Πώς γίνεται η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Διπλωματίας να είναι απούσα από τη διαπραγματευτική ομάδα που θα μετέχει στις συνομιλίες για τον τερματισμό ενός πολέμου που γίνεται μέσα στην Ευρώπη; Κι όμως, γίνεται.
Οι Βρυξέλλες, αλλά και οι «27» (με εξαίρεση την Εσθονία) δείχνουν επιφυλακτικοί απέναντι στην Κάγια Κάλας. Και η ίδια αντιδρά. Η Εσθονή πολιτικός, πρώην πρωθυπουργός κιόλας, δίνει «μάχη» μήπως έχει έναν ρόλο στις ειρηνευτικές συνομιλίες για την Ουκρανία, αφήνοντας μάλιστα αιχμές και λέγοντας ευθέως ότι θέλει (και πρέπει) να μετέχει: «Διαθέτουμε θεσμικά όργανα, επομένως δεν μπορούμε απλώς να στείλουμε οποιοδήποτε πρόσωπο χωρίς θεσμικό ρόλο, όπως κάνουν οι Αμερικανοί», τόνισε στη Σύνοδο Κορυφής την περασμένη εβδομάδα, με υπονοούμενα για τους ρόλους των κ.κ. Γουίτκοφ και Κούσνερ.
Η επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι είναι η κορυφαία αξιωματούχος εξωτερικής πολιτικής του μπλοκ βάσει των συνθηκών της ΕΕ: «Βγάλτε τις συνθήκες και διαβάστε τες» δήλωσε στους δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες όταν ρωτήθηκε για την απουσία της από την ομάδα που ανακοίνωσε ο Αντόνιο Κόστα.
«Επιμένω στα λόγια μου και είμαι έτοιμη να κάνω και αυτή τη δουλειά», σημειώνει, όπως αναφέρει το Politico.
Ομολογουμένως, η Κάλας έχει επιχειρήματα. Θεσμικά, θα μπορούσε να εκπροσωπήσει την ΕΕ, ανεξαρτήτως αν θα το έβλεπε αυτό η Ρωσία «με καλό μάτι».
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανακοίνωσε ότι η ομάδα θα περιλαμβάνει συμβούλους εθνικής ασφάλειας από τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Πολωνία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου. Η Κάλας δεν ήταν ανάμεσά τους.
Να σημειώσουμε βέβαια πως η σύνθεση αυτή είναι από μόνη της προβληματική. Με πόσες φωνές θα «μιλάει» η Ευρώπη;
Για να επανέλθουμε στο θέμα της Κάγια Κάλας, ορισμένοι διπλωμάτες στις Βρυξέλλες, θεωρούν ότι η Εσθονή πολιτικός ακολουθεί ιδιαιτέρως συγκρουσιακή ρητορική εναντίον της Ρωσίας.
Εξ αρχής όμως αυτή ήταν η στάση της στον πόλεμο στην Ουκρανία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, ότι η ίδια η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επέλεξε έναν άνθρωπο από μια χώρα παραδοσιακά «εχθρική» με τη Ρωσία για τη θέση αυτή.
Η ίδια πάντως είπε πως έχει ήδη ετοιμάσει, «σε συνεργασία με τους ΥΠΕΞ, τις απαιτήσεις της Ευρώπης» στη διαπραγμάτευση. Το κείμενο υπόκειται σε βελτιώσεις, οι οποίες θα γίνουν με τη διαπραγματευτική της ομάδα.
Δύσκολες συνεργασίες και ισορροπίες
Η αλήθεια είναι πως οι τελευταίοι μήνες ήταν δύσκολοι για την κ. Κάλας στις Βρυξέλλες. Η αντιπαλότητά της (η καλύτερα η απόστασή της) με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι ευρέως γνωστή. Άλλωστε, υπάρχει, όπως φαίνεται «σύγκρουση ρόλων» με την Πρόεδρο της Επιτροπής, η οποία συχνά (βλ. Ισραήλ) ασκεί εξωτερική πολιτική παρακάμπτοντας την Ύπατη Εκρόσωπο.
Της πήρε μάλιστα το χαρτοφυλάκιο για τις σχέσεις με τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, που παραδοσιακά υπάγονταν την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης. Και παρεμπιπτόντως, Γάλλοι και Γερμανοί προσπαθούν να αναμορφώσουν την ΕΥΕΔ, σε μια κίνηση που σηματοδοτεί μια προσπάθεια να τεθεί η θέση της υπό τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ.
Ίσως όμως υπάρχει και μια πιο απλή εξήγηση, όπως γράφει το Politico: Ούτε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο ούτε ο Ρώσος ομόλογός του, Σεργκέι Λαβρόφ, μετέχουν στις συνομιλίες – για την ώρα. Άρα, γιατί να πάει η Κάλας;