Στα 81 του χρόνια, ο Βρετανός συγγραφέας M. Τζον Χάρισον κατέκτησε το Booker Prize, γράφοντας ιστορία ως ο γηραιότερος δημιουργός που έχει τιμηθεί με το κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο. Το μυθιστόρημά του «The End of Everything», μια σκοτεινή και ανορθόδοξη ιστορία για έναν κόσμο μετά από μια μυστηριώδη καταστροφή, δίχασε τους κριτικούς, αλλά κέρδισε ομόφωνα την εμπιστοσύνη της επιτροπής.
Με μια συγγραφική διαδρομή που εκτείνεται σε έξι δεκαετίες, ο Χάρισον έχει δημιουργήσει ένα ιδιαίτερο λογοτεχνικό σύμπαν, αποφεύγοντας τις συμβατικές κατηγοριοποιήσεις. Παρότι συχνά συνδέεται με την επιστημονική φαντασία και τη λογοτεχνία του φανταστικού, ο ίδιος δεν αισθάνεται άνετα με αυτές τις ετικέτες. Η επικεφαλής της επιτροπής του Booker, ιστορικός Μέρι Μπιρντ, τον χαρακτήρισε έναν πραγματικά πρωτότυπο συγγραφέα, επισημαίνοντας ότι το έργο του απαιτεί ενεργή συμμετοχή από τον αναγνώστη.
AP
«Είναι ένα απαιτητικό ανάγνωσμα, αλλά μερικά από τα καλύτερα έργα μυθοπλασίας είναι απαιτητικά», δήλωσε η Μπιρντ, εξηγώντας την επιλογή της επιτροπής. Όπως πρόσθεσε, το βιβλίο «σε αναποδογυρίζει, σου προκαλεί ένα ειρωνικό χαμόγελο και, παραδόξως, δεδομένου του θέματός του, σου αφήνει μια μικρή αίσθηση αισιοδοξίας».
Το «The End of Everything» εκτυλίσσεται στη νοτιοανατολική Αγγλία, μετά από μια ανεξήγητη καταστροφή που έχει οδηγήσει στην κατάρρευση της βρετανικής κοινωνίας όπως την ξέρουμε. Στο επίκεντρο βρίσκονται ένας άνδρας και η θεία του, οι οποίοι προσπαθούν να επιβιώσουν σε έναν κόσμο όπου η καθημερινότητα έχει διαλυθεί και η παρουσία μυστηριωδών εξωγήινων πλασμάτων περιπλέκει ακόμη περισσότερο την πραγματικότητα.
Ο συγγραφέας επιλέγει να μη δώσει στον αναγνώστη όλες τις απαραίτητες εξηγήσεις για όσα έχουν προηγηθεί. Αντίθετα, μεταφέρει τη σύγχυση και τον αποπροσανατολισμό των ηρώων του, αφήνοντας τα γεγονότα να αποκαλύπτονται σταδιακά. Όπως έχει εξηγήσει ο ίδιος, «το The End of Everything αφορά την προσπάθεια να ζήσεις σαν να μην έχει πάει τίποτα στραβά. Είναι μια ιστορία καταστροφής στην οποία η καταστροφή είναι η αποτυχία κατανόησης».
Η συγκεκριμένη αφηγηματική επιλογή προκάλεσε ανάμεικτες αντιδράσεις. Ορισμένοι κριτικοί εξήραν την ατμόσφαιρα και την πρωτοτυπία του βιβλίου, ενώ άλλοι στάθηκαν στη δυσκολία προσέγγισής του. Ο Guardian σημείωσε ότι δεν πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που θα απευθυνθεί σε όλους, ενώ οι New York Times υπογράμμισαν ότι όσο περισσότερα αποκαλύπτονται για τον διαλυμένο κόσμο του, τόσο δυσκολότερο γίνεται να τον κατανοήσει κανείς.
AP
Από την πλευρά του, το Literary Review χαρακτήρισε το βιβλίο ένα έργο παράξενης ομορφιάς, ταυτόχρονα τρυφερό και τρομακτικό, ενώ η Telegraph υποστήριξε ότι η εμπειρία της ανάγνωσής του μοιάζει περισσότερο με όνειρο παρά με συμβατική λογοτεχνική αφήγηση.
Η διευθύνουσα σύμβουλος του Booker Prize, Γκάμπι Γουντ, υπογράμμισε τη σημασία της βράβευσης, χαρακτηρίζοντας τον Χάρισον συγγραφέα που αψηφά τα λογοτεχνικά είδη και αντιμετωπίζει τις ιδέες του με σοβαρότητα. Όπως ανέφερε, είναι ο πρώτος νικητής του Booker που προέρχεται από τον αυθεντικό χώρο της επιστημονικής φαντασίας.
«Παρότι είναι ένα εξαιρετικά ανησυχητικό βιβλίο, το The End of Everything δεν είναι στην πραγματικότητα ένα παράξενο μυθιστόρημα. Είναι ένα ρεαλιστικό βιβλίο για έναν παράξενο κόσμο, κατοικημένο από απελπισμένους ανθρώπους που έχουν χάσει τον προσανατολισμό τους», σημείωσε.
Ο M. Τζον Χάρισον ξεκίνησε να γράφει τη δεκαετία του 1960 και μέχρι σήμερα έχει εκδώσει 13 μυθιστορήματα, πέντε συλλογές διηγημάτων και ένα έργο που ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει «αντι-απομνημονεύματα». Η βράβευσή του αποτελεί αναγνώριση μιας μακράς συγγραφικής πορείας, αλλά και της δυνατότητας της λογοτεχνίας του φανταστικού να συνομιλεί με τα πιο πιεστικά ζητήματα της σύγχρονης πραγματικότητας.
Το φετινό Booker Prize διεκδικούσαν επίσης οι Μάρλον Τζέιμς με το «The Disappearers», Λουκ Κέναρντ με το «Black Bag», Ρεμπέκα Πέρι με το «May We Feed the King», Ελίζαμπεθ Στράουτ με το «The Things We Never Say» και Ντάγκλας Στιούαρτ με το «John of John».
Η απόφαση της επιτροπής ήταν ομόφωνη, έπειτα από μια ολόκληρη ημέρα συζητήσεων και αντιπαραθέσεων γύρω από τα έξι βιβλία της βραχείας λίστας. Το Booker Prize, που απονέμεται κάθε χρόνο στο καλύτερο μυθιστόρημα γραμμένο στην αγγλική γλώσσα και δημοσιευμένο μέσα στην αντίστοιχη χρονιά, παραμένει μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις της διεθνούς λογοτεχνικής σκηνής.
