Στην αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων προχωράει και η Ελλάδα στο πλαίσιο της παρέμβασης του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) για μια συντονισμένη απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών για τη συγκράτηση των τιμών.
Την περασμένη Πέμπτη συνεδρίασε στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας η 25μελής Επιτροπή Διαχείρισης Κρίσεων στην οποία συμμετέχουν μεταξύ άλλων εκπρόσωποι των διυλιστηρίων, των εταιρειών εμπορίας καυσίμων και πρατηρίων, των ενόπλων δυνάμεων και των συναρμοδίων υπουργείων όπου και αποφασίστηκε η αποδέσμευση 2 εκατ. βαρελιών πετρελαιοειδών προϊόντων (βενζίνης, ντίζελ κίνησης και μαζούτ), ποσότητα που αντιστοιχεί στην ποσόστωση που έχει θέσει ο ΙΕΑ για τη χώρα μας και περίπου στο 8% των διαθέσιμων στρατηγικών αποθεμάτων 90 ημερών (περί τα 25 εκατ. βαρέλια).
Σήμερα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο αρμόδιος υπουργός για θέματα Ενέργειας Νίκος Τσάφος έχουν καλέσει στο ΥΠΕΝ εκ νέου τους εκπροσώπους των διυλιστηρίων για να δρομολογήσουν τη σταδιακή αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων σε διάστημα τριών μηνών, κατά τα προβλεπόμενα του Κανονισμού του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, με τις πρώτες ποσότητες να αποδεσμεύονται αμέσως μετά την έκδοση σχετικής υπουργικής απόφασης που αναμένεται μέσα στο διήμερο.
Για πρώτη φορά
Πρόκειται για ιστορικό ορόσημο για τη χώρα μας, αφού είναι η πρώτη φορά που καλείται να διαθέσει στην αγορά στρατηγικά αποθέματα, απότοκο της μεγάλης εικόνας της παγκόσμιας αγοράς, την οποία ο επικεφαλής του ΙΕΑ Φατίχ Μπιρόλ περιέγραψε σε συνέντευξή του στη γαλλική εφημερίδα Le Figaro ως την «πιο σοβαρή από εκείνες του 1973, του 1979 και του 2022 μαζί».
Η απόφαση, όπως ειπώθηκε και στη σύσκεψη της περασμένης Πέμπτης, αλλά και όπως διαβεβαιώνουν στην «Κ» όλες οι πλευρές, δεν συνδέεται με ελλείψεις της εγχώριας αγοράς. Οπως εξάλλου τονίζουν και τα δύο διυλιστήρια της χώρας, είναι εξαγωγικά σε ποσοστό άνω του 50%. Οι εκπρόσωποι των διυλιστηρίων διαβεβαίωσαν ότι είναι διασφαλισμένα τα προβλεπόμενα αποθέματα των 90 ημερών, επιπλέον αποθέματα 10 ημερών (μη αντλήσιμα που εάν χρειαστεί μπορούν να ανακτηθούν με κατάλληλους χειρισμούς) αλλά και φορτία που καλύπτουν πλήρως τον εφοδιασμό της αγοράς για διάστημα δύο μηνών.
Οι εκπρόσωποι των διυλιστηρίων διαβεβαίωσαν ότι είναι διασφαλισμένα τα προβλεπόμενα αποθέματα των 90 ημερών.
Η αποδέσμευση θα γίνει σταδιακά σε διάστημα τριών μηνών και σύμφωνα με πληροφορίες επιμερίζεται κατά το 1/3 του συνόλου για κάθε τύπο καυσίμου. Με την ολοκλήρωση της αποδέσμευσης θα πρέπει βάσει του Κανονισμού του ΙΕΑ να αρχίσει η αναπλήρωση των αποθεμάτων επίσης σταδιακά σε διάστημα τριών μηνών.
Οι ποσότητες που θα αποδεσμεύσει η Ελλάδα είναι πολύ μικρές σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αφού είναι συνάρτηση των καταναλώσεων κάθε χώρας. Η Ε.Ε. καταναλώνει περίπου 10,5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, δηλαδή περίπου το 10% της παγκόσμιας ζήτησης, με κύριους καταναλωτές τη Γερμανία (2,3 εκατ. βαρέλια), τη Γαλλία (1,6 εκατ. βαρέλια) και την Ιταλία (1,3 εκατ. βαρέλια).
Τα συνολικά διαθέσιμα αποθέματα έκτακτης ανάγκης της Ε.Ε. ανέρχονται σε 100 εκατ. βαρέλια συνήθως μείγματος αργού, ντίζελ και βενζίνης.
Είκοσι από τα 27 κράτη-μέλη της Ε.Ε. συνέβαλαν στη συντονισμένη απελευθέρωση πετρελαίου του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας συνολικά 91,7 εκατ. βαρελιών, δηλαδή περίπου το 20% των 400 εκατ. βαρελιών που απελευθερώθηκαν στις 11 Μαρτίου. Η Γερμανία απελευθέρωσε 19,5 εκατ. βαρέλια, ακολουθούμενη από τη Γαλλία (14,6), την Ισπανία (11,6) και την Ιταλία (10), με τους αναλυτές ενέργειας να εκτιμούν ότι τα αποθέματα που έχουν απελευθερωθεί και βρίσκονται σε χρήση μπορούν να διαρκέσουν περίπου 5 μήνες.
Ανησυχίες για εφοδιασμό
Η αβεβαιότητα σε σχέση με τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει τις ανησυχίες για τον μακροπρόθεσμο εφοδιασμό της χώρας σε καύσιμα, καθώς οι ελλείψεις που παρατηρήθηκαν τον πρώτο μήνα των πολεμικών συγκρούσεων στην Ασία άρχισαν να μεταφέρονται και στην Ευρώπη, θέτοντας σε συναγερμό αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές και κυβερνήσεις. Επί του παρόντος οι ανησυχίες επικεντρώνονται στα αεροπορικά καύσιμα και στο ντίζελ κίνησης, με τους ειδικούς να προβλέπουν πιθανές ελλείψεις και στις βενζίνες εάν η πολεμικές συγκρούσεις και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές συνεχιστούν μέχρι το καλοκαίρι.
Οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων έχουν διπλασιαστεί μέσα σε ένα μήνα, ενώ η τιμή του ντίζελ κίνησης τις πρώτες τρεις εβδομάδες των πολεμικών συγκρούσεων αυξήθηκαν κατά 64% και μέσα στις τελευταίες δύο εβδομάδες κατά 120%, πορεία ιδιαίτερα ανησυχητική για τις επιπτώσεις σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και τον πληθωρισμό. Η τιμή του αργού πετρελαίου WTI εκτινάχθηκε χθες πάνω από τα 116 δολάρια το βαρέλι –το υψηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 2008– καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε», ενώ αναφέρθηκαν επιθέσεις στο νησί Χαργκ του Ιράν, το κέντρο περίπου του 90% των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας.
Περιορισμός ζήτησης
Και επειδή κανείς δεν είναι σε θέση να προβλέψει τη διάρκεια της κρίσης, πόσες εγκαταστάσεις θα χτυπηθούν και ποιο θα είναι τελικά το έλλειμμα προσφοράς της παγκόσμιας αγοράς, αξιολογούνται όλα τα πιθανά σενάρια και σε προτεραιότητα μπαίνουν πλέον μέτρα περιορισμού της ζήτησης για να τεθούν σε εφαρμογή εάν οι συνθήκες το απαιτήσουν. Τα αρμόδια κλιμάκια των Βρυξελλών φέρονται να έχουν επεξεργαστεί ήδη βασικά σενάρια άμεσης παρέμβασης στο πλαίσιο των κατευθύνσεων που έδωσε ο ΙΕΑ. Αυτά περιλαμβάνουν ήπιες παρεμβάσεις, όπως εξοικονόμηση ενέργειας, μείωση ορίων ταχύτητας και εθελοντικού τύπου περιορισμό στη χρήση Ι.Χ., διοικητικά μέτρα με ποσοστώσεις κατανάλωσης έως και πλήρη εφαρμογή δελτίου καυσίμων, με συγκεκριμένες ποσότητες ανά πολίτη και επιχείρηση, ακόμη και περιορισμούς στην κυκλοφορία οχημάτων σε συγκεκριμένες ημέρες.
Προβλήματα τροφοδοσίας
Η κρίση «χτυπάει» διαφορετικά την κάθε χώρα-μέλος της Ε.Ε. ανάλογα με το ενεργειακό της προφίλ. Στην Ιταλία εμφανίστηκαν τα πρώτα προβλήματα τροφοδοσίας σε αεροπορικά καύσιμα. Περιορισμοί στα διαθέσιμα καύσιμα εφαρμόστηκαν σε επτά αεροδρόμια της χώρας και συγκεκριμένα του Μιλάνου, της Μπολόνια, της Βενετίας, του Τρεβίζο, του Μπρίντιζι, της Πεσκάρα και του Ρηγίου της Καλαβρίας. Στη Γαλλία, η υφυπουργός Ενέργειας Maud Bregeon ανακοίνωσε χθες ότι περίπου το 18% των πρατηρίων καυσίμων της χώρας έχουν προσωρινά ξεμείνει από τουλάχιστον έναν τύπο καυσίμου μετά το Σαββατοκύριακο του Πάσχα. Ο ίδιος συνέδεσε τις ελλείψεις με την αυξημένη προσέλευση σε πρατήρια κυρίως της TotalEnergies, που έχει θέσει ανώτατο όριο στις τιμές καυσίμων. Τα εκτός δικτύου TotalEnergies πρατήρια, με εξάντληση αποθεμάτων, είπε, είναι μόλις περίπου 4%.
Σοβαρές ελλείψεις παρατηρούνται και στη Σλοβενία, η οποία έχει εφαρμόσει ήδη δελτίο καυσίμων, ενώ ελλείψεις έκαναν την εμφάνισή τους και σε πρατήρια της Κροατίας.
Η Ελλάδα αν και εξαγωγική σε καύσιμα, θα υποχρεωθεί να εφαρμόσει αντίστοιχα μέτρα σε περίπτωση που αποφασιστούν ενιαία από την Ε.Ε. ως υποχρεωτικά, όπως έπραξε αντίστοιχα στην κρίση του 2022 για το φυσικό αέριο, χωρίς η ίδια να αντιμετωπίζει προβλήματα επάρκειας.
Σε κατάσταση συναγερμού
Η κατάσταση της αγοράς καυσίμων θα αξιολογηθεί στη σημερινή σύσκεψη στο ΥΠΕΝ, ενώ θα ακολουθήσουν διαδοχικές συσκέψεις για την ασφάλεια εφοδιασμού και την ομαλή ηλεκτροδότηση της χώρας ενόψει του Πάσχα με τη ρυθμιστική αρχή ενέργειας (ΡΑΑΕΥ), τους Διαχειριστές συστημάτων (ΔΕΣΦΑ, ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ), προμηθευτές φυσικού αερίου και εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο συνδυασμός υψηλής παραγωγής των ΑΠΕ και χαμηλής ζήτησης τις ημέρες του Πάσχα θέτει υπό απειλή τα τελευταία χρόνια την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος, με τους Διαχειριστές να περικόπτουν «πράσινη» παραγωγή για να το κρατήσουν όρθιο. Χρόνο με τον χρόνο το πρόβλημα επιδεινώνεται καθώς αυξάνεται η διείσδυση των ΑΠΕ και η αποθήκευση καθυστερεί.
