Μια λιγότερο γνωστή συμφωνία από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου εξηγεί γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη εκτεταμένη στρατιωτική παρουσία και ελευθερία κινήσεων στη Γροιλανδία.
Κάποιοι αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο πρόεδρος εξετάζει το ενδεχόμενο αγοράς της Γροιλανδίας, ενώ άλλοι αφήνουν ανοιχτό ακόμη και το σενάριο μιας απλής κατάληψης. Πρόσφατα, ο Τραμπ δήλωσε χαρακτηριστικά, «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας». Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο οι ΗΠΑ χρειάζεται πράγματι να αγοράσουν τη Γροιλανδία ή να προχωρήσουν σε πιο δραστικές κινήσεις για να επιτύχουν τους στόχους του Τραμπ
Η άγνωστη συμφωνία του Ψυχρού Πολέμου
Βάσει μιας σχετικά άγνωστης συμφωνίας της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη ευρεία στρατιωτική πρόσβαση στη Γροιλανδία. Σήμερα διατηρούν μία βάση σε απομακρυσμένο σημείο του νησιού, ωστόσο η συμφωνία τους επιτρέπει να «κατασκευάζουν, εγκαθιστούν, συντηρούν και λειτουργούν» στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη Γροιλανδία, να «στεγάζουν προσωπικό» και να ελέγχουν απογειώσεις, προσγειώσεις, αγκυροβόλια και τις κινήσεις πλοίων, αεροσκαφών και υδάτινων μέσων.
Η συμφωνία υπεγράφη το 1951 μεταξύ των ΗΠΑ και της Δανίας, η οποία αποίκισε τη Γροιλανδία πριν από περισσότερα από 300 χρόνια και εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο συγκεκριμένων υποθέσεών της. «Οι ΗΠΑ έχουν τόσο ελεύθερο πεδίο στη Γροιλανδία που μπορούν πρακτικά να κάνουν ό,τι θέλουν», τονίζει ο Mikkel Runge Olesen, ερευνητής στο Δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών στην Κοπεγχάγη. Ωστόσο, η προοπτική αγοράς της Γροιλανδίας αποτελεί μια εντελώς διαφορετική υπόθεση. Η ίδια η Γροιλανδία δεν επιθυμεί να πωληθεί σε κανέναν, και ιδίως όχι στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Δανία δεν έχει την αρμοδιότητα να προχωρήσει σε μια τέτοια πράξη.
«Η χώρα μας δεν πωλείται»
Σήμερα, οι κάτοικοι της Γροιλανδίας έχουν το δικαίωμα να διεξαγάγουν δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία τους, με τις δανικές αρχές να υπογραμμίζουν ότι η τελική απόφαση ανήκει στους 57.000 κατοίκους του νησιού. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε πέρυσι, το 85% των Γροιλανδών αντιτίθεται σε οποιαδήποτε απόπειρα αμερικανικής κατάληψης. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Jens-Frederik Nielsen, έχει επανειλημμένα απορρίψει την ιδέα της πώλησης, δηλώνοντας κατηγορηματικά, «Η χώρα μας δεν πωλείται».
Η συμφωνία άμυνας μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας, λιτή και σύντομη στη διατύπωσή της, αναθεωρήθηκε το 2004 ώστε να περιλάβει και την ημιαυτόνομη κυβέρνηση της Γροιλανδίας. Με τον τρόπο αυτό, δόθηκε στους κατοίκους λόγος για το πώς οι αμερικανικές στρατιωτικές δραστηριότητες ενδέχεται να επηρεάζουν τον τοπικό πληθυσμό.
Η στρατηγική θέση της Γροιλανδίας δεν είναι ο μόνος λόγος που έχει τραβήξει το ενδιαφέρον του Τραμπ. Το νησί διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών κάτω από τον πάγο, με αναλυτές να επισημαίνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν χρειάζεται να καταλάβουν τη Γροιλανδία για να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτά.
Παράλληλα, στο νησί υπάρχουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις που συντηρούνται από τους Αμερικανούς, καθώς και μια περιορισμένη δανική στρατιωτική παρουσία με μερικές εκατοντάδες στρατιώτες. Σε αυτούς περιλαμβάνονται και ειδικές δυνάμεις που πραγματοποιούν εκτεταμένες περιπολίες με έλκηθρα σκύλων. Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία παρακολουθεί κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας, όπως τη διέλευση πυραύλων πάνω από τον Βόρειο Πόλο. Με δεδομένη τη γεωστρατηγική της σημασία και τον πλούτο σε πολύτιμα ορυκτά, η Γροιλανδία παραμένει ένα κρίσιμο «κομμάτι» στο παγκόσμιο παιχνίδι ισχύος, χωρίς οι ΗΠΑ να χρειάζεται να την αγοράσουν ή να την καταλάβουν.
