Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, την Αγία Σκέπη της Υπεραγίας Θεοτόκου, μια γιορτή που στην Ελλάδα συνδέεται άμεσα με την εθνική επέτειο του «ΟΧΙ» και τα γεγονότα του 1940.
Την ίδια ημέρα τιμώνται ο Όσιος Στέφανος ο Σαββαΐτης, οι Νεομάρτυρες των Μελάμπων Κρήτης, ο Άγιος Δημήτριος του Ροστόφ και άλλοι Άγιοι και Μάρτυρες.
Αγία Σκέπη της Θεοτόκου – Γιατί γιορτάζει στις 28 Οκτωβρίου
Η Αγία Σκέπη αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεομητορικές γιορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας και είναι αφιερωμένη στην προστασία που, σύμφωνα με την εκκλησιαστική πίστη, προσφέρει η Παναγία στους ανθρώπους.
Η γιορτή έχει τις ρίζες της στην Κωνσταντινούπολη και συνδέεται με τον περίφημο ναό της Παναγίας των Βλαχερνών.
Σύμφωνα με την παράδοση, κατά τη διάρκεια αγρυπνίας στον ναό, ο Άγιος Ανδρέας ο διά Χριστόν Σαλός είδε την Παναγία να εμφανίζεται στον ουρανό, περιστοιχισμένη από Αγίους και αγγέλους.
Το όραμα αυτό αποτέλεσε τη βάση για την καθιέρωση της γιορτής της Αγίας Σκέπης.
Στην ευρύτερη ορθόδοξη παράδοση η εορτή τιμάται την 1η Οκτωβρίου. Στην Ελλάδα, ωστόσο, μεταφέρθηκε στις 28 Οκτωβρίου, ώστε να συνδεθεί με την εθνική επέτειο του 1940.
Η Αγία Σκέπη και το έπος του 1940
Η σύνδεση της Αγίας Σκέπης με την 28η Οκτωβρίου καθιερώθηκε από την Εκκλησία της Ελλάδος το 1952.
Η απόφαση αντανακλούσε τη βαθιά θρησκευτική σημασία που απέκτησε η μορφή της Παναγίας κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο.
Στην εκκλησιαστική παράδοση διασώζονται αφηγήσεις στρατιωτών που επικαλούνταν την προστασία της Θεοτόκου στις δύσκολες συνθήκες του αλβανικού μετώπου.
Η Παναγία συνδέθηκε έτσι με την ελπίδα, την αντοχή και την προστασία των Ελλήνων στρατιωτών.
Η 28η Οκτωβρίου απέκτησε έναν διπλό συμβολισμό: την εθνική μνήμη της αντίστασης στον φασισμό και τη θρησκευτική γιορτή της Αγίας Σκέπης.
28η Οκτωβρίου 1940 – Η ημέρα του «ΟΧΙ»
Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρέσβης Εμανουέλε Γκράτσι επισκέφθηκε τον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά και του επέδωσε τελεσίγραφο της κυβέρνησης Μουσολίνι.
Η Ιταλία απαιτούσε να επιτραπεί στα στρατεύματά της να καταλάβουν στρατηγικές θέσεις στην ελληνική επικράτεια.
Ο Μεταξάς απέρριψε το τελεσίγραφο, με την ιστορική φράση «Alors, c’est la guerre» («Λοιπόν, έχουμε πόλεμο»).
Λίγες ώρες αργότερα, οι ιταλικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ελλάδα από την Αλβανία.
Η ελληνική αντίσταση και η αντεπίθεση που ακολούθησε αποτέλεσαν καθοριστικά γεγονότα του Ελληνοϊταλικού Πολέμου.
Το «ΟΧΙ» καθιερώθηκε ως σύμβολο της άρνησης υποταγής στο τελεσίγραφο και της συλλογικής αντίστασης.
Οι Άγιοι Τερέντιος, Νεονίλλη και Ευνίκη
Οι Άγιοι Τερέντιος και Νεονίλλη τιμώνται ως Μάρτυρες της χριστιανικής πίστης, μαζί με τα παιδιά τους, μεταξύ των οποίων αναφέρεται η Αγία Ευνίκη.
Σύμφωνα με τον συναξαριακό τους βίο, η οικογένεια υπέστη διωγμούς επειδή αρνήθηκε να εγκαταλείψει τον Χριστιανισμό.
Η παράδοση αναφέρει ότι όλοι παρέμειναν σταθεροί στην πίστη τους και οδηγήθηκαν στο μαρτύριο.
Οι τέσσερις Νεομάρτυρες των Μελάμπων Κρήτης
Οι Άγιοι Αγγελής, Μανουήλ, Γεώργιος και Νικόλαος κατάγονταν από τις Μέλαμπες Ρεθύμνου και τιμώνται ως Νεομάρτυρες.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, οι τέσσερις Χριστιανοί μαρτύρησαν το 1824, κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης, αρνούμενοι να αποκηρύξουν την πίστη τους.
Η μνήμη τους διατηρείται ιδιαίτερα ζωντανή στην Κρήτη.
Όσιος Στέφανος ο Σαββαΐτης
Ο Όσιος Στέφανος ο Σαββαΐτης συνδέεται με τη μεγάλη μοναστική παράδοση της Λαύρας του Αγίου Σάββα στην Παλαιστίνη.
Η Εκκλησία τον τιμά για τον ασκητικό του βίο, την προσευχή και την πνευματική του προσφορά.
Όσιος Αθανάσιος Α΄, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
Ο Όσιος Αθανάσιος Α΄ διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως στα τέλη του 13ου και στις αρχές του 14ου αιώνα.
Διακρίθηκε για την αυστηρή μοναχική του ζωή, τις προσπάθειες αναμόρφωσης της εκκλησιαστικής διοίκησης και τη μέριμνά του για τους φτωχούς.
Άγιος Δημήτριος, Μητροπολίτης Ροστόφ
Ο Άγιος Δημήτριος του Ροστόφ υπήρξε σημαντική μορφή της ρωσικής εκκλησιαστικής ιστορίας.
Έζησε τον 17ο και στις αρχές του 18ου αιώνα και έγινε γνωστός για το συγγραφικό και ποιμαντικό του έργο.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συμβολή του στη συγκέντρωση και συγγραφή βίων Αγίων, που επηρέασαν τη ρωσική ορθόδοξη παράδοση.
Οι Άγιοι Αφρικανός, Μάξιμος, Πομπήιος και Τερέντιος
Σήμερα τιμώνται επίσης οι Άγιοι Αφρικανός, Μάξιμος, Πομπήιος και Τερέντιος, μαζί με άλλους σαράντα Μάρτυρες.
Οι πληροφορίες που διασώζονται για τη ζωή τους είναι περιορισμένες, ενώ η μνήμη τους συνδέεται με τους διωγμούς των πρώτων χριστιανικών αιώνων.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:
- Νεφέλη
- Βήλη, Βίλια.
- Ευνίκη, Ευνίκα.
- Ανάξαρχος, Αναξιμένης, Δημάρατος, Δημοκλής, Δημόκλεια, Δημοσθένης, Δημοσθενία, Επαμεινώνδας, Ετεοκλής, Ηρακλής, Ηφαιστίων, Ήφαιστος, Θεόφραστος, Θησεύς, Θησέας, Ισοκράτης, Μιλτιάδης, Μνήσαρχος, Όμηρος, Παρμενίων, Πελοπίδας, Περικλής, Περίκλεια, Πίνδαρος, Πολύβιος, Πολυβία, Πολύνικος, Πολυνίκη, Προμηθέας, Σοφοκλής, Σοφόκλεια, Φιλοποίμην, Φωκίων, Χρόνιος, Χρονία
