Επί χρόνια, η εταιρεία του πουλούσε σε κυβερνήσεις τη δυνατότητα να εισχωρούν στα κινητά τηλέφωνα ανθρώπων. Τώρα, ο Σαλέβ Χούλιο τούς προτείνει να θωρακίσουν τα δικά τους μυστικά.
Ο συνιδρυτής της NSO Group, της ισραηλινής εταιρείας πίσω από το διαβόητο λογισμικό παρακολούθησης Pegasus, διεκδικεί έναν νέο ρόλο: εκείνον του προστάτη των κρατικών δεδομένων στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Σε συνέντευξή του στους Financial Times, καλεί μάλιστα τις κυβερνήσεις να αποκτήσουν δικά τους μοντέλα AI, εγκατεστημένα στις δικές τους υποδομές, περιορίζοντας την εξάρτησή τους από αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας. Υποστηρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πλέον κρίσιμη υποδομή και ότι κανένα κράτος δεν πρέπει να διακινδυνεύει να χάσει την πρόσβασή του με απόφαση ενός εξωτερικού παρόχου.
Η επιχειρηματική πρόταση πατά πάνω σε μια εύλογη ανησυχία για την εθνική ασφάλεια. Συνοδεύεται, όμως, από το βαρύ παρελθόν του ανθρώπου που την καταθέτει.
Από την τεχνική υποστήριξη στην ψηφιακή διείσδυση
Ο Χούλιο δεν ακολουθεί την τυπική διαδρομή του Ισραηλινού επιχειρηματία που μεταφέρει στην αγορά τις γνώσεις του από κάποια επίλεκτη στρατιωτική μονάδα κυβερνοπολέμου.
Σύμφωνα με παλαιότερο προφίλ του ARD, ασχολείται αρχικά με την τέχνη και το θέατρο στη Χάιφα, υπηρετεί στη Διοίκηση Εσωτερικού Μετώπου του ισραηλινού στρατού και δοκιμάζει τις δυνάμεις του στις πωλήσεις στις ΗΠΑ. Επιστρέφει στο Ισραήλ, σπουδάζει νομικά και στρέφεται στις επιχειρήσεις λογισμικού.
Ένα από τα πρώτα εγχειρήματά του αφορά την απομακρυσμένη τεχνική υποστήριξη κινητών: τη δυνατότητα ενός τεχνικού να αποκτά πρόσβαση στη συσκευή του πελάτη για να επιλύσει ένα πρόβλημα. Η απόσταση ανάμεσα στην εξυπηρέτηση και στην παρακολούθηση αποδεικνύεται μικρότερη απ’ όσο ακούγεται. Η κρίσιμη διαφορά είναι η συγκατάθεση του κατόχου.
Το 2010 συνιδρύει την NSO με τους Όμρι Λαβί και Νιβ Κάρμι. Το προϊόν που θα κάνει την εταιρεία παγκοσμίως γνωστή μετατρέπει το κινητό από προσωπικό καταφύγιο σε πιθανή πηγή διαρκούς επιτήρησης.
Το Pegasus μπορεί να αποκτά πρόσβαση σε μηνύματα, επαφές και δεδομένα τοποθεσίας, να ενεργοποιεί μικρόφωνο και κάμερα. Σε ορισμένες επιθέσεις, δεν απαιτείται καν ο χρήστης να πατήσει κάποιον κακόβουλο σύνδεσμο.
Όταν οι παρακολουθήσεις φθάνουν στο Ευρωκοινοβούλιο
Το Pegasus έχει χρησιμοποιηθεί για την παραβίαση τηλεφώνων πολιτικών, δημοσιογράφων και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η δράση της NSO προκαλεί διεθνείς αντιδράσεις, δικαστικές διαμάχες και επανειλημμένα ερωτήματα για τα όρια της εμπορικής αγοράς λογισμικού παρακολούθησης.
Στην Ευρώπη, οι αποκαλύψεις αποκτούν ιδιαίτερο βάρος όταν αγγίζουν εκλεγμένους αντιπροσώπους και τους ίδιους τους θεσμούς που καλούνται να διερευνήσουν τις καταχρήσεις.
Στην υπόθεση CatalanGate, το Citizen Lab καταγράφει το 2022 τουλάχιστον 65 ανθρώπους που στοχοποιούνται ή μολύνονται με Pegasus ή λογισμικό της Candiru. Ανάμεσά τους βρίσκονται πολιτικοί του καταλανικού κινήματος ανεξαρτησίας, δικηγόροι και άνθρωποι του περιβάλλοντός τους.
Το κινητό της ευρωβουλεύτριας Ντιάνα Ρίμπα μολύνεται με Pegasus τον Οκτώβριο του 2019. Ο Ζόρντι Σολέ στοχοποιείται τον Ιούνιο του 2020, λίγο πριν αναλάβει την έδρα του στο Ευρωκοινοβούλιο. Στην περίπτωση του Κάρλες Πουτζντεμόν, η στοχοποίηση καταγράφεται μέσω προσώπων του περιβάλλοντός του — μια υπενθύμιση ότι η πρόσβαση σε έναν πολιτικό μπορεί να περνά από το τηλέφωνο κάποιου άλλου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συγκροτεί το 2022 την εξεταστική επιτροπή PEGA για το Pegasus και αντίστοιχα λογισμικά. Τον Ιούνιο του 2023 υιοθετεί συστάσεις για τον περιορισμό των καταχρήσεων, προειδοποιώντας ότι διακυβεύεται η ίδια η δημοκρατία.
Ο ερευνητής που γίνεται στόχος
Μια μεταγενέστερη αποκάλυψη συμπυκνώνει το θράσος αυτής της αγοράς.
Τον Ιούλιο του 2026, το Citizen Lab ανακοινώνει ότι το κινητό του πρώην ευρωβουλευτή Στέλιου Κούλογλου είχε μολυνθεί επανειλημμένα με Pegasus, τον Οκτώβριο του 2022 και τον Μάρτιο του 2023. Την περίοδο εκείνη, ο ίδιος συμμετείχε στην επιτροπή PEGA.
Ένας ευρωβουλευτής που διερευνούσε τις καταχρήσεις του Pegasus είχε δεχθεί επίθεση με Pegasus.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι εισβολείς θα μπορούσαν να έχουν αποκτήσει πρόσβαση σε εμπιστευτικά έγγραφα και εσωτερικές συζητήσεις της επιτροπής. Το Citizen Lab δεν αποδίδει την επίθεση σε συγκεκριμένο πελάτη της NSO. Η ταυτότητα του λογισμικού δεν αποκαλύπτει αυτομάτως και την ταυτότητα εκείνου που το χρησιμοποιεί.
Το παρελθόν που ο ίδιος θεωρεί πλεονέκτημα
Όπως υπενθυμίζουν οι FT, το 2020 ο τότε ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για την ελευθερία της έκφρασης είχε καλέσει τον Χούλιο, με ανοιχτή επιστολή, να λάβει αυστηρότερα μέτρα ώστε το Pegasus να μη χρησιμοποιείται ως εργαλείο επιτήρησης και καταστολής.
Ο ίδιος δεν εμφανίζεται μετανιωμένος. Υποστηρίζει ότι τα προϊόντα της NSO βοήθησαν κυβερνήσεις να αποτρέψουν τρομοκρατικές επιθέσεις και να σώσουν εκατοντάδες χιλιάδες ζωές — ένας ισχυρισμός τον οποίο προβάλλει για να υπερασπιστεί την προηγούμενη δραστηριότητά του.
Μάλιστα, θεωρεί την προϋπηρεσία του ισχυρό επιχειρηματικό εφόδιο. Οι σχέσεις που οικοδόμησε με κρατικούς πελάτες αποτελούν, κατά τον ίδιο, πολύτιμη βάση για τη νέα του εταιρεία.
Μια δεύτερη διαδρομή με τον Σεμπάστιαν Κουρτς
Η Dream ιδρύθηκε το 2022, έπειτα από μια τυχαία συνάντηση του Χούλιο με τον πρώην καγκελάριο της Αυστρίας, Σεμπάστιαν Κουρτς, του οποίου η πολιτική σταδιοδρομία είχε καταρρεύσει την προηγούμενη χρονιά.
Αρχικά επικεντρώθηκε στην κυβερνοασφάλεια κρατικών οργανισμών και κρίσιμων υποδομών. Στη συνέχεια επέκτεινε τη δραστηριότητά της στην αξιοποίηση των ίδιων των κυβερνητικών δεδομένων μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με τους FT, έχει συγκεντρώσει χρηματοδότηση άνω των 400 εκατ. δολαρίων, ενώ η αποτίμησή της έφθασε τα 3 δισ. δολάρια τον Ιούνιο. Στους επενδυτές της περιλαμβάνονται η Bain Capital Ventures και η Tau Capital, επενδυτική εταιρεία με έδρα το Άμπου Ντάμπι και τη στήριξη του σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγέντ αλ Ναχιάν, του ισχυρού συμβούλου εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Η Dream εδρεύει στο Τελ Αβίβ, διατηρεί γραφεία στη Βιέννη και στο Άμπου Ντάμπι και απασχολεί περίπου 350 εργαζομένους.
Τα κρατικά δεδομένα ως νέα αγορά
Στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής βρίσκεται η πλατφόρμα Atlas, η οποία παρουσιάστηκε τον Ιούνιο. Στόχος της είναι να επιτρέπει στις κυβερνήσεις να αναπτύσσουν και να λειτουργούν εξειδικευμένα μοντέλα AI στις δικές τους υποδομές, χωρίς να βασίζονται σε εξωτερικούς παρόχους υπολογιστικού νέφους.
Τα μοντέλα προσαρμόζονται σε συγκεκριμένες εργασίες και στα δεδομένα κάθε κρατικού οργανισμού: από την ανάλυση διαβαθμισμένων πληροφοριών έως τη βελτίωση των δημόσιων προμηθειών.
Το στοίχημα του Χούλιο είναι ότι τα μικρότερα, εξειδικευμένα συστήματα μπορούν να εξυπηρετήσουν τις κυβερνητικές ανάγκες με χαμηλότερο κόστος λειτουργίας από τα μοντέλα γενικής χρήσης. Η εταιρεία διαθέτει επίσης εργαλεία κυβερνοάμυνας και εντοπισμού ευπαθειών λογισμικού.
Η Dream δεν κατονομάζει τις κυβερνήσεις με τις οποίες συνεργάζεται. Δηλώνει ότι έχει πουλήσει εργαλεία κυβερνοασφάλειας σε περισσότερες από δώδεκα χώρες, ενώ, σύμφωνα με τον Χούλιο, η πλατφόρμα της για κρατικά μοντέλα AI έχει εγκατασταθεί μέχρι στιγμής σε δύο.
Το πιο απαιτητικό προϊόν: η εμπιστοσύνη
Ο Χούλιο αποχώρησε από την NSO το 2022, ύστερα από μία δεκαετία στην ηγεσία της. Είχαν προηγηθεί οι αποκαλύψεις των FT το 2019 για την εκμετάλλευση ευπάθειας του WhatsApp προκειμένου να εγκατασταθεί το Pegasus σε κινητά τηλέφωνα.
Τον Νοέμβριο του 2021, η αμερικανική κυβέρνηση έθεσε την NSO σε μαύρη λίστα. Ακολούθησε η ήττα της εταιρείας στη δικαστική διαμάχη με το WhatsApp για τις παραβιάσεις.
Σήμερα, ο Χούλιο υποστηρίζει ότι οι κυβερνήσεις εκτιμούν τις προηγούμενες σχέσεις τους μαζί του. Παρουσιάζει, μάλιστα, την εμπιστοσύνη ως βασικό κεφάλαιο της Dream, πριν ακόμη από την τεχνολογία της.
Εκεί συμπυκνώνεται η αντίφαση που αναδεικνύουν οι Financial Times: ο άνθρωπος του οποίου η προηγούμενη εταιρεία συνδέθηκε με την παραβίαση των πιο ιδιωτικών επικοινωνιών ζητά τώρα να θεωρηθεί εγγυητής της ασφάλειας των πιο ευαίσθητων κρατικών πληροφοριών.
Για τον ίδιο, το παρελθόν ανοίγει πόρτες. Το ερώτημα είναι αν όσοι βρίσκονται πίσω από αυτές θυμούνται σε πόσες άλλες επέτρεψε να μπουν χωρίς άδεια.
