Το 1998, ένα πηγάδι στο βόρειο Τέξας απέφερε επιτέλους κέρδος. Είχαν περάσει δεκαεπτά χρόνια από τότε που ο Τζορτζ Μίτσελ έδωσε εντολή για την πρώτη γεώτρηση στο σχιστολιθικό κοίτασμα του Μπάρνετ.
Στο μεταξύ, η εταιρεία του είχε ξοδέψει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε μια προσπάθεια που οι ανταγωνιστές θεωρούσαν οικονομικά παράλογη.
Το πέτρωμα έκρυβε τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου, αλλά δεν το άφηνε να κινηθεί προς την επιφάνεια. Η γεώτρηση μπορούσε να φτάσει στο κοίτασμα· το δύσκολο ήταν να βρεθεί τρόπος να βγει το αέριο με κόστος που να αφήνει κέρδος.
Ο Μίτσελ επέμεινε. Η λύση δεν ήρθε από μια θεαματική εφεύρεση, αλλά από έναν συνδυασμό τεχνικών και μια φθηνότερη συνταγή. Η εξέλιξη αυτή έβαλε τα θεμέλια για την επανάσταση του σχιστολιθικού αερίου στις ΗΠΑ.
Από το Γκάλβεστον στα πετρελαϊκά πεδία
Ο Τζορτζ Φιδίας Μίτσελ γεννήθηκε το 1919 στο Γκάλβεστον του Τέξας, σε οικογένεια Ελλήνων μεταναστών. Ο πατέρας του, Σάββας Παρασκευόπουλος, είχε φτάσει στις ΗΠΑ από την Ελλάδα και εργαζόταν σε καθαριστήριο και στιλβωτήριο παπουτσιών. Η οικογένεια δεν είχε μεγάλη οικονομική άνεση και ο νεαρός Τζορτζ αναλάμβανε διάφορες δουλειές για να συνεισφέρει.
Στα δεκαεπτά του άρχισε να δουλεύει στα πετρελαϊκά πεδία μαζί με τον μεγαλύτερο αδελφό του. Η εμπειρία αυτή τον έστρεψε στην εξόρυξη και τη γεωλογία. Σπούδασε μηχανικός πετρελαίου στο Πανεπιστήμιο A&M του Τέξας και αποφοίτησε πρώτος στην τάξη του το 1940.
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συνεργάστηκε με τον αδελφό του σε εταιρεία γεωτρήσεων. Το 1952, αγόρασαν δικαιώματα σε μια περιοχή που είχε τη φήμη «νεκροταφείου» για τους πετρελαιάδες. Η επιλογή αποδείχθηκε επιτυχημένη: εντόπισαν μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου και, σταδιακά, η επιχείρηση εξελίχθηκε στη Mitchell Energy.
Το πέτρωμα που δεν έδινε αέριο
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, τα παραγωγικά κοιτάσματα της εταιρείας άρχισαν να εξαντλούνται. Ο Μίτσελ αναζητούσε νέες πηγές και έστρεψε το ενδιαφέρον του στον σχηματισμό του Μπάρνετ, κάτω από το βόρειο Τέξας.
Το πρόβλημα ήταν η ίδια η γεωλογία του. Το φυσικό αέριο ήταν εγκλωβισμένο σε συμπαγή πετρώματα, με τόσο χαμηλή διαπερατότητα ώστε δεν μπορούσε να φτάσει εύκολα στη γεώτρηση. Η υδραυλική ρωγμάτωση —η διοχέτευση υγρού υπό υψηλή πίεση για να δημιουργηθούν μικροσκοπικές ρωγμές στο πέτρωμα— ήταν γνωστή από τη δεκαετία του 1940. Στον σχιστόλιθο, όμως, παρέμενε υπερβολικά ακριβή.
Η Mitchell Energy άρχισε να δοκιμάζει διαφορετικές μεθόδους. Οι γεωτρήσεις δεν κάλυπταν το κόστος τους, η εταιρεία βυθιζόταν στα χρέη και η μετοχή της υποχωρούσε. Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, ο Μίτσελ είχε επενδύσει περίπου 250 εκατ. δολάρια στην προσπάθεια. Παρ’ όλα αυτά, συνέχισε.
Η κρίσιμη βελτίωση ήρθε από έναν μηχανικό της εταιρείας, τον Νικ Στάινσμπέργκερ. Αντί για τα ακριβά πηκτώματα και τους αφρούς που χρησιμοποιούνταν συνήθως, δοκίμασε ένα πολύ πιο αραιό μείγμα νερού, με άμμο και λιγότερα πρόσθετα. Η άμμος βοηθούσε να μείνουν ανοιχτές οι ρωγμές στο πέτρωμα, επιτρέποντας στο αέριο να κινηθεί. Το νέο μείγμα περιόρισε σημαντικά το κόστος της διαδικασίας.
Ο Μίτσελ συνέδεσε τη φθηνότερη ρωγμάτωση με την οριζόντια γεώτρηση, τεχνική που είχε αναπτυχθεί σε άλλες εφαρμογές. Έτσι, αφού η γεώτρηση έφτανε στο βάθος του σχιστολιθικού στρώματος, μπορούσε να συνεχίσει οριζόντια μέσα σε αυτό και να αξιοποιήσει μεγαλύτερο τμήμα του κοιτάσματος.
Το 1998, μία από τις γεωτρήσεις του Μπάρνετ απέφερε κέρδος. Η αγορά είχε πλέον μια απόδειξη ότι ο σχιστόλιθος μπορούσε να γίνει εμπορικά αξιοποιήσιμος.
Από το πείραμα στην ενεργειακή αλλαγή
Η Mitchell Energy πωλήθηκε το 2002 στην Devon Energy έναντι περίπου 3,5 δισ. δολαρίων. Στο μεταξύ, εταιρείες σε άλλες πολιτείες άρχισαν να εφαρμόζουν τις τεχνικές που είχαν δοκιμαστεί στο Μπάρνετ.
Η παραγωγή φυσικού αερίου στις ΗΠΑ αυξήθηκε σχεδόν κατά 50% από το 2005 έως το 2015. Οι εκτιμήσεις για μελλοντική έλλειψη άρχισαν να δίνουν τη θέση τους σε νέες επενδύσεις, ενώ εγκαταστάσεις που είχαν σχεδιαστεί για εισαγωγές αερίου προσαρμόστηκαν σταδιακά για εξαγωγές. Το φθηνότερο φυσικό αέριο επηρέασε την ηλεκτροπαραγωγή, τη χημική βιομηχανία και τη θέση των ΗΠΑ στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η αλλαγή δεν οφειλόταν σε έναν άνθρωπο ή σε μία μόνο τεχνολογία. Η επιμονή του Μίτσελ, όμως, και η δουλειά των μηχανικών της εταιρείας του βοήθησαν να αποδειχθεί ότι ένας πόρος που θεωρούνταν απρόσιτος μπορούσε να αξιοποιηθεί σε μεγάλη κλίμακα.
Η άλλη πλευρά της επανάστασης
Η υδραυλική ρωγμάτωση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις για τις επιπτώσεις της στο νερό, στον αέρα και στο κλίμα, καθώς και για την αλλαγή που έφερε στις κοινότητες όπου αναπτύχθηκαν εκτεταμένες γεωτρήσεις. Ο Μίτσελ, ο οποίος στα τελευταία χρόνια της ζωής του υποστήριξε αυστηρότερους κανόνες και μέτρα προστασίας, αναγνώρισε ότι η επέκταση της τεχνικής δεν μπορούσε να προχωρά χωρίς έλεγχο.
Η ιστορία του δεν είναι απλώς η ιστορία ενός επιχειρηματία που δεν εγκατέλειψε το σχέδιό του. Είναι η ιστορία μιας μεγάλης τεχνικής πρόκλησης, μιας πολυετούς οικονομικής έκθεσης και μιας ανακάλυψης που άλλαξε τις αγορές πολύ πέρα από το Τέξας.
Ο Τζορτζ Μίτσελ είδε στο πέτρωμα κάτι που οι άλλοι δεν μπορούσαν ακόμη να εξορύξουν. Η ομάδα του βρήκε τρόπο να το κάνει να αποδώσει. Κι όταν το αέριο άρχισε να ρέει, άλλαξε μαζί του και ο ενεργειακός χάρτης.
