Το αρχαιότερο κατεργασμένο δέρμα που έχει ανακαλυφθεί ποτέ στον κόσμο, φαίνεται να επεξεργάστηκε νότια της Γρανάδας και ήρθε στο φως κρυμμένο ανάμεσα στις πέτρες ενός υποτυπώδους τοίχου, τον οποίο είχαν χτίσει ανθρακωρύχοι του 19ου αιώνα μέσα σε ένα σπήλαιο.
Όπως σημειώνει η El Pais, οι μεταλλωρύχοι της εποχής δεν φαίνεται να το γνώριζαν, ή ίσως δεν τους ένοιαζε, αλλά ο χώρος επρόκειτο για έναν αρχαίο τάφο.
Επί χιλιετίες, οι τελευταίοι κάτοικοι της Παλαιολιθικής εποχής στην Ιβηρική Χερσόνησο και οι πρώτοι άνθρωποι της Νεολιθικής που έφτασαν δια θαλάσσης από την Ανατολή έθαβαν εκεί προσεκτικά τους νεκρούς τους. Τα δύο τεμάχια κατεργασμένου δέρματος, που βρέθηκαν σφηνωμένα στον χαμηλό τοίχο, πιθανότατα κάλυπταν το σώμα ενός εκ των νεκρών της εποχής. Σήμερα, οι νέες αρχαιολογικές και γενετικές αναλύσεις αφηγούνται την ιστορία του πώς τα πρώτα οικόσιτα κατσίκια και οι βοσκοί τους έφτασαν στο νότιο τμήμα της Ιβηρικής, συνεχίζει η El Pais.
Το Σπήλαιο των Νυχτερίδων στη Γρανάδα
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE, συνδέει αυτά τα πρώτα κατοικίδια ζώα με τα τελευταία εναπομείναντα δείγματα μιας αυτόχθονης φυλής που επιβιώνει μέχρι σήμερα στον ισπανικό Βορρά.
Το δέρμα φαίνεται πως εντοπίστηκε στο «Σπήλαιο των Νυχτερίδων», σε απόσταση λίγων μόλις χιλιομέτρων από τη Μεσόγειο, έναν χαρακτηρισμένο «θησαυρό της ιβηρικής αρχαιολογίας». Στο εσωτερικό του έχουν βρεθεί τα αρχαιότερα υποδήματα στην Ευρώπη, όπως σανδάλια πλεγμένα από το φυτό σπάρτο, τα οποία εικάζεται ότι ανήκαν σε ένα παιδί που είχε ταφεί εκεί.
Όπως έχει διαπιστωθεί, το σπήλαιο χρησιμοποιήθηκε ως νεκροταφείο από τους κατοίκους της περιοχής για περισσότερα από 6.000 χρόνια: από την Παλαιολιθική εποχή έως την Εποχή του Χαλκού. Ωστόσο, η απληστία και η φτώχεια της νεότερης εποχής υπερίσχυσαν της επιστημονικής περιέργειας, υπογραμμίζει η El Pais. Συγκεκριμένα, στα μέσα του 19ου αιώνα, εντοπίστηκαν στο σπήλαιο μεγάλα κοιτάσματα «γουάνου» (φυσικού λιπάσματος από περιττώματα νυχτερίδων).
Λίγο αργότερα ανακαλύφθηκε γαληνίτης, ορυκτό από το οποίο εξάγεται μόλυβδος. Η τραγωδία, συνεχίζει το ισπανικό μέσο, ολοκληρώθηκε όταν οι ανθρακωρύχοι έπεσαν πάνω σε ένα χρυσό διάδημα δίπλα σε έναν από τους σκελετούς. Τα ανθρώπινα οστά και τα σπάνια ταφικά δώρα κατέληξαν σε σωρούς μπαζών, λεηλατήθηκαν από ντόπιους ή επαναχρησιμοποιήθηκαν ως δομικά υλικά κατά τις εργασίες εξόρυξης. «Στην πρώτη εξορυκτική δραστηριότητα, στην προσπάθειά τους να βρουν μόλυβδο, άνοιξαν μια στοά όπου ανακάλυψαν σώματα και κτερίσματα», εξηγεί ο Φρανθίσκο Μαρτίνεθ, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Αλκαλά και κύριος συγγραφέας της μελέτης.
«Αυτό που έκαναν ήταν να πετάξουν όλα αυτά τα σώματα έξω από τη στοά σαν να ήταν απορρίμματα. Πολλά όμως υλικά παρέμειναν μέσα, επειδή οι εργάτες έχτισαν χαμηλούς τοίχους για να διευκολύνουν τη δική τους μετακίνηση». Στο πλαίσιο μιας επιχείρησης σε έναν χώρο που είχε σχεδόν καταστραφεί, οι ερευνητές κατάφεραν τελικά να εντοπίσουν τα δύο θραύσματα οργανικού υλικού ανάμεσα στις πέτρες ενός από τους τοίχους των μεταλλωρύχων.
Ζωικό δέρμα 7.200 ετών
Από τις σχετικές έρευνες, προέκυψε πως πρόκειται για επεξεργασμένο ζωικό δέρμα, ενώ η χρονολόγησή του αποδεικνύει ότι τα δύο θραύσματα είναι ηλικίας περίπου 7.200 ετών.
Η αρχαιολογική εξέταση αποκαλύπτει ότι το δέρμα είχε υποστεί ειδική κατεργασία, είχε ραφτεί και έφερε διακόσμηση με καρφιά. Αν και υπάρχουν έμμεσες ενδείξεις παλαιότερης δέψης στην ιστορία, αυτό είναι το αρχαιότερο αυτούσιο κομμάτι κατεργασμένου δέρματος που έχει βρεθεί στον πλανήτη, εξηγεί η El Pais.
«Επρόκειτο για ένα ένδυμα που φαίνεται να χρησιμοποιούσε ένας εκ των ανθρώπων που είχαν ταφεί εκεί, καθώς εντοπίσαμε μόλυνση από αρχαίο ανθρώπινο DNA», αναφέρει ο Μαρτίνεθ. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το δέρμα αποτελούσε μέρος ενός προστατευτικού θώρακα για το στήθος, ο οποίος χρησιμοποιούνταν κατά τη σκοποβολή με τόξο.
Η υπόθεση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι στο ίδιο σπήλαιο έχουν ανακαλυφθεί τα αρχαιότερα υπολείμματα τόξων και βελών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Με πληροφορίες από El Pais
