Ενημερωτικό Portal του Ράδιο Γάμμα 94 FM, Πάτρα
RadioGamma Live

 

Ήταν αναντικατάστατοι. Μέχρι αποδείξεως του εναντίου

«Τα νεκροταφεία είναι γεμάτα από αναντικατάστατους», λέει μια παλιά ρήση που αποδίδεται στον Σαρλ ντε Γκωλ. Η επιχειρηματική ιστορία πάλι είναι γεμάτη από ζωντανές αποδείξεις για την άλλη γνωστή ρήση: «Ουδείς αναντικατάστατος».

Ο Στιβ Τζομπς ήταν η Apple. Ο Τράβις Καλάνικ ήταν η Uber. Ο Κάρλος Γκοσν ήταν ο άνθρωπος που κρατούσε ενωμένη μια εύθραυστη αυτοκινητοβιομηχανική συμμαχία ανάμεσα στη Γαλλία και την Ιαπωνία.

 

Και μέχρι πριν από λίγες ημέρες, ο Τζένσεν Χουάνγκ ήταν η Nvidia. Όλοι έμοιαζαν αναντικατάστατοι. Μέχρι που οι εταιρείες τους αναγκάστηκαν να ανακαλύψουν τι σημαίνει να συνεχίζεις χωρίς αυτούς.

Η αιφνίδια αποχώρηση του Χουάνγκ, έπειτα από 33 χρόνια στην κορυφή της Nvidia, επαναφέρει ένα από τα πιο δύσκολα ερωτήματα της εταιρικής διακυβέρνησης: Τι συμβαίνει όταν μια επιχείρηση έχει ταυτίσει τόσο πολύ την επιτυχία της με έναν άνθρωπο, ώστε κανείς δεν μπορεί να φανταστεί την επόμενη ημέρα χωρίς αυτόν;

REUTERS/Rick Wilking/File Photo

Η Wall Street διαθέτει έναν όρο για αυτό: key-person risk, τον κίνδυνο εξάρτησης από ένα πρόσωπο.

Και όπως αναδεικνύει η Wall Street Journal, η ιστορία προσφέρει πολύ διαφορετικές απαντήσεις.

Apple: Ο άνθρωπος που δεν προσπάθησε να γίνει ο επόμενος Στιβ Τζομπς

Στην Apple, η επιρροή του Στιβ Τζομπς ήταν τόσο μεγάλη ώστε ένας εργαζόμενος είχε τοποθετήσει στην πινακίδα του αυτοκινήτου του τα αρχικά WWSJD. Σήμαιναν «What Would Steve Jobs Do?» — «Τι θα έκανε ο Στιβ Τζομπς;».

Η ερώτηση δεν ήταν απλώς ένα αστείο. Αποτύπωνε την κουλτούρα μιας εταιρείας που είχε μάθει να αναζητά την έγκριση ενός ανθρώπου για σχεδόν κάθε σημαντική απόφαση. Όταν ο Τζομπς αποχώρησε από τη θέση του CEO τον Αύγουστο του 2011, λόγω της επιδείνωσης της υγείας του, πολλοί αμφέβαλλαν εάν η Apple θα μπορούσε να συνεχίσει να καινοτομεί χωρίς τη δημιουργική του ιδιοφυΐα.

Όπως εξηγεί η WSJ, ο διάδοχός του, Τιμ Κουκ, δεν είχε το χάρισμα του Τζομπς στις παρουσιάσεις προϊόντων ούτε τη φήμη του ως οραματιστή. Είχε, όμως, κάτι άλλο: βαθιά γνώση της λειτουργίας της εταιρείας. Και αντί να προσπαθήσει να αντιγράψει τον προκάτοχό του, επέλεξε να διοικήσει διαφορετικά.

Εκεί όπου ο Τζομπς μπορούσε να απορρίψει μια ιδέα σχεδόν ακαριαία, ο Κουκ συνήθιζε να απαντά: «Ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε με αυτό». Άρχισε να μοιράζεται περισσότερο την ευθύνη των αποφάσεων, να αναδεικνύει άλλα στελέχη και να αφήνει χώρο για διαφορετικές προσεγγίσεις.

Παράλληλα, έκανε κινήσεις που οι επενδυτές υποδέχθηκαν θετικά. Το 2012, η Apple ανακοίνωσε την καταβολή μερίσματος και πρόγραμμα επαναγοράς μετοχών.

Η μετοχή της όχι μόνο άντεξε την απώλεια του Τζομπς, αλλά κατέγραψε ισχυρή άνοδο τον πρώτο χρόνο μετά την αποχώρησή του, ξεπερνώντας σημαντικά την απόδοση του S&P 500.

Ο Κουκ είχε και ένα ακόμη πλεονέκτημα: μπορούσε να συμβουλεύεται έμπειρους επικεφαλής μεγάλων επιχειρήσεων που συμμετείχαν στο διοικητικό συμβούλιο της Apple, όπως ο Μπομπ Άιγκερ της Disney και ο Μίκι Ντρέξλερ της Gap.

Ο καθηγητής του Yale Τζέφρι Σόνενφελντ επισημαίνει στη Wall Street Journal ότι αυτό αποτελεί μια ουσιαστική διαφορά σε σχέση με την Nvidia, καθώς αρκετά μέλη του σημερινού διοικητικού συμβουλίου της δεν διαθέτουν αντίστοιχη μακρόχρονη εμπειρία διοίκησης εισηγμένων εταιρειών.

Το παράδειγμα της Apple δείχνει ότι η επιτυχής διαδοχή δεν απαιτεί την αναζήτηση ενός δεύτερου Τζομπς.

Απαιτεί έναν άνθρωπο που γνωρίζει τι πρέπει να διατηρήσει και τι χρειάζεται να αλλάξει.

Uber: Όταν η αποχώρηση του ιδρυτή γίνεται ευκαιρία επανεκκίνησης

Το 2017, η Uber βρισκόταν σε μια εντελώς διαφορετική κατάσταση από την Apple. Δεν έχανε έναν ιδρυτή που είχε γίνει παγκόσμιο σύμβολο καινοτομίας λόγω προβλημάτων υγείας. Προσπαθούσε να ξεπεράσει μια βαθιά κρίση εταιρικής κουλτούρας.

Ο Τράβις Καλάνικ, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, είχε παραιτηθεί υπό την πίεση επενδυτών, έπειτα από καταγγελίες για σεξισμό, παρενόχληση και προβληματικές διοικητικές πρακτικές.

Η Uber είχε αναπτυχθεί με εντυπωσιακή ταχύτητα, αλλά είχε αποκτήσει και τη φήμη μιας επιχείρησης στην οποία η επιθετική ανάπτυξη προηγούνταν σχεδόν κάθε άλλης προτεραιότητας.

Περίπου εννέα εβδομάδες μετά την αποχώρηση του Καλάνικ, το διοικητικό συμβούλιο επέλεξε τον Ντάρα Χοσροουσάχι, τότε επικεφαλής της Expedia. Η επιλογή δεν ήταν τυχαία.

Ο Χοσροουσάχι είχε τη φήμη ενός ψύχραιμου μάνατζερ, με εμπειρία στη διοίκηση κερδοφόρας επιχείρησης. Δεν καλούνταν να εφεύρει από την αρχή το προϊόν της Uber, αλλά να μετατρέψει μια εκρηκτικά αναπτυσσόμενη εταιρεία σε οργανισμό με αποτελεσματική διοίκηση.

Το διοικητικό συμβούλιο του έθεσε δύο δύσκολους στόχους: να αποκαταστήσει την εταιρική κουλτούρα και να οδηγήσει την Uber στο χρηματιστήριο το 2019.

Ταυτόχρονα, έπρεπε να περιορίσει ζημίες δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο νέος CEO δημιούργησε σταδιακά τη δική του διοικητική ομάδα και προχώρησε σε περαιτέρω αλλαγές μετά το απογοητευτικό χρηματιστηριακό ντεμπούτο της εταιρείας.

Το δυσκολότερο ήταν να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της Uber χωρίς να αποξενώσει τους ανθρώπους που είχαν συμβάλει στην ανάπτυξή της. Όπως εξήγησε ο ίδιος σε συνέντευξή του το 2022, δεν ήθελε να παρουσιάσει όλα όσα είχαν προηγηθεί ως λανθασμένα. Ήθελε να αλλάξει την κατεύθυνση της εταιρείας, διατηρώντας όσα είχαν λειτουργήσει.

Η περίπτωση της Uber προσφέρει ένα διαφορετικό μάθημα για την Nvidia. Μερικές φορές ο διάδοχος δεν χρειάζεται απλώς να συνεχίσει το έργο του ιδρυτή. Χρειάζεται να διορθώσει τις επιπτώσεις από τις αδυναμίες του.

Και αυτό δεν γίνεται μόνο με την αλλαγή ενός προσώπου. «Μια αλλαγή CEO δεν αφορά ποτέ μόνο τον CEO. Αφορά και την ομάδα γύρω του», επισημαίνει ο Άλεξ Κιρς, αναλυτής της Gartner.

REUTERS/Clodagh Kilcoyne/File Photo

Nissan: Όταν έφυγε ο άνθρωπος που κρατούσε τα πάντα ενωμένα

Η περίπτωση της Nissan είναι ίσως η πιο δύσκολη από τις τρεις. Όταν η Renault και η Nissan συγκρότησαν τη συμμαχία τους το 1999, ο Κάρλος Γκοσν ανέλαβε να επιτύχει κάτι εξαιρετικά δύσκολο: να εξυγιάνει την ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία και ταυτόχρονα να διατηρήσει την ισορροπία ανάμεσα σε δύο εταιρείες με διαφορετικές κουλτούρες και συμφέροντα.

Ο Γκοσν πέτυχε μια εντυπωσιακή επιχειρηματική αναστροφή. Σταδιακά, όμως, συγκέντρωσε στα χέρια του τόσο μεγάλη εξουσία, ώστε η ίδια η λειτουργία της συμμαχίας εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από την παρουσία του.

Ήταν ο άνθρωπος που μπορούσε να διαχειρίζεται τις εντάσεις, να επιβάλλει συμβιβασμούς και να κρατά ενωμένο ένα σύνθετο επιχειρηματικό σχήμα. Όταν συνελήφθη στο Τόκιο το 2018, κατηγορούμενος για οικονομικές παρατυπίες και απόκρυψη εισοδημάτων, η ισορροπία διαλύθηκε.

Η Nissan τον απομάκρυνε από την προεδρία και η συμμαχία εισήλθε σε μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας. Ακολούθησαν εσωτερικές συγκρούσεις, αποχωρήσεις στελεχών και διαδοχικές αλλαγές στρατηγικής.

Η Renault βρίσκεται στον τρίτο διευθύνοντα σύμβουλό της από το 2019, ενώ η Nissan έχει περάσει από αλλεπάλληλες διοικητικές ανακατατάξεις και εξακολουθεί να επιχειρεί την αναδιάρθρωσή της. Στην πορεία προέκυψε ακόμη και σχέδιο συγχώνευσης με τη Honda, το οποίο τελικά εγκαταλείφθηκε.

Η συμμαχία Renault-Nissan εξακολουθεί να υφίσταται, αλλά με αναθεωρημένους όρους και διαφορετικές ισορροπίες.

Η μετοχή της Nissan είχε χάσει περίπου το ένα τρίτο της αξίας της έναν χρόνο μετά τη σύλληψη του Γκοσν, την ώρα που ο S&P 500 είχε κινηθεί ανοδικά.

Το πρόβλημα δεν ήταν μόνο ότι η εταιρεία έχασε έναν αποτελεσματικό μάνατζερ. Ήταν ότι είχε στηρίξει υπερβολικά πολλές από τις εσωτερικές της ισορροπίες σε ένα και μόνο πρόσωπο.

Όταν εκείνος αποχώρησε, δεν υπήρχε ένας εξίσου ισχυρός μηχανισμός που να μπορεί να αναλάβει τον ρόλο του.

Κάρλος Γκοσν

Και η McDonald’s; Ένα ακόμη παράδειγμα αιφνίδιας διαδοχής

Η Wall Street Journal υπενθυμίζει και την περίπτωση της McDonald’s, η οποία το 2019 απομάκρυνε αιφνιδίως τον διευθύνοντα σύμβουλό της Στιβ Ίστερμπρουκ, επικαλούμενη ακατάλληλη προσωπική σχέση με υφισταμένη του.

Η περίπτωση παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με τη σημερινή κρίση της Nvidia, καθώς η αποχώρηση δεν προέκυψε από την επιχειρηματική απόδοση, αλλά από ζήτημα συμπεριφοράς και εταιρικής διακυβέρνησης.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια ενδιαφέρουσα εξαίρεση στον κανόνα ότι η απώλεια ενός ισχυρού ηγέτη προκαλεί χρηματιστηριακή αναταραχή.

Όταν ο Στιβ Γουίν αποχώρησε από τη Wynn Resorts το 2018, έπειτα από καταγγελίες σεξουαλικής ανάρμοστης συμπεριφοράς, η μετοχή της εταιρείας ενισχύθηκε κατά 8% την αμέσως επόμενη ημέρα.

Για τους επενδυτές, η απομάκρυνση ενός ιδρυτή δεν αποτελεί πάντοτε αρνητική εξέλιξη. Μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να θεωρηθεί και απομάκρυνση μιας πηγής κινδύνου.

Η Nvidia και το πρόβλημα του «αναντικατάστατου»

Η Nvidia βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια δοκιμασία που συνδυάζει στοιχεία και από τις τρεις μεγάλες ιστορίες.

Όπως η Apple, χάνει έναν ιδρυτή που ταυτίστηκε με την τεχνολογική της υπεροχή.

Όπως η Uber, πρέπει να αντιμετωπίσει τις συνέπειες μιας κρίσης που αφορά την ηγεσία και την εταιρική διακυβέρνηση.

Και όπως η Nissan, καλείται να αποδείξει ότι η επιχειρηματική στρατηγική και οι σχέσεις που οικοδομήθηκαν γύρω από έναν εξαιρετικά ισχυρό άνθρωπο μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν χωρίς εκείνον.

Η προσωρινή ανάληψη της διοίκησης από την οικονομική διευθύντρια Κολέτ Κρες εξασφαλίζει μια πρώτη συνέχεια.

Δεν λύνει, όμως, αυτομάτως το πρόβλημα της μόνιμης διαδοχής.

Ο Χουάνγκ δεν ήταν απλώς ο CEO της Nvidia. Ήταν ο συνιδρυτής της, ο βασικός εκπρόσωπός της στις αγορές, ο άνθρωπος που καλλιέργησε σχέσεις με κυβερνήσεις και τεχνολογικούς κολοσσούς και ο αρχιτέκτονας της στρατηγικής που την έφερε στην κορυφή της παγκόσμιας χρηματιστηριακής κατάταξης.

Η επιλογή του διαδόχου του θα πρέπει να απαντήσει σε ένα σύνθετο ερώτημα: χρειάζεται η Nvidia έναν νέο οραματιστή ή έναν έμπειρο μάνατζερ που θα σταθεροποιήσει την εταιρεία, θα επανεξετάσει τους κινδύνους και θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη;

Ο Τζέιμς Σίτριν, επικεφαλής του παγκόσμιου τομέα αναζήτησης διευθυνόντων συμβούλων της Spencer Stuart, υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει μία συνταγή που να ταιριάζει σε όλες τις περιπτώσεις. Η σημαντικότερη λέξη, όπως λέει, είναι η αξιοπιστία.

Μοιραστείτε το άρθρο
Χωρίς σχόλια

Αφήστε ένα σχόλιο

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.