Η ζωή δεν εξελίσσεται πάντα όπως θα θέλαμε. Μια αποτυχία στη δουλειά, ένα πρόβλημα στις προσωπικές σχέσεις, μια οικονομική δυσκολία ή μια απρόσμενη αλλαγή μπορούν να μας βγάλουν από την ισορροπία μας. Σε τέτοιες στιγμές, είναι εύκολο να κυριαρχήσουν ο φόβος, η απογοήτευση και η αίσθηση ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει.
Ωστόσο, υπάρχουν άνθρωποι που, παρά τις αντιξοότητες, καταφέρνουν να διατηρούν την ψυχραιμία τους και να βρίσκουν τρόπους να συνεχίζουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πονάνε ή ότι αντιμετωπίζουν τα προβλήματα χωρίς δυσκολία. Η διαφορά βρίσκεται συχνά στον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται και ερμηνεύουν όσα τους συμβαίνουν.
Με άλλα λόγια, ο τρόπος με τον οποίο επιλέγουμε να βλέπουμε μια δύσκολη κατάσταση μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο την αντιμετωπίζουμε.
Ποιες είναι, λοιπόν, οι έξι σκέψεις που υιοθετούν οι ψυχικά δυνατοί άνθρωποι όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με τις δυσκολίες;
1. «Έχω ξεπεράσει δύσκολες καταστάσεις και στο παρελθόν»
Όταν ένα πρόβλημα εμφανίζεται, είναι συνηθισμένο να αισθανόμαστε ότι δεν θα καταφέρουμε να το αντιμετωπίσουμε. Η αβεβαιότητα μπορεί να μας κάνει να ξεχνάμε όλες τις προηγούμενες δυσκολίες που καταφέραμε να ξεπεράσουμε.
Οι ψυχικά δυνατοί άνθρωποι, όμως, προσπαθούν να θυμούνται το προσωπικό τους παρελθόν. Αναγνωρίζουν ότι έχουν ήδη αντιμετωπίσει απογοητεύσεις, απώλειες, αποτυχίες και περιόδους κατά τις οποίες ένιωθαν πως δεν υπήρχε διέξοδος.
Την επόμενη φορά που θα βρεθείτε σε μια δύσκολη κατάσταση, δοκιμάστε να αναρωτηθείτε: «Πόσες φορές πίστεψα ότι δεν θα τα καταφέρω, αλλά τελικά τα κατάφερα;».
Μερικές φορές, η καλύτερη υπενθύμιση ότι μπορούμε να συνεχίσουμε βρίσκεται στις ίδιες μας τις εμπειρίες.
2. «Δεν χρειάζεται να λύσω τα πάντα σήμερα»
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε όταν αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα είναι ότι απαιτούμε από τον εαυτό μας να βρει αμέσως τη λύση.
Θέλουμε να γνωρίζουμε τι θα συμβεί, πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα και ποια απόφαση πρέπει να πάρουμε. Όταν δεν έχουμε απαντήσεις, το άγχος μεγαλώνει και η σκέψη μας γίνεται ακόμη πιο πιεστική.
Οι ψυχικά ανθεκτικοί άνθρωποι κατανοούν ότι δεν χρειάζεται να έχουν όλες τις απαντήσεις εδώ και τώρα. Επιτρέπουν στον εαυτό τους να βιώσει την αβεβαιότητα, χωρίς να πιέζονται να πάρουν βιαστικές αποφάσεις.
Μερικές φορές, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να πάρουμε μια ανάσα, να ξεκουραστούμε και να επιστρέψουμε στο πρόβλημα με καθαρότερο μυαλό.
Η σκέψη «δεν χρειάζεται να τα καταλάβω όλα αυτή τη στιγμή» μπορεί να μειώσει την εσωτερική πίεση και να μας βοηθήσει να δούμε τις επιλογές μας πιο αντικειμενικά.
3. «Τι μπορώ να κάνω για να βελτιώσω την κατάσταση;»
Όταν κάτι δεν πηγαίνει καλά, είναι εύκολο να εγκλωβιστούμε σε ερωτήματα όπως «Γιατί συνέβη σε εμένα;», «Γιατί δεν είναι τίποτα όπως το ήθελα;» ή «Γιατί δεν μπορώ να αλλάξω τα πράγματα;».
Οι ψυχικά δυνατοί άνθρωποι, χωρίς να αγνοούν την απογοήτευσή τους, προσπαθούν να μετατοπίσουν την προσοχή τους σε ένα πιο ουσιαστικό ερώτημα: «Ποιο είναι το επόμενο βήμα που μπορώ να κάνω;».
Για παράδειγμα, κάποιος που έχασε τη δουλειά του δεν μπορεί να αλλάξει την απόφαση του εργοδότη του. Μπορεί, όμως, να ανανεώσει το βιογραφικό του, να επικοινωνήσει με ανθρώπους που γνωρίζει και να αναζητήσει νέες επαγγελματικές ευκαιρίες.
Αντίστοιχα, κάποιος που αντιμετωπίζει μια δύσκολη προσωπική κατάσταση δεν μπορεί να ελέγξει τη συμπεριφορά ενός άλλου ανθρώπου. Μπορεί, όμως, να θέσει τα όριά του και να αποφασίσει πώς θα προστατεύσει τον εαυτό του.
Δεν χρειάζονται πάντα μεγάλες και εντυπωσιακές κινήσεις. Ακόμη και ένα μικρό βήμα μπορεί να μας βοηθήσει να ανακτήσουμε την αίσθηση ότι έχουμε τον έλεγχο της ζωής μας.
4. «Αυτή η κατάσταση δεν θα κρατήσει για πάντα»
Όταν βιώνουμε μια δύσκολη περίοδο, έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι έτσι θα είναι και το μέλλον μας. Μια αποτυχία μπορεί να μας κάνει να αισθανθούμε ότι δεν θα πετύχουμε ποτέ, ενώ μια περίοδος μοναξιάς μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει.
Οι ψυχικά δυνατοί άνθρωποι προσπαθούν να θυμούνται ότι οι συνθήκες της ζωής μεταβάλλονται. Τα συναισθήματα αλλάζουν, οι άνθρωποι εξελίσσονται και οι καταστάσεις που σήμερα μοιάζουν αδιέξοδες μπορεί να αποκτήσουν διαφορετική διάσταση με το πέρασμα του χρόνου.
5. «Γιατί όχι σε εμένα…;»
Λίγες σκέψεις είναι τόσο δύσκολες να τις αποδεχτεί κανείς, αλλά ταυτόχρονα τόσο απελευθερωτικές όσο αυτή. Όταν μας συμβαίνει κάτι επώδυνο, η σχεδόν αυθόρμητη ανθρώπινη αντίδραση είναι να αναρωτηθούμε: «Γιατί σε εμένα;». Και, ως έναν βαθμό, αυτή η αντίδραση είναι απολύτως φυσιολογική. Ο πόνος είναι δύσκολος και ο ανθρώπινος νους αναζητά εξηγήσεις.
Ωστόσο, πίσω από το ερώτημα «Γιατί σε εμένα;» κρύβεται συχνά μια σκέψη που δεν έχουμε εξετάσει σε βάθος: ότι οι δυσκολίες είναι κάτι που συμβαίνει στους άλλους ανθρώπους και όχι σε εμάς. Ότι, με κάποιον τρόπο, θα έπρεπε να αποτελούμε… εξαίρεση.
Οι Στωικοί φιλόσοφοι ήταν ξεκάθαροι σε αυτό το ζήτημα. Υποστήριζαν ότι οι δυσκολίες δεν αποτελούν κάποια εξαίρεση στην ανθρώπινη ζωή, αλλά είναι αναπόσπαστο κομμάτι της. Ο Επίκτητος, ο οποίος γεννήθηκε σκλάβος και βίωσε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, έγραψε εκτενώς για το πόσο μάταιο είναι να περιμένουμε ότι η ζωή θα εξελίσσεται πάντα διαφορετικά.
Μια παρόμοια προσέγγιση συναντάμε και στη Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (Acceptance and Commitment Therapy – ACT). Σύμφωνα με αυτή, όταν προσπαθούμε να αντισταθούμε στην πραγματικότητα και να αρνηθούμε αυτό που συμβαίνει, προσθέτουμε ένα δεύτερο επίπεδο οδύνης πάνω στον αρχικό πόνο.
6. «Δεν χρειάζεται να τα περνάω όλα μόνος μου»
Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι ψυχική δύναμη σημαίνει να μη ζητούν ποτέ βοήθεια. Πιστεύουν ότι πρέπει να αντιμετωπίζουν κάθε πρόβλημα μόνοι τους, να κρύβουν τα συναισθήματά τους και να δείχνουν διαρκώς δυνατοί.
Στην πραγματικότητα, η ικανότητα να αναγνωρίζουμε πότε χρειαζόμαστε υποστήριξη αποτελεί σημαντικό στοιχείο ψυχικής ανθεκτικότητας.
Οι ψυχικά δυνατοί άνθρωποι γνωρίζουν ότι δεν χρειάζεται να έχουν όλες τις λύσεις και ότι δεν είναι κακό να μοιράζονται όσα τους απασχολούν με ανθρώπους που εμπιστεύονται.
Μια ειλικρινής συζήτηση με έναν φίλο, η συμβουλή ενός ανθρώπου με περισσότερη εμπειρία ή η βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας μπορούν να προσφέρουν μια διαφορετική οπτική και να κάνουν μια δύσκολη κατάσταση πιο διαχειρίσιμη.
Επιπλέον, το να μιλάμε για όσα μας προβληματίζουν δεν σημαίνει ότι επιβαρύνουμε τους άλλους. Οι ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις βασίζονται και στην αμοιβαία υποστήριξη, ιδιαίτερα στις περιόδους που κάποιος τη χρειάζεται περισσότερο.
Η σκέψη «έχω το δικαίωμα να ζητήσω βοήθεια» μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα προς την ψυχική ισορροπία.
