Ο άνθρωπος που είχε εκδιωχθεί από την Apple παίρνει μια απόφαση που μοιάζει παράλογη.
Αντί να εγκαταλείψει μια εταιρεία που καταπίνει εκατομμύρια, αποφασίζει να τη σώσει.
Το ημερολόγιο γράφει 2 Ιουνίου 1989. Η Pixar δεν είναι ακόμη κινηματογραφικό στούντιο. Είναι ένα αποτυχημένο επιχειρηματικό πείραμα. Και όμως, μέσα σε εκείνη την αποτυχία κρύβεται η μεγαλύτερη ευκαιρία της ζωής του. Η αίθουσα δεν θυμίζει χώρο όπου γεννιούνται αυτοκρατορίες.
Οι αριθμοί είναι αποκαρδιωτικοί. Οι πωλήσεις παραμένουν αναιμικές. Οι ζημιές διογκώνονται μήνα με τον μήνα. Οι περισσότεροι επενδυτές θα είχαν ήδη τραβήξει την πρίζα.
Ο Στιβ Τζομπς κοιτάζει τα χαρτιά μπροστά του και υπογράφει. Για τον έξω κόσμο πρόκειται απλώς για μια εταιρική αναδιάρθρωση. Μια ακόμη προσπάθεια να σωθεί μια επιχείρηση που βυθίζεται. Για τον ίδιο, όμως, είναι κάτι περισσότερο. Είναι η στιγμή που αποφασίζει να αγνοήσει όλους όσοι του λένε ότι έχει αποτύχει.
Κανείς δεν το γνωρίζει τότε, αλλά εκείνη η υπογραφή βάζει τα θεμέλια για μια από τις μεγαλύτερες επιχειρηματικές μεταμορφώσεις στην ιστορία της Silicon Valley.
Η εταιρεία ονομάζεται Pixar. Και δεν φτιάχνει ακόμη ταινίες.
Ο άνθρωπος που έπεσε από τον θρόνο
Λίγα χρόνια νωρίτερα, ο Τζομπς έχει ζήσει την πιο δημόσια ταπείνωση της καριέρας του.
Το 1985 απομακρύνεται από την Apple, την εταιρεία που δημιούργησε στο γκαράζ των γονιών του. Η σύγκρουσή του με τη διοίκηση και τον τότε διευθύνοντα σύμβουλο Τζον Σκάλεϊ οδηγεί στην έξοδό του.
Στη Silicon Valley η ιστορία μοιάζει τελειωμένη. Το παιδί-θαύμα της πληροφορικής παρουσιάζεται πλέον ως παράδειγμα ιδιοφυΐας που καταστράφηκε από τον ίδιο του τον χαρακτήρα.
Ο Τζομπς δεν το αποδέχεται. Ιδρύει τη NeXT και ταυτόχρονα αγοράζει από τον Τζορτζ Λούκας το τμήμα υπολογιστικών γραφικών της Lucasfilm έναντι περίπου 5 εκατομμυρίων δολαρίων, επενδύοντας άλλα 5 εκατομμύρια ως κεφάλαιο.
Πιστεύει ότι βρίσκεται μπροστά σε μια νέα επανάσταση. Η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ διαφορετική.
Η μαύρη τρύπα που κατάπινε χρήματα
Η Pixar στα τέλη της δεκαετίας του 1980 δεν θυμίζει σε τίποτα τον κολοσσό που θα ακολουθήσει.
Η βασική της δραστηριότητα είναι η πώληση του Pixar Image Computer, ενός πανίσχυρου αλλά εξαιρετικά ακριβού συστήματος επεξεργασίας εικόνας. Η τιμή του ξεπερνά τα 135.000 δολάρια.
Οι πελάτες είναι ελάχιστοι: Μερικά νοσοκομεία, ορισμένα ερευνητικά κέντρα, λίγες κυβερνητικές υπηρεσίες. Η αγορά που οραματιζόταν η διοίκηση απλώς δεν υπάρχει.
Οι πωλήσεις καταρρέουν και οι ζημιές συσσωρεύονται.
Κάθε μήνα ο Τζομπς αναγκάζεται να βάζει βαθιά το χέρι στην τσέπη για να πληρώσει μισθούς και λειτουργικά έξοδα. Η εταιρεία χάνει σχεδόν 1 εκατομμύριο δολάρια τον μήνα.
Οι συνεργάτες του αρχίζουν να χάνουν την πίστη τους και οι σύμβουλοι τον πιέζουν να πουλήσει.
Άλλοι τον προτρέπουν να κλείσει την επιχείρηση και να περιορίσει τις απώλειες. Ο ίδιος, όμως, συνεχίζει να βλέπει κάτι που οι περισσότεροι αγνοούν.
Σε μια γωνιά της εταιρείας, μια μικρή ομάδα καλλιτεχνών και προγραμματιστών δημιουργεί σύντομα ψηφιακά animation. Και αυτά τα πειράματα τραβούν ολοένα περισσότερο την προσοχή του.
Η μικρή ομάδα που κανείς δεν υπολόγιζε
Επικεφαλής αυτής της ομάδας βρίσκεται ο Τζον Λάσετερ. Οι περισσότεροι μέσα στην Pixar θεωρούν το τμήμα animation ένα ενδιαφέρον αλλά δευτερεύον εγχείρημα.
Δεν φέρνει χρήματα, δεν πουλά προϊόντα, δεν δικαιολογεί την ύπαρξη της εταιρείας.
Ο Λάσετερ και οι συνεργάτες του δημιουργούν μικρές ταινίες επίδειξης για να αποδείξουν τι μπορούν να κάνουν οι υπολογιστές της Pixar.
Όμως κάθε φορά που ολοκληρώνουν ένα νέο project, ο Τζομπς διακρίνει κάτι περισσότερο από τεχνική αρτιότητα.
Βλέπει συναίσθημα, βλέπει αφήγημα, βλέπει χαρακτήρες που μπορούν να συνδεθούν με το κοινό. Και αρχίζει να υποψιάζεται ότι η πραγματική αξία της Pixar δεν βρίσκεται στα μηχανήματα που προσπαθεί να πουλήσει. Βρίσκεται στους ανθρώπους που αφηγούνται ιστορίες.
Η απόφαση που αλλάζει τα πάντα
Η αναδιάρθρωση του Ιουνίου του 1989 είναι ουσιαστικά ένα στοίχημα ζωής ή θανάτου.
Ο Τζομπς αποφασίζει να εγκαταλείψει το όνειρο του hardware. Μειώνει δραστικά τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τις πωλήσεις υπολογιστών.
Ανακατευθύνει τους πόρους της εταιρείας προς το λογισμικό και το animation. Για πολλούς, η επιλογή μοιάζει παράλογη.
Η Pixar εγκαταλείπει το μοναδικό προϊόν που διαθέτει για να επενδύσει σε μια δραστηριότητα χωρίς σαφές επιχειρηματικό μοντέλο.
Αλλά η πίεση έχει φέρει μια σπάνια διαύγεια. Όταν μια εταιρεία βρίσκεται στο χείλος της καταστροφής, δεν μπορεί πλέον να προσποιείται ότι είναι κάτι που δεν είναι.
Και η Pixar δεν είναι κατασκευαστής υπολογιστών, είναι κάτι άλλο. Απλώς δεν το έχει καταλάβει ακόμη ο κόσμος.
Το τηλεφώνημα από τη Disney
Τα επόμενα χρόνια η στρατηγική αρχίζει να αποδίδει.
Η Pixar αναπτύσσει το σύστημα CAPS, το οποίο χρησιμοποιείται για την ψηφιακή επεξεργασία και χρωματισμό ταινιών κινουμένων σχεδίων της Disney. Η συνεργασία φέρνει τις δύο εταιρείες πιο κοντά.
Οι άνθρωποι της Disney εντυπωσιάζονται από το τεχνολογικό επίπεδο αλλά και από την ποιότητα της αφήγησης που αναπτύσσεται μέσα στην Pixar. Σταδιακά γεννιέται μια φιλόδοξη ιδέα.
Μια ολόκληρη ταινία κινουμένων σχεδίων φτιαγμένη αποκλειστικά με υπολογιστές. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η ιδέα μοιάζει σχεδόν επιστημονική φαντασία. Η Pixar αποφασίζει να τη δοκιμάσει.
Το όνομα του εγχειρήματος είναι Toy Story.
Όταν το ρίσκο πληρώνει
Το 1995 το Toy Story βγαίνει στις αίθουσες. Δεν είναι απλώς επιτυχία. αλλά ένα νέο φαινόμενο.
Το κοινό ενθουσιάζεται, οι εισπράξεις εκτοξεύονται. Το Χόλιγουντ συνειδητοποιεί ότι γεννήθηκε ένα νέο είδος κινηματογράφου. Την ίδια χρονιά, η Pixar εισάγεται στο χρηματιστήριο και η αξία της εκτοξεύεται σχεδόν ακαριαία.
Ξαφνικά, η εταιρεία που κάποτε θεωρούνταν οικονομικό βαρίδι μετατρέπεται σε ένα από τα πιο περιζήτητα ονόματα της βιομηχανίας ψυχαγωγίας.
Ο άνθρωπος που πλήρωνε από την τσέπη του για να τη διατηρήσει ζωντανή αρχίζει να δικαιώνεται.
Η μεγαλύτερη ανταμοιβή
Το αποκορύφωμα έρχεται το 2006. Η Disney ανακοινώνει την εξαγορά της Pixar έναντι 7,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η συμφωνία μετατρέπει τον Στιβ Τζομπς στον μεγαλύτερο ατομικό μέτοχο της Disney. Πολύ περισσότερο, όμως, του προσφέρει κάτι που δεν μετριέται σε χρήματα. Δικαίωση.
Η εταιρεία που κάποτε έμοιαζε με το πιο ακριβό λάθος της ζωής του γίνεται ένα από τα σημαντικότερα περιουσιακά του στοιχεία.
Και η επιτυχία της ενισχύει ακόμη περισσότερο τον μύθο του ανθρώπου που λίγα χρόνια νωρίτερα είχε επιστρέψει θριαμβευτικά στην Apple.
Το μάθημα της Pixar
Η ιστορία της Pixar δεν είναι απλώς μια ιστορία επιχειρηματικής επιτυχίας. Είναι η ιστορία μιας αποτυχίας που αρνήθηκε να πεθάνει.
Το 1989, σχεδόν όλοι έβλεπαν μια εταιρεία που έχανε χρήματα. Ο Τζομπς είδε μια εταιρεία που βρισκόταν στη λάθος αγορά. Η διαφορά αποδείχθηκε καθοριστική.
Γιατί μερικές φορές η επιμονή δεν σημαίνει να συνεχίζεις τον ίδιο δρόμο. Σημαίνει να έχεις το θάρρος να παραδεχτείς ότι ο δρόμος είναι λάθος και να αλλάξεις πορεία πριν να είναι αργά.
Η υπογραφή της 2ας Ιουνίου 1989 δεν έσωσε απλώς μια προβληματική εταιρεία.
Έδωσε ζωή σε μια αυτοκρατορία που άλλαξε για πάντα τον κινηματογράφο, τη Silicon Valley και την ίδια την ιστορία της επιχειρηματικότητας.
