Του William Hartung
Ο Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε έκπληξη με μια ανακοίνωση για τις σχέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ, εν μέσω της προεκλογικής περιόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες και της πολιτικής αναταραχής που ακολούθησε τις πρόσφατες εκλογές στο Ισραήλ, καθώς τα κόμματα προσπαθούσαν να σχηματίσουν νέα κυβέρνηση. Σε συνέντευξή του, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι προτίθεται να καταργήσει το ετήσιο πακέτο αμερικανικής βοήθειας προς το Ισραήλ, με την εφαρμογή της απόφασης να τοποθετείται χρονικά εντός του έτους.
Η δήλωση τράβηξε αναμφίβολα την προσοχή, με τον Τραμπ να επικαλείται δύο βασικούς λόγους για την απόφασή του. Πρώτον, επειδή, όπως είπε, το Ισραήλ “έχει την οικονομική δυνατότητα να τα καταφέρει μόνο του”. Δεύτερον, επειδή έχει κουραστεί από τις επικρίσεις υποψηφίων των Δημοκρατικών για τη στρατιωτική βοήθεια που παρέχουν οι ΗΠΑ στο Ισραήλ, παρά τη στρατιωτική του δράση στη Γάζα, η οποία, σύμφωνα με τα στοιχεία που αναγνωρίζει ο ίδιος ο ισραηλινός στρατός, έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 70.000 ανθρώπους.
Η εξέλιξη αυτή θα πρέπει, παράλληλα, να λειτουργήσει ως προειδοποιητικό μήνυμα προς τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος έχει βασιστεί στην πολιτική και οικονομική υποστήριξη των ΗΠΑ για τη διεξαγωγή των πολεμικών επιχειρήσεων στη Γάζα και στον Λίβανο, καθώς και της σύγκρουσης με το Ιράν.
Ωστόσο, η ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου ενδέχεται να μην αποτελεί το πλήγμα στις σχέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ που ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν.
Πρώτον, μέχρι το τέλος του έτους ο Τραμπ θα μπορούσε να αναθεωρήσει τη δέσμευσή του, όπως έχει συμβεί και με άλλες εξαγγελίες του στο παρελθόν.
Δεύτερον, υπάρχει ήδη ένα εναλλακτικό σχέδιο. Πρόκειται για πρόταση που βρίσκεται υπό εξέταση στο Κογκρέσο και προβλέπει τη μετατροπή της αμερικανικής στήριξης προς το Ισραήλ: από ένα ετήσιο πακέτο βοήθειας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ένα πλαίσιο βιομηχανικής συνεργασίας, στο οποίο οι δύο χώρες θα συμπράττουν στην έρευνα, στην ανάπτυξη και στην παραγωγή νέων οπλικών συστημάτων.
Στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας, το Ισραήλ αναμένεται να συνεχίσει να αποκομίζει σημαντικά οικονομικά οφέλη από τις ΗΠΑ, ενδεχομένως δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η διαφορά είναι ότι τα χρήματα δεν θα διοχετεύονται μέσω ενός πακέτου άμεσης βοήθειας, αλλά μέσω συμβάσεων του Πενταγώνου για την έρευνα, την ανάπτυξη και την παραγωγή κοινών αμερικανοϊσραηλινών συστημάτων οπλισμού, επιτήρησης και επικοινωνιών.
Παράλληλα, ένα τέτοιο μοντέλο βιομηχανικής συνεργασίας θα περιόριζε σημαντικά τη δυνατότητα του Κογκρέσου να ελέγχει ή να επηρεάζει την αμερικανική στήριξη προς το Ισραήλ. Αντί ενός ενιαίου, ετήσιου πακέτου βοήθειας, η χρηματοδότηση θα κατανέμονταν σε δυνητικά μεγάλο αριθμό συμβάσεων, ενσωματωμένων στον προϋπολογισμό του Πενταγώνου και, ως εκ τούτου, λιγότερο ορατών.
Οι επόμενες εβδομάδες και μήνες θα δείξουν τι ακριβώς σχεδιάζει να κάνει ο Αμερικανός πρόεδρος με την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ, αλλά και αν το Κογκρέσο θα εγκρίνει την πρόταση για τη βιομηχανική συνεργασία.
Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, είναι οι όροι αυτής της στήριξης να παραμείνουν διαφανείς και προσβάσιμοι στο κοινό. Οι φορολογούμενοι πρέπει να γνωρίζουν πώς αξιοποιούνται τα χρήματά τους, ενώ το Κογκρέσο οφείλει να έχει πλήρη εικόνα της ροής των αμερικανικών κεφαλαίων προς το Ισραήλ. Μόνο έτσι θα μπορεί να αποφασίσει τεκμηριωμένα αν η χρηματοδότηση θα συνεχιστεί ως έχει, αν θα περιοριστεί ή αν θα διακοπεί, ως απάντηση στη συμπεριφορά της ισραηλινής κυβέρνησης.
