Για πρώτη φορά επιτεύχθηκε η αναγέννηση κατεστραμμένου καρδιακού μυός από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, ένα σημαντικό βήμα προς την ανάπτυξη θεραπειών που θα επιτρέπουν στην καρδιά να επιδιορθώνει μόνη της τις βλάβες της.
Πώς λειτουργεί η νέα θεραπεία
Η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε μια μέθοδο που βασίζεται στο αγγελιοφόρο RNA (mRNA), την ίδια τεχνολογική αρχή που χρησιμοποιήθηκε σε ορισμένα εμβόλια κατά του Covid-19.
University of Cambridge
Στην προκειμένη περίπτωση, αντί να δίνονται οδηγίες στα κύτταρα να παράγουν μια ιική πρωτεΐνη, το mRNA μεταφέρει προσωρινές γενετικές οδηγίες που ενεργοποιούν δύο πρωτεΐνες, τις Myc και Cyclin T1. Αυτές ρυθμίζουν τον πολλαπλασιασμό και τη διαίρεση των κυττάρων, επιτρέποντας στα καρδιακά κύτταρα να αρχίσουν ξανά να αναπαράγονται.
Τι συμβαίνει στην καρδιά όσο μεγαλώνουμε
Η ανθρώπινη καρδιά χάνει σχεδόν ολοκληρωτικά την ικανότητα αναγέννησης μετά την παιδική ηλικία. Στην ηλικία των 25 ετών ανανεώνεται ετησίως μόλις το 1% των κυττάρων του καρδιακού μυός, ποσοστό που μειώνεται στο 0,45% μέχρι τα 75 χρόνια. Συνολικά, λιγότερα από τα μισά αρχικά καρδιακά μυϊκά κύτταρα αντικαθίστανται στη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής.
Έπειτα από ένα σοβαρό έμφραγμα, η καρδιά μπορεί να χάσει έως και ένα δισεκατομμύριο μυϊκά κύτταρα, δηλαδή περίπου το ένα τέταρτο έως το ένα τρίτο του συνόλου τους. Τα κατεστραμμένα κύτταρα δεν αντικαθίστανται, με αποτέλεσμα να σχηματίζεται ουλώδης ιστός και να μειώνεται η ικανότητα της καρδιάς να συστέλλεται.
Ενθαρρυντικά αποτελέσματα στα πειράματα
Στα ποντίκια που έλαβαν τη θεραπεία μετά από έμφραγμα, οι ερευνητές παρατήρησαν ισχυρότερη καρδιακή συστολή και αύξηση της ροής του αίματος κατά 10%. Η βελτίωση ήταν εμφανής 28 ημέρες μετά τη χορήγηση και διατηρήθηκε για τουλάχιστον τέσσερις μήνες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η παρέμβαση μπορεί να προσφέρει αποτελέσματα μεγαλύτερης διάρκειας.
Ένα ακόμη πλεονέκτημα είναι ότι οι γενετικές οδηγίες του mRNA παραμένουν ενεργές μόνο προσωρινά, περιορίζοντας τον κίνδυνο ανεξέλεγκτου κυτταρικού πολλαπλασιασμού. Στα πειραματόζωα δεν παρατηρήθηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες, αν και απαιτούνται περισσότερες μελέτες για την αξιολόγηση της ασφάλειας.
University of Cambridge
«Δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει την καρδιακή ανεπάρκεια. Η προσέγγισή μας θα μπορούσε να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων. Δεν αντιμετωπίζουμε απλώς τα συμπτώματα, αλλά επιχειρούμε να βοηθήσουμε την καρδιά να επιδιορθωθεί μόνη της», δήλωσε η Δρ. Κάθριν Γουίλσον, αναπληρώτρια καθηγήτρια Φαρμακολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ.
Το επόμενο βήμα
Οι επιστήμονες σχεδιάζουν να βελτιώσουν τη μέθοδο και να τη δοκιμάσουν σε μεγαλύτερα θηλαστικά, προτού εξετάσουν την εφαρμογή της σε ανθρώπους. Η συνέχιση της έρευνας χρηματοδοτείται από το Βρετανικό Ίδρυμα Καρδιάς (British Heart Foundation).
Ο καθηγητής Μπράιαν Γουίλιαμς, επιστημονικός και ιατρικός διευθυντής του ιδρύματος, χαρακτήρισε την ανακάλυψη σημαντικό βήμα προόδου. «Το να καταφέρουμε να κάνουμε την ανθρώπινη καρδιά να επιδιορθώνεται μόνη της αποτελεί το Άγιο Δισκοπότηρο για τους καρδιολόγους», δήλωσε.
