Το ορόσημα ενός δείκτη, η γέννηση μιας φούσκας
Στο ταμπλό της Νέας Υόρκης, ο δείκτης Dow Jones Industrial Average κλείνει για πρώτη φορά πάνω από τις 7.000 μονάδες. Το πλήθος χειροκροτεί και οι σαμπάνιες ανοίγουν.
Οι αναλυτές μιλούν για «νέα εποχή». Η οικονομία τρέχει, η τεχνολογία υπόσχεται επανάσταση και οι επενδυτές νιώθουν ανίκητοι. Το ημερολόγιο γράφει 13 Φεβρουαρίου 1997 και κανείς δεν βλέπει ακόμη τη φούσκα που φουσκώνει.
Η Αμερική της δεκαετίας του ’90 ζει περίοδο εκρηκτικής ανάπτυξης. Ο πληθωρισμός είναι χαμηλός. Η παραγωγικότητα αυξάνεται. Το διαδίκτυο ξεκινά να μεταμορφώνει επιχειρήσεις και καθημερινότητα.
Ο Dow ανεβαίνει σταθερά, σχεδόν πεισματικά. Οι 7.000 μονάδες δεν είναι απλώς αριθμός, eίναι ψυχολογικό ορόσημο και μια απόδειξη ότι η «Νέα Οικονομία» λειτουργεί. Τα κεφάλαια ρέουν σε μετοχές τεχνολογίας, startups χωρίς κέρδη αποτιμώνται δισεκατομμύρια και ο Nasdaq γίνεται σύμβολο ευφορίας.
Η γέννηση της dot-com εποχής
Το ίντερνετ δεν είναι πια πείραμα. Είναι υπόσχεση και κάπως έτσι εταιρείες με κατάληξη «.com» αντλούν κεφάλαια μέσα σε ώρες. Οι επενδυτές δεν ζητούν κέρδη – ζητούν ένα καλό αφήγημα.
Τα P/E ratios εκτοξεύονται, οι τράπεζες επενδύσεων διοργανώνουν IPOs με ρυθμούς καταιγίδας και η λογική υποχωρεί μπροστά στο momentum. Ο Dow πάνω από τις 7.000 μονάδες μοιάζει να επιβεβαιώνει ότι η αγορά δεν κάνει λάθος.
Η ψευδαίσθηση της αιώνιας ανόδου
Η ψυχολογία γίνεται κινητήριος δύναμη. Οι μικροεπενδυτές ανοίγουν online λογαριασμούς. Τα ΜΜΕ μεταδίδουν κάθε νέο ρεκόρ ως ιστορικό γεγονός. Οι διαχειριστές κεφαλαίων φοβούνται να μείνουν εκτός και η άνοδος τροφοδοτεί την άνοδο.
Μέχρι που, το 2000, η φούσκα σπάει. Οι αποτιμήσεις καταρρέουν. Το Nasdaq χάνει σχεδόν το 80% της αξίας του στα επόμενα χρόνια. Δισεκατομμύρια εξαφανίζονται. Ο Dow διορθώνει. Οι επενδυτές ξαναθυμούνται τι σημαίνει ρίσκο.
Τα μαθήματα μιας εποχής
Η 13η Φεβρουαρίου 1997 δεν είναι απλώς μια ημέρα ρεκόρ, αλλά ένα σημείο καμπής, που μας υπενθυμίζει ότι οι αγορές λειτουργούν όχι μόνο με δεδομένα, αλλά με συναίσθημα.
Το μάθημα είναι διαχρονικό: Κάθε τεχνολογική επανάσταση γεννά υπερβολή. Κάθε ανοδική αγορά δημιουργεί την ψευδαίσθηση μονιμότητας. Και κάθε φούσκα αφήνει πίσω της γνώση – συχνά ακριβοπληρωμένη.
Σήμερα, σε μια εποχή τεχνητής νοημοσύνης και νέων επενδυτικών αφηγημάτων, οι 7.000 μονάδες του 1997 θυμίζουν κάτι απλό: οι αριθμοί εντυπωσιάζουν, αλλά οι κύκλοι δεν καταργούνται. Οι δείκτες ανεβαίνουν και κάποια στιγμή θα κατεβούν. Το μόνο που δεν αλλάζει είναι η ανθρώπινη φύση.
