Κάπου προς το τέλος των 80s στην Ελλάδα, ένα παράξενο φιλμ έκανε την εμφάνιση του στις αίθουσες – παράξενο, γιατί δεν είχαμε ξαναδεί ταινία από την Αφρική. Λεγόταν “Yeelen”, που σήμαινε “Φως”, τη σκηνοθετούσε ο Σουλεϊμάν Σισέ, και αποτελούσε τη μεταφορά στην οθόνη ενός αρχαίου μύθου: Σην Αφρική του 13ου αιώνα, ένας νεαρός πολεμιστής αντιμετώπιζε τον Σόμα – δαιμονικός μάγος, και πατέρας του πρώτου.
“Η σκιά του πατέρα μου”, που μας έρχεται από τη Νιγηρία, δεν είναι μια ταινία φαντασίας – διαδραμματίζεται στο Λάγος του σήμερα. Έχει όμως στον πυρήνα της μια ιστορία που μοιάζει με παραβολή: Σε κάποιο απόμακρο χωριό, όπου ζουν δυο μικρά παιδιά, κάνει την εμφάνιση του ο – συχνά απών – πατέρας τους, και τα παίρνει μαζί του στην πόλη, όπου ταξιδεύει για να απαιτήσει δεδουλευμένα έξι μηνών. Όμως, είναι μέρα εκλογών. Καθώς η τριάδα περιπλανιέται στην πρωτεύουσα, έρχεται αντιμέτωπη με μια πόλη στα πρόθυρα της έκρηξης: Στρατιωτικές περιπολίες, απαγορεύσεις κυκλοφορίας, μεγάλη πολιτική αναταραχή. Μέσα από τα μάτια των παιδιών, ο πατέρας μεταμορφώνεται από ένα απόμακρο τοτέμ σε έναν άνθρωπο με βαθιές αδυναμίες αλλά και κρυφή πολιτική δράση (όπως υποδηλώνει ο σεβασμός των περαστικών στον δρόμο).
Στο φινάλε εκείνης της πρώτης ταινίας λοιπόν, του “Yeelen”, μετά τη θανάσιμη αναμέτρηση πατέρα και γιου, ο μικρός γιος μαζεύει τα ιερά αντικείμενα για να δημιουργήσει ένα Νέο Κόσμο – και λίγο πριν το φινάλε του φιλμ που μας απασχολεί σήμερα, ένα μενταγιόν αλλάζει χέρια. Και στις δύο περιπτώσεις, η παράδοση ενός φυσικού αντικειμένου επισφραγίζει μια ιερή συμφωνία: Η νέα γενιά γίνεται ο φύλακας της μνήμης και της ιστορίας, κουβαλώντας την κληρονομιά των πατεράδων της, ελεύθερη όμως από τα δικά τους καταστροφικά λάθη. Όλα αυτά δωσμένα με μια γραφή που χρωστάει πολλά στο μαγικό ρεαλισμό. Ας μην ξεχνάμε πως στη Νιγηριανή κουλτούρα, το ορατό και το αόρατο, οι ζωντανοί και οι πρόγονοι, δεν κατοικούν σε ξεχωριστά σύμπαντα, αλλά στον ίδιο ακριβώς χώρο. Γι’ αυτό και η περιπλάνηση του πατέρα και των γιων του, σε αυτό το συγκινητικό και τόσο ευαίσθητο φιλμ, κινηματογραφείται σαν μια μυητική οδύσσεια σε έναν ενδιάμεσο χώρο – όπως ακριβώς συμβαίνει και στην αριστουργηματική “Επιστροφή” του Αντρέι Σβγιάγκιντσεφ.
Στο “Αετοί της Δημοκρατίας” του Ταρίκ Σαλέχ, ένας λαοφιλής ηθοποιός αποφασίζει να ενσαρκώσει τον αυταρχικό ηγέτη της Αιγύπτου, σε μια προπαγανδιστική ταινία (η ζωή του γιου του απειλείται). Αναζητώντας ισορροπίες ανάμεσα στην πολιτική σάτιρα και το καφκικό πολιτικό θρίλερ, το τελευταίο αυτό κεφάλαιο της “τριλογίας του Καΐρου” του σκηνοθέτη διαθέτει γενναίες δόσεις πικρής ειρωνίας και σε καθηλώνει μέχρι το φινάλε του, καμωμένο με έναν ρυθμό αρκετά γοργό για να ασχοληθείς με τα όποια σεναριακά κενά του. Αν πηγαίνετε σινεμά περισσότερες από μία φορά την εβδομάδα, βάλτε το στο πρόγραμμα (και συγχαρητήρια).
Τέλος, βγαίνει στις αίθουσες και το “Coyote VS Acme” – ένα χρόνο μετά την ολοκλήρωση του. Υπεύθυνος για την καθυστέρηση, ο τότε διευθύνων σύμβουλος της Warner, που “έθαψε” το φιλμ με αντάλλαγμα μια φοροαπαλλαγή ύψους 30 εκατομμυρίων. Εντέλει, μια άλλη εταιρία “ξεμπλόκαρε” το φιλμ, και έτσι μπορούμε όλοι να γελάσουμε με τα ομολογουμένως ξεκαρδιστικά φαρσικά καλαμπούρια του. Εδώ, το Κογιότ αποφασίζει να πάει την διαβόητη εταιρία Acme στα δικαστήρια, όπου μια καρτούν εκδοχή της αστικής δημοκρατίας (το σβέλτο δικαστικό σύστημα, οι παθιασμένοι δικαστές, ο περιθωριακός δικηγόρος) κατατροπώνει μια καρτούν εκδοχή του κεφαλαίου (ο πανίσχυρος αμοραλιστικός όμιλος της Acme).
