Του Γιώργου Χατζηδημητρίου
Κάποια στιγμή ακόμα και ο 95χρονος σήμερα Γουόρεν Μπάφετ, ο ζάπλουτος Αμερικανός μεγαλοεπενδυτής που έκανε τεράστια περιουσία στα διεθνή χρηματιστήρια, αγανάκτησε με την αδικία του καπιταλισμού και αναφώνησε σοκαρισμένος «δεν είναι δυνατόν να πληρώνω λιγότερους φόρους από τη γραμματέα μου»…
Ο ίδιος σε ένα από τα αποφθέγματά του θα πει «αν μας έδινε η Ιστορία όλες τις απαντήσεις, τότε η λίστα Forbes με τους 400 πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο θα απαρτιζόταν από βιβλιοθηκάριους». Τι μέρος του λόγου είναι όλοι αυτοί; Τα φετινά στοιχεία για τον παγκόσμιο πλούτο ανεβάζουν στον αριθμό ρεκόρ των 3.428 τους ανθρώπους που δηλώνουν δισεκατομμυριούχοι, 400 περισσότεροι σε σύγκριση με το 2025.
Συνολικά οι δισεκατομμυριούχοι του πλανήτη είναι πλουσιότεροι κατά 4 τρισ. δολάρια σε σύγκριση με πέρυσι. Ο πλούτος τους ανέρχεται πλέον στο ποσό ρεκόρ των 20,1 τρισ. δολαρίων. Η μέση περιουσία ενός δισεκατομμυριούχου είναι στα 5,8 δισ. δολάρια, από 5,3 δισ. δολάρια το 2025. Οι άνθρωποι αυτοί αυξάνουν τον πλούτο τους, κάτι που μοιάζει πλέον με αυτοσκοπό, την ώρα που ο υπόλοιπος πλανήτης βουλιάζει στην ανέχεια.
Θεωρητικά, αν μάζευες όλους μαζί τους πλούσιους της υφηλίου, χοντρικά γύρω στους 60.000, θα ήταν αρκετοί για να γεμίσουν μόλις ένα ποδοσφαιρικό στάδιο. Κατέχουν όμως περισσότερο πλούτο από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού μαζί. Η παγκόσμια ελίτ που αντιστοιχεί στο 0,001% του πληθυσμού είναι τρεις φορές πλουσιότερη από το φτωχότερο 50%.
Η συμβολή τους βεβαίως στα δημόσια ταμεία είναι ασήμαντη. Οι πραγματικοί φορολογικοί συντελεστές αυξάνονται για τη μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού, αλλά μειώνονται απότομα για δισεκατομμυριούχους. Γιατροί, μηχανικοί, εκπαιδευτικοί, μισθωτοί και συνταξιούχοι καταβάλλουν μεγαλύτερο ποσοστό φόρων από έναν πλούσιο που «αλμυρίζει» τα λεφτά του σε υπεράκτιες εταιρίες ή σε κεφαλαιακά κέρδη.
Στις συνθήκες αυτές δεν μπορεί κανείς να μιλά για φορολογική δικαιοσύνη. Ο ανέγγιχτος πλούτος που σωρεύεται χάρη σε έναν ηλίθιο πρωταθλητισμό άχρηστων κερδών που δεν επενδύονται πουθενά προκαλώντας πρωτοφανείς συνθήκες αδρανούς ρευστότητας οδηγεί τον πλανήτη στον χαμό και στερεί από τις κοινωνίες πόρους απαραίτητους για την παιδεία, την υγεία και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Όπου και να κοιτάξεις, μπορείς εύκολα να αντιληφθείς ότι το παγκόσμιο σύστημα αναπαράγει την ανισότητα μεταξύ χωρών και λαών με τρόπο που θυμίζει, σε πιο λεπτή μορφή, παλαιότερα μοτίβα αποικιακής εκμετάλλευσης.
Αν πάμε λίγο πίσω, θα διαπιστώσουμε ότι, χάρη στην ανάπτυξη της τεχνικής που ενοποίησε τον άγνωστο μέχρι τότε πλανήτη, στις δυτικές κοινωνίες επικράτησε για καιρό η φιλάρεσκη αντίληψη ότι η τεχνική υπεροχή σημαίνει πολιτισμική υπεροχή και κατ’ επέκταση φυλετική υπεροχή.
Το στάδιο αυτό, όπου ο δυτικός πολιτισμός όριζε την ταυτότητά του με βάση κριτήρια όπου υπερτερούσε ο ίδιος, έχει ξεπεραστεί. Και τώρα οι αποικίες έχουν μεταφερθεί στο εσωτερικό των δυτικών κοινωνιών, όπου χρήσιμος είναι μόνο όποιος καταναλώνει.
Ολόκληρες ζώνες, όπως λόγου χάρη οι «Πολιτείες του Χάλυβα», όπου χτυπούσε άλλοτε η καρδιά της βαριάς βιομηχανίας των ΗΠΑ, έχουν περάσει βίαια στο περιθώριο διότι οι εταιρίες μετεγκαταστάθηκαν σε χώρες με ισχνά μεροκάματα και τοκίζουν τώρα τις ελπίδες τους σε ανισόρροπους σαν τον Τραμπ, του οποίου η οικογένεια, όπως και οι χρηματοδότες του, έχουν βρει τον τρόπο να πλουτίζουν από τις αυθαίρετες στρατιωτικές επεμβάσεις, ιδιωτικοποιώντας ακόμα και τους πολέμους.
