Του Μανώλη Κοττάκη
Εμείς και τα γράψαμε τον Δεκέμβριο και τα είπαμε χθες, αλλά, ως συνήθως, φωνή βοώντος. Δώσαμε στους Τούρκους την ευκαιρία με τη Διακήρυξη των Αθηνών και με το Κοινό Ανακοινωθέν της Άγκυρας να θεωρούν «μονομερή ενέργεια» την άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στη Μεσόγειο. Και για να μην παραβιάσουμε εμείς οι έξυπνοι τις υπογραφές μας, προσφάτως, κατά την τελετή υπογραφής της σύμβασης για την εξόρυξη υδρογονανθράκων, τόσο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου απέφυγαν να πουν οτιδήποτε θα ενοχλούσε την Άγκυρα: Ούτε για έμπρακτη κατάργηση του τουρκολιβυκού μνημονίου μίλησαν ούτε για αμφισβήτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» λάλησαν ούτε για άσκηση εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων είπαν, τίποτε. Θα περίμενε κανείς ότι αυτό θα… εξετιμάτο. Μπα! Η γείτων όχι μόνο δεν «εξετίμησε» την ελληνική «σιωπή», αλλά ανέθεσε στο αναρμόδιο υπουργείο Πολέμου (Άμυνας), αντί του Εξωτερικών ή του Ενέργειας, να εκδώσει χθες επιθετική δήλωση εις βάρος της χώρας μας και εις βάρος των εθνικών κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Η απειλή ευθεία!
Και εδώ αρχίζουν τα ωραία: Βγήκε χθες στον ραδιοφωνικό σταθμό Παραπολιτικά ο Υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, που φιλοδοξεί να προαχθεί σε Υπουργό Εξωτερικών στον ανασχηματισμό, για να απαντήσει ως μη όφειλε (αυτό ήταν αρμοδιότητα του Πενταγώνου) στο τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Και αφού είπε καμιά δεκαριά φορές το επώνυμο «Μητσοτάκης» για να καταγραφεί στον μετρητή εγκωμίων της Πειραιώς, και αφού προσέθεσε ότι η ιδιωτική Chevron αναγνωρίζει τα δίκαιά μας στη Μεσόγειο, παραλίγο να «πνιγεί» στον αέρα, όταν δημοσιογράφος τον ρώτησε το εξής: Σημαίνει η παρουσία της Chevron ότι και οι ΗΠΑ ως χώρα αναγνωρίζουν τις θέσεις μας και αμφισβητούν το τουρκολιβυκό μνημόνιο; Σε αυτή την «ερωτησούλα» δεν απάντησε ο κύριος υπουργός. Μπορεί να επαίρεται ιδιωτικώς ότι μιλά από το πρωί έως το βράδυ στο κινητό του με την πρέσβη Γκίλφοϊλ, αλλά στην ευθεία ερώτηση αν οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν τις θέσεις μας, ο κύριος Παπασταύρου «πέταξε χαρταετό» τέσσερις μέρες πριν από την Καθαρά Δευτέρα!
Όπως «χαρταετό πέταξε» προχθές και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, όταν ρωτήθηκε αν ισχύουν οι πληροφορίες περί διαιτησίας και διαμοιρασμού του Αιγαίου, για τις οποίες γράψαμε μετά τη μυστική επίσκεψη Γκρενέλ σε Ελλάδα και Τουρκία. Ο κύριος Μαρινάκης, εκτελώντας άνωθεν οδηγίες, περιορίστηκε να δηλώσει ότι η επίσκεψη του αξιωματούχου ήταν ιδιωτική. Δεν είναι δυστυχώς μόνο αυτά που γράψαμε και δυστυχώς επιβεβαιώνονται. Υπάρχουν και άλλα! Όπως γράψαμε τον περασμένο Δεκέμβριο, οι εταιρίες ζητούν να τεθεί στις συμβάσεις ρήτρα «Πρεσπών του Αιγαίου». Ήτοι εγγύηση ότι μέχρι να αρχίσουν οι έρευνες το 2032 (το νωρίτερο), θα έχει λυθεί οριστικώς με την Τουρκία και άλλα παράκτια κράτη το ζήτημα των οριοθετήσεων των θαλάσσιων ζωνών της Μεσογείου. Μένει να επιβεβαιωθεί αυτό. Αυτό που είναι από τώρα επιβεβαιωμένο και δεν αμφισβητείται είναι το εξής: Η παρουσία της Chevron σε όλες τις χώρες της περιοχής σηματοδοτεί την Αρχή της Μεγάλης Διευθέτησης. Είτε τεθεί ρήτρα στις συμβάσεις είτε όχι, πολιτικά και διπλωματικά γεωτρήσεις σε όλη την περιοχή δεν αρχίζουν προτού υπογραφεί συμφωνία πλαίσιο, το πιθανότερο μέσω πενταμερούς. Είτε με πολυμερή διαιτησία είτε με διαιτησία σε σχήματα ανά δύο. Οι Αμερικανοί έδιναν πάντοτε σημασία στο country risk. Και πώς συνδέονται όλα αυτά με το Καστελόριζο;
Προτού τα δούμε όλα αυτά ανοίγουμε μια παρένθεση για να θυμηθούμε τις ευθύνες του κυρίου πρωθυπουργού, που σήμερα κομπάζει για την έλευση των αμερικανικών κολοσσών, ενώ επί Μπάιντεν δεν ήθελε να τους δει στα μάτια του. Τον Ιανουάριο του 2023 ο πρωθυπουργός απέρριπτε κατηγορηματικώς την έναρξη νέου γύρου παραχωρήσεων δικαιωμάτων και έρευνας και εκμεταλλεύσεων υδρογονανθράκων, ενώ σε ομιλία του στον ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2021 είχε χαρακτηρίσει τούς υδρογονάνθρακες «ένα αγαθό που χάνει την αξία του», τη στιγμή που όλοι οι εμπειρογνώμονες συμφωνούσαν ότι είναι αναγκαία η χρήση του φυσικού αερίου ως καυσίμου μεταβάσεως για τα επόμενα τριάντα χρόνια τουλάχιστον. Συναφώς και του πετρελαίου. Συγκεκριμένα, ο κύριος Μητσοτάκης είχε πει επί λέξει στη Γενική Συνέλευση: «Έχω ένα όραμα για τη Μεσόγειο. Αντί να συνεχίσουμε τις διαμάχες του προηγούμενου αιώνα για τους υδρογονάνθρακες, ένα αγαθό πού χάνει την αξία του, θα πρέπει να ενώσουμε δυνάμεις για να συνεργαστούμε ενάντια στους κοινούς εχθρούς, όπως η κλιματική κρίση».
Ήταν η ένδοξη εποχή της πλήρους υποδούλωσης των Αθηνών στην ατζέντα Μπάιντεν: ΑΠΕ, ανεμογεννήτριες, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, χάρτινα καλαμάκια! Ήταν η εποχή που η Chevron μας «χτυπούσε» την πόρτα για τη Δυτική Ελλάδα και την Κρήτη, εμείς κάναμε ότι δεν την ακούμε και τη διώχναμε. Η Ελλάδα έχασε πέντε ολόκληρα χρόνια για την εξόρυξη και αξιοποίηση του ορυκτού της πλούτου, αν και υπήρχε δεδομένο διεθνές επενδυτικό ενδιαφέρον. Κατά τη διάρκεια αυτής της πενταετίας απεμπόλησε μαζί με τους υδρογονάνθρακες και πολύτιμα κυριαρχικά της δικαιώματα. Δεν ανακήρυξε ΑΟΖ, δεν επέκτεινε χωρικά ύδατα στο Αιγαίο, δεν προχώρησε τότε σε θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, δεν αξιοποίησε τον Χάρτη της Σεβίλης. Ελπίζουμε ο κύριος πρωθυπουργός να έχει το φιλότιμο να εξηγήσει στον ελληνικό λαό πότε είχε δίκιο: Όταν ενταφίαζε τον ορυκτό μας πλούτο το 2021 ή μήπως τώρα που λόγω Τραμπ τον θυμήθηκε; Οι κυβιστήσεις έχουν ένα όριο.
Κλείνουμε την παρένθεση και πάμε στο βασικό ερώτημα. Εξουδετερώνει η Chevron το τουρκολιβυκό μνημόνιο; Να θυμηθούμε τα γεγονότα. Η Ελλάδα επέτρεψε στην Τουρκία να συνάψει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ο πρέσβης Πάιατ ενημέρωσε εγκαίρως από τον Νοέμβριο του 2019 τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για τις παρασκηνιακές συνεννοήσεις Τουρκίας και Λιβύης, με στόχο τη σύναψη του παράνομου μνημονίου που «κόβει» το οξυγόνο της Ελλάδας ως θαλάσσιας δύναμης στη Μεσόγειο.
Και εκ του αποτελέσματος προκύπτει ότι εκείνος δεν κινήθηκε για να το αποτρέψει. Σε ό,τι αφορά την αδειοδότηση της Chevron, αυτή όντως αμφισβητεί εν μέρει, εκεί που έχουμε οριοθετήσει με την Αίγυπτο, τμήμα του τουρκολιβυκού μνημονίου. Αλλά η αμφισβήτηση αυτή θα έχει γεωπολιτική αξία αν έχει την ασπίδα του State Department. Οι πολυεθνικές εταιρίες είναι υποκείμενο Διεθνούς δικαίου αν α) ενεργούν για λογαριασμό κρατών βάσει συμβολαίων και β) αν έχουν τη δημόσια υποστήριξη άλλων κρατών. Δεν είναι η Chevron η Αμερική. Το State Department είναι η Αμερική. Σε κάθε περίπτωση το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ακυρώνεται εν μέρει και όχι εν όλω. Θα ακυρωνόταν εν όλω αν η αμερικανική εταιρία έκανε με την ομπρέλα των ΗΠΑ έρευνες και στο άλλο τμήμα του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, στο Καστελόριζο και στην Κάσο!
Και ερχόμαστε τώρα στο κορυφαίο ερώτημα. Είναι η αδειοδότηση της Chevron απαρχή για τη μεγάλη διευθέτηση της Μεσογείου; Για τη μεγάλη μοιρασιά; Τα δεδομένα είναι τέσσερα:
1. Από τις παράκτιες χώρες που ενδιαφέρονται να οριοθετήσουν θαλάσσιες ζώνες τέσσερις μαζί με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, η Συρία και η Τουρκία, δεν έχουν υπογράψει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του Montego Bay και δεν δεσμεύονται από αυτήν.
2. Έχουν γίνει χωροθετήσεις οικοπέδων στη Λιβύη (με την αρχή της μέσης γραμμής) στην Ελλάδα (Ιόνιο, Κρήτη), στην Κύπρο, στο Ισραήλ και έπονται και άλλοι.
3. Η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν οριοθετήσει μερικώς τις θαλάσσιες ζώνες τους, εξαιρώντας από αυτές την περιοχή της Ρόδου, του Καστελόριζου και της βόρειας Κρήτης. Η οριοθέτηση δεν έγινε με τη μέση γραμμή αλλά 40-60 υπέρ της Αιγύπτου.
4. Οι επήρειες που έχει αναγνωρίσει η Ελλάδα στις συμφωνίες με την Αλβανία και την Αίγυπτο για το Ιόνιο και τη Μεσόγειο είναι μειωμένες, γιατί μετά το τουρκολιβυκό μνημόνιο το υπουργείο Εξωτερικών διαπραγματεύτηκε με την πλάτη στον τοίχο.
Τούτων δοθέντων, το ερώτημα είναι σαφές και συγκεκριμένο: Είναι η αδειοδότηση της μεγάλης αυτής αμερικανικής εταιρίας για εξορύξεις στα θαλάσσια οικόπεδα της Κρήτης το μεγάλο βήμα για να αφήσουμε εντελώς εκτός οριοθετήσεως ΑΟΖ με την Κύπρο το Καστελόριζο; Ο υπογράφων γνωρίζει, αλλά επειδή το off the record τον δεσμεύει, περιορίζεται στο να ρωτά. Είναι επίσης το μεγάλο βήμα για να συμμετάσχει η Ελλάδα σε διεθνή διάσκεψη για τον διαμοιρασμό της Μεσογείου με Αίγυπτο, Συρία, Ισραήλ, Λιβύη, Κύπρο, ψευδοκράτος και ΗΠΑ, στην οποία θα ληφθεί ελάχιστα υπ’ όψιν ή σε άλλες παραλλαγές το Διεθνές Δίκαιο; Απαντήσεις. Γιατί οι χαρταετοί μετά την άνοδο καμιά φορά έχουν και βίαιη πτώση.
