Η ανακάλυψη ρίχνει φως στα φαινόμενα που δημιουργούνται σε γιγάντιους πλανήτες που βρίσκονται πολύ κοντά στα μητρικά τους άστρα.
Διεθνής ομάδα αστρονόμων με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb παρατήρησε σε πραγματικό χρόνο έναν εξωπλανήτη που αποβάλλει την ατμόσφαιρά του στο Διάστημα δημιουργώντας ένα τεράστιο συνοδευτικό νέφος αερίου που ταξιδεύει μπροστά από τον πλανήτη καθώς αυτός περιφέρεται γύρω από το άστρο του.
Οι παρατηρήσεις στον εξωπλανήτη που οι αστρονόμοι χαρακτηρίζουν «υπερ-αφράτο» αποκαλύπτουν μια πρωτοφανή εικόνα με το ήλιο να εξατμίζεται τον πλανήτη που ονομάζεται WASP-107b. Το αέριο που διαφεύγει εκτείνεται σε απόσταση σχεδόν δέκα φορές μεγαλύτερη από την ακτίνα του πλανήτη και προηγείται της τροχιάς του γύρω από το μητρικό του άστρο.
Η ανακάλυψη αυτή προσφέρει νέα στοιχεία για το πώς οι ατμόσφαιρες γιγάντιων πλανητών όπως ο WASP-107b μπορούν να εξατμίζονται σταδιακά υπό την έντονη ακτινοβολία του άστρου τους. Ο WASP-107b έχει ακτίνα σχεδόν όσο του Δία αλλά με πολύ μικρότερη μάζα. Βρίσκεται επτά φορές πιο κοντά στο άστρο του απ’ ό,τι ο Ερμής στον Ήλιο και η χαμηλή του πυκνότητα τον καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτο σε απώλεια ατμόσφαιρας.
Η εξώσφαιρα ηλίου που δημιουργείται από το εξατμιζόμενο αέριο περνά μπροστά από το άστρο μιάμιση ώρα πριν αρχίσει η διέλευση του πλανήτη, ένα φαινόμενο που ονομάζεται «προσυμβατική απορρόφηση ηλίου».
Η ανακάλυψη
Χρησιμοποιώντας το όργανο NIRISS του James Webb η ερευνητική ομάδα ανίχνευσε την υπέρυθρη υπογραφή του ηλίου να ρέει μπροστά από τον πλανήτη δημιουργώντας ουσιαστικά μια μικρή «προ-διέλευση» που παρατηρείται ως μια ανεπαίσθητη μείωση της λαμπρότητας του άστρου πριν τη διέλευση του ίδιου του πλανήτη. Αν και η διαφυγή ηλίου έχει εντοπιστεί και σε άλλους εξωπλανήτες, ο WASP-107b αποτελεί την πρώτη περίπτωση όπου οι αστρονόμοι βλέπουν έναν πλανήτη να χάνει την ατμόσφαιρά του σε τόσο πραγματικό χρόνο και με τέτοια λεπτομέρεια.
Τα ευρήματα αποκαλύπτουν επίσης στοιχεία για την ιστορία του πλανήτη. Μαζί με το ήλιο το James Webb ανίχνευσε υδρατμούς ψηλά στην ατμόσφαιρα αλλά όχι μεθάνιο μια ένδειξη έντονης ανάμειξης που φέρνει θερμότερο, φτωχό σε μεθάνιο αέριο προς τα πάνω. Αυτός ο χημικός συνδυασμός, σε συνδυασμό με την ακραία απώλεια ατμόσφαιρας υποστηρίζει την ιδέα ότι το WASP-107b πιθανότατα σχηματίστηκε πιο μακριά από το άστρο του και στη συνέχεια μετακινήθηκε προς τα μέσα όπου η έντονη θέρμανση άρχισε να απογυμνώνει τα εξωτερικά του στρώματα.
Παρακολουθώντας έναν πλανήτη να χάνει ενεργά την ατμόσφαιρά του οι επιστήμονες αποκτούν σημαντική εικόνα για το πώς αλλάζουν οι κόσμοι με τον χρόνο και πώς κάποιοι μπορεί να καταλήξουν να αφήνουν μόνο έναν γυμνό, βραχώδη ή παγωμένο πυρήνα. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στην επιθεώρηση «Nature Astronomy».
