Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ που ξεκινά σήμερα (07/07) στην Άγκυρα αποτελεί μία από τις κρισιμότερες για τη Συμμαχία. Εν μέσω αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, κεντρικό «μενού» θα αποτελέσει η αξιολόγηση της προόδου των συμμάχων στην υλοποίηση της δέσμευσης για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ ετησίως έως το 2035, σε μια συγκυρία κατά την οποία η ανάγκη για ισχυρότερη ευρωπαϊκή συμβολή στη συλλογική άμυνα και για δικαιότερο επιμερισμό των βαρών βρίσκεται στο επίκεντρο της διατλαντικής συζήτησης. Κι όλα αυτά στη σκιά των πυρών που έχει εξαπολύσει κατά καιρούς ο Αμερικανός Πρόεδρος κατά των ευρωπαϊκών κρατών μελών του ΝΑΤΟ για το ύψος των αμυντικών δαπανών και των απειλών του ακόμη και για αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμμαχία.
Το ραντεβού Ερντογάν – Τραμπ και τα F-35
Τα βλέμματα βεβαίως σήμερα είναι στραμμένα στο τετ α τετ που θα έχουν το μεσημέρι στο Λευκό Παλάτι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο Πρόεδρος της Τουρκίας είναι σαφές ότι βλέπει στην προσωπική καλή σχέση του ίδιου με τον Αμερικανό ομόλογό του ένα παράθυρο ευκαιρίας για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, ενώ αναμένει και το «δώρο» Τραμπ για τους κινητήρες General Electric για τα τουρκικά μαχητικά KAAN.
Παρότι είναι ξεκάθαρο ότι η υπόθεση F-35 για την Τουρκία προσκρούει στις ισχυρές αντιστάσεις του Κογκρέσου και τις απαγορεύσεις του νόμου για την προμήθεια των S-400, τις οποίες ο Λευκός Οίκος δεν μπορεί να παρακάμψει μονομερώς, η βούληση και μόνο του Ντόναλντ Τραμπ δίνει πόντους στον Τούρκο Πρόεδρο στο εσωτερικό της χώρας του, που σε συνδυασμό με το σημερινό τους ραντεβού θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει προς όφελός του.
Στην Αθήνα παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, με τον Υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, πάντως, να υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει καμία επίσημη μεταβολή στο αμερικανικό θεσμικό πλαίσιο που διέπει το ζήτημα των F-35 και οι περιορισμοί που έχουν τεθεί από το Κογκρέσο εξακολουθούν να ισχύουν. Τόνισε, δε, ότι η Ελλάδα δεν διαμορφώνει την αμυντική της πολιτική με βάση τις επιλογές τρίτων χωρών, αλλά μέσα από τον δικό της στρατηγικό σχεδιασμό ο οποίος έχει ήδη εξασφαλίσει την ένταξή της στο πρόγραμμα των F-35.
Η Ελλάδα στην πρώτη γραμμή της συλλογικής άμυνας
Την ώρα που η Τουρκία επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτή την πολιτική συζήτηση για το μέλλον των F-35, η ελληνική κυβέρνηση αναδεικνύει όσα έχουν ήδη γίνει πράξη. Τόσο την ένταξη της χώρας στο πρόγραμμα των F-35, όσο και τη συνολική εικόνα ενός κράτους που βρίσκεται ήδη στον πυρήνα των συμμάχων οι οποίοι υλοποιούν τις νέες δεσμεύσεις, συμβάλλοντας στη συλλογική άμυνα διαχρονικά και όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές «επιβεβαιώνοντας στην πράξη ότι η ασφάλεια της Ευρώπης αποτελεί κοινή ευθύνη».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσέρχεται στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ μεταφέροντας στις αποσκευές του τα ατού της Ελλάδας ως ισχυρού και αξιόπιστου συμμάχου, που όχι μόνο τηρεί διαχρονικά τις δεσμεύσεις του αλλά βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών της Συμμαχίας που υλοποιούν ήδη τους στόχους οι οποίοι συμφωνήθηκαν πριν από ένα χρόνο στη Χάγη.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη στην πρώτη πεντάδα των κρατών-μελών που έχουν πετύχει από το 2026 τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για τις αμιγώς αμυντικές δαπάνες, υπερβαίνοντάς μάλιστα τη δέσμευση καθώς αυτές διαμορφώνονται στο 3,6% του ΑΕΠ. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη το 12ετές πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων, ύψους 25 δισεκατομμυρίων ευρώ το οποίο αποτελεί τη βάση της νέας αμυντικής στρατηγικής της χώρας.
Με δεδομένο ότι στο επίκεντρο της Συνόδου θα βρεθεί η εφαρμογή της συμφωνίας της Χάγης για συνολικές αμυντικές δαπάνες 5% του ΑΕΠ έως το 2035 – 3,5% για αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και 1,5% για επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές – η στάση της Ελλάδας στα ζητήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα και ισχυρά πλεονεκτήματα έναντι άλλων ευρωπαϊκών χωρών που έχουν ακόμα πολύ δρόμο να διανύσουν για την επίτευξη του στόχου.
Στην Αθήνα εκτιμούν ότι τα δεδομένα αυτά ενισχύουν το αποτύπωμα της χώρας σε μια συζήτηση που ο δικαιότερος επιμερισμός των βαρών απασχολεί έντονα τη Συμμαχία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, άλλωστε, σκοπεύει να αναδείξει στη Σύνοδο της Άγκυρας το γεγονός ότι υπήρξε από τους πρώτους Ευρωπαίους ηγέτες που ανέδειξαν την ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει περισσότερο και αποτελεσματικότερα στη συλλογική της άμυνα, να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση και να διαμορφώσει έναν ισχυρότερο ευρωπαϊκό πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ.
Έχει, επίσης, επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να στηρίξει αυτή την προσπάθεια μέσω νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένου του κοινού δανεισμού για την άμυνα.
Ο Πρωθυπουργός αναμένεται επίσης να επαναλάβει τη θέση ότι «μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή άμυνα δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά ενισχύει συνολικά το ΝΑΤΟ» επιμένοντας παράλληλα στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και νέων χρηματοδοτικών εργαλείων.
