου. Αντί η πολιτική τάξη να μεριμνά για στρατηγικές επενδύσεις σε τομείς όπως η πρωτογενής παραγωγή, η υγεία και η τεχνολογία, η χώρα επιλέγει έναν δρόμο εύκολων, αλλά ασταθών εσόδων.
Η ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής θα μπορούσε να εξασφαλίσει αυτάρκεια και εξαγωγική δυναμική. Η επένδυση στην υγεία δεν είναι μόνο κοινωνική ανάγκη, αλλά και παράγοντας οικονομικής ανθεκτικότητας. Η τεχνολογία, τέλος, αποτελεί τη βάση για βιώσιμη ανάπτυξη σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον και κρίνεται άκρως απαραίτητη για την άμυνα και την εθνική ασφάλεια. Η Τουρκία το έχει αντιληφθεί αυτό. Καιρός να το κάνουμε κι εμείς.
Ο τουρισμός δεν είναι εχθρός. Κάθε άλλο. Ήταν και παραμένει σπουδαία πηγή εσόδων. Όμως δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό στήριγμα της οικονομίας μας. Η μονοκαλλιέργεια, είτε αγροτική είτε οικονομική, οδηγεί αναπόφευκτα σε αδιέξοδα.
Αν η Ελλάδα θέλει να αντέξει τις επόμενες κρίσεις, οφείλει να αναθεωρήσει τις προτεραιότητές της και να χτίσει πιο στέρεες βάσεις ανάπτυξης.
