Τα δεδομένα προέρχονται από διαστημικό τηλεσκόπιο και ρίχνουν φως σε διάφορα μυστηριώδη κοσμικά φαινόμενα.
Η NASA έδωσε στη δημοσιότητα έναν εντυπωσιακό νέο χάρτη του Σύμπαντος ο οποίος όπως αναφέρει η αμερικανική διαστημική υπηρεσία θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να λύσουν ορισμένα από τα μακροχρόνια μυστήρια του Σύμπαντος.
Ο χάρτης δημιουργήθηκε με το διαστημικό τηλεσκόπιο SPHEREx της NASA και αποτελεί τον πρώτο χάρτη ολόκληρου του ουρανού που προσομοιώνει την τρισδιάστατη εικόνα του οργάνου. Περιλαμβάνει καμένης κόκκινης απόχρωσης κοσμική σκόνη, ηλεκτρικά μπλε αέριο υδρογόνο, καθώς και λευκά, μπλε και πράσινα άστρα.
Η πανοραμική αυτή εικόνα αποτυπώνει αυτά και δεκάδες ακόμη χρώματα χάρη στην ικανότητα του τηλεσκοπίου να ανιχνεύει υπέρυθρα μήκη κύματος του φωτός, τα οποία είναι αόρατα στο ανθρώπινο μάτι. Τα χρώματα επιτρέπουν στους αστρονόμους να μετρήσουν την απόσταση ανάμεσα στο τηλεσκόπιο και εκατοντάδες εκατομμύρια γαλαξίες ενώ η τρισδιάστατη απεικόνιση δείχνει πώς κατανέμονται αυτοί οι γαλαξίες στο Σύμπαν. Οι πιο κόκκινοι γαλαξίες βρίσκονται πιο μακριά, ενώ οι πιο κοντινοί εμφανίζονται πιο μπλε, καθώς το φως τεντώνεται ή συστέλλεται, σε ένα φαινόμενο γνωστό ως «ερυθρή μετατόπιση».
Οι επιστήμονες θα χρησιμοποιήσουν αυτά τα δεδομένα, που συλλέγονται από την εκτόξευση του τηλεσκοπίου σε χαμηλή γήινη τροχιά τον Μάρτιο, για να μελετήσουν πώς έχουν αλλάξει οι γαλαξίες κατά τη διάρκεια της σχεδόν 14 δισεκατομμυρίων ετών ιστορίας του Σύμπαντος και ενδεχομένως να μάθουν περισσότερα για το πώς δημιουργήθηκαν βασικά συστατικά της ζωής στο γαλαξία μας.
«Αν και δεν είναι ορατά στο ανθρώπινο μάτι, αυτά τα 102 υπέρυθρα μήκη κύματος φωτός είναι διαδεδομένα στο Σύμπαν και η παρατήρηση ολόκληρου του ουρανού με αυτόν τον τρόπο επιτρέπει στους επιστήμονες να απαντήσουν σε μεγάλα ερωτήματα», εξήγησε η NASA σε ανακοίνωσή της. «Μεταξύ αυτών είναι και το πώς ένα δραματικό γεγονός που συνέβη στο πρώτο δισεκατομμυριοστό του τρισεκατομμυριοστού του τρισεκατομμυριοστού του δευτερολέπτου μετά τη Μεγάλη Έκρηξη επηρέασε την τρισδιάστατη κατανομή εκατοντάδων εκατομμυρίων γαλαξιών στο Σύμπαν μας».
Το τηλεσκόπιο
Αν και το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb μπορεί επίσης να παρατηρεί στο υπέρυθρο φως, το πεδίο κάλυψής του είναι χιλιάδες φορές μικρότερο. Μέχρι σήμερα καμία αποστολή δεν έχει χαρτογραφήσει ολόκληρο τον ουρανό σε τόσα πολλά χρώματα όσα το SPHEREx. Το τηλεσκόπιο SPHEREx, γνωστό και ως «Spectro Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionization and Ices Explorer» βρίσκεται σε τροχιά περίπου 640 χιλιόμετρα πάνω από τη Γη. Περιφέρεται γύρω από τον πλανήτη περίπου 14,5 φορές την ημέρα, λαμβάνοντας περίπου 3.600 εικόνες κατά μήκος μιας κυκλικής λωρίδας του ουρανού και μετατοπίζοντας συνεχώς το πεδίο του για να καταγράψει ολόκληρο τον ουρανό σε 360 μοίρες.
Κατά τη διάρκεια της διετούς αποστολής του, θα ολοκληρώσει ακόμη τρεις πλήρεις σαρώσεις του ουρανού, συλλέγοντας δεδομένα για περισσότερους από 450 εκατομμύρια γαλαξίες και πάνω από 100 εκατομμύρια άστρα στο γαλαξία μας.
«Το SPHEREx είναι μια μεσαίου μεγέθους αποστολή αστροφυσικής που προσφέρει επιστήμη μεγάλης κλίμακας» δήλωσε ο διευθυντής του Εργαστηρίου Αεριώθησης (Jet Propulsion Laboratory) της NASA, Ντέιβ Γκάλαχερ. «Είναι ένα εντυπωσιακό παράδειγμα του πώς μετατρέπουμε τολμηρές ιδέες σε πραγματικότητα και, κάνοντάς το αυτό, απελευθερώνουμε τεράστιες δυνατότητες ανακαλύψεων».
