Ένα μικρό χωριό στην καρδιά της Σαρδηνίας έρχεται να ανανεώσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων για τη μακροζωία, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι ένα εντυπωσιακά μεγάλο ποσοστό γυναικών που ζουν εκεί καταφέρνει να φτάσει τα 100 χρόνια ζωής. Πρόκειται για τη Μπολοτάνα, μια κοινότητα περίπου 110 χιλιόμετρα μακριά από την περιοχή της Σαρδηνίας που έχει γίνει παγκοσμίως γνωστή για τους πολλούς αιωνόβιους κατοίκους της.
Τώρα, νέα έρευνα υποδεικνύει ότι η Μπολοτάνα ενδέχεται να αποτελεί μια ακόμη εστία μακροζωίας. Το στοιχείο που ξεχωρίζει είναι ότι το φαινόμενο αφορά κυρίως τις γυναίκες, οι οποίες εμφανίζουν ιδιαίτερα υψηλές πιθανότητες να συμπληρώσουν έναν αιώνα ζωής.
Μελέτη επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο του Σάσσαρι στη Σαρδηνία και το Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging, εξέτασε στοιχεία ανθρώπων που γεννήθηκαν στη Μπολοτάνα από το 1900 έως το 1925.
Δώδεκα αιωνόβιοι σε ένα χωριό μόλις 2.266 κατοίκων
Η έρευνα ξεκίνησε το 2024, ενώ τα στοιχεία του 2025 κατέγραφαν 12 αιωνόβιους σε έναν πληθυσμό μόλις 2.266 κατοίκων. Η αναλογία αυτή ήταν περίπου 12 φορές υψηλότερη από τον μέσο όρο της Σαρδηνίας.
Έκτοτε, έξι από τους αιωνόβιους κατοίκους πέθαναν. Οι έξι που παραμένουν στη ζωή είναι όλες γυναίκες, ενώ οι δύο μεγαλύτερες έχουν φτάσει τα 102 χρόνια. Οι επιστήμονες εκτιμούν επίσης ότι και άλλοι κάτοικοι ενδέχεται να συμπληρώσουν τα 100 μέχρι το τέλος του 2026 και στη διάρκεια του 2027.
Ένα ακόμη στοιχείο που κάνει την περιοχή ξεχωριστή είναι ότι η ζώνη μακροζωίας της Σαρδηνίας φαίνεται να εκτείνεται πέρα από τα όρια που είχαν αρχικά προσδιοριστεί.
Οι υπόλοιπες τέσσερις ευρέως αναγνωρισμένες μπλε ζώνες βρίσκονται στην Οκινάουα της Ιαπωνίας, στη χερσόνησο Νικόγια της Κόστα Ρίκα, στην Ικαρία της Ελλάδας και στη Λόμα Λίντα της Καλιφόρνιας.
«Για πρώτη φορά εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια» εντοπίζεται νέα εστία μακροζωίας
Ο Τζοβάνι Μάριο Πες, επικεφαλής επιστήμονας της μελέτης και ένας από τους ανθρώπους που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της έννοιας των «μπλε ζωνών», υπογράμμισε τη σημασία των νέων ευρημάτων.
«Το σημαντικό είναι ότι, για πρώτη φορά εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια, βρήκαμε ένα μέρος για τη μακροζωία έξω από τη συμβατική μπλε ζώνη της Σαρδηνίας», δήλωσε.
Όπως εξήγησε, η Μπολοτάνα παρουσιάζει ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά με τα χωριά που είχαν ήδη αναγνωριστεί ως περιοχές μακροζωίας, αλλά ξεχωρίζει ως προς τη διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών.
«Ενώ η αρχική ζώνη είχε μια ασυνήθιστη ισορροπία μεταξύ των δύο φύλων, εδώ υπερισχύει η γυναικεία μακροζωία».
Ο ίδιος επισήμανε ότι οι γυναίκες ζουν γενικά περισσότερο από τους άνδρες για βιολογικούς λόγους. Ωστόσο, η εικόνα που παρουσιάζει το χωριό είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή, καθώς, σύμφωνα με τον ίδιο, «η μακροζωία των γυναικών στη Μπολοτάνα είναι τρεις φορές υψηλότερη από εκείνη των περισσότερων δυτικών γυναικών».
Οι στενές κοινωνικές σχέσεις και η καθημερινότητα των αιωνόβιων
Οι επιστήμονες δεν αποδίδουν τα ευρήματα σε έναν συγκεκριμένο παράγοντα ούτε υποστηρίζουν ότι υπάρχει μία και μοναδική συνταγή για να φτάσει κάποιος τα 100. Η συγκεκριμένη μελέτη καταγράφει το φαινόμενο, χωρίς να αποδεικνύει τι ακριβώς το προκαλεί.
Ο Τζοβάνι Μάριο Πες, ωστόσο, στάθηκε σε κάτι που παρατήρησε κατά την επαφή του με τις ηλικιωμένες γυναίκες της περιοχής: τις «πολύ έντονες και πολύ πραγματικές κοινωνικές σχέσεις» που διατηρούν σε όλη τους τη ζωή.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η 101χρονη Τζιοβάνα Μάρας, η οποία ζει μαζί με την αδελφή της. «Ζουν μαζί, μαγειρεύουν μαζί, μιλούν εύκολα μεταξύ τους. Δεν υπήρχε απολύτως κανένα σημάδι γνωστικής έκπτωσης», ανέφερε ο ερευνητής.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τη σημασία που μπορεί να έχει η καθημερινή επαφή με άλλους ανθρώπους, η συντροφικότητα και η διατήρηση στενών δεσμών σε προχωρημένη ηλικία. Ωστόσο, δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει τα ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά μακροζωίας που καταγράφονται στη Μπολοτάνα.
Φρέσκα τρόφιμα, καθαρό περιβάλλον και πολύ περπάτημα
Ο δήμαρχος του χωριού, Φραντσέσκο Μανκόνι, εκτιμά ότι η μακροζωία των κατοίκων πιθανότατα σχετίζεται με έναν συνδυασμό παραγόντων και όχι με μία συγκεκριμένη συνήθεια.
Όπως είπε, χωρίς να παρουσιάζεται ως ειδικός επιστήμονας, θεωρεί σημαντική τη διατροφή με φρέσκα τρόφιμα, αλλά και το φυσικό περιβάλλον της περιοχής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κάτοικοι αποφεύγουν τις τοπικές λιχουδιές. Αντίθετα, στη διατροφική τους παράδοση περιλαμβάνονται εδέσματα όπως η seada, ένα παραδοσιακό γλυκό με γέμιση τυριού, αλλά και τα mustazzolus, πικάντικα μπισκότα που συχνά καταναλώνονται το πρωί.
Ο δήμαρχος αναφέρθηκε επίσης στην «αμόλυντη φύση» που περιβάλλει το χωριό και στον ενεργό τρόπο ζωής των παλαιότερων γενεών.
«Οι ηλικιωμένοι ανέκαθεν περπατούσαν πολύ, ακόμη και 20 χιλιόμετρα την ημέρα. Και θα έλεγα ότι ήταν κυρίως γυναίκες», είπε.
Το περπάτημα, η καθημερινή κίνηση και η παραμονή σε ένα φυσικό περιβάλλον αποτελούν στοιχεία της ζωής που περιγράφει. Παρ’ όλα αυτά, χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί σε ποιον βαθμό συνδέονται με τη μακροζωία που παρατηρείται στην περιοχή.
Η Ιταλία έχει χιλιάδες αιωνόβιες γυναίκες
Η περίπτωση της Μπολοτάνα εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση που καταγράφεται στην Ιταλία, όπου οι γυναίκες αποτελούν τη μεγάλη πλειονότητα όσων ξεπερνούν τα 100 χρόνια ζωής.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Νοεμβρίου του 2025, στη χώρα ζούσαν 23.548 άνθρωποι ηλικίας 100 ετών και άνω, περίπου 2.000 περισσότεροι σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά.
Από τους ανθρώπους που είχαν συμπληρώσει έναν αιώνα ζωής το 2025, το 82,6% ήταν γυναίκες. Η υπεροχή τους παρατηρείται και στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες: μεταξύ των 724 ανθρώπων που είχαν ξεπεράσει τα 105 χρόνια, αλλά και των μόλις 19 που είχαν φτάσει ή ξεπεράσει τα 110.
Η Μπολοτάνα ξεχωρίζει ακόμη και μέσα σε αυτή την εικόνα, προσφέροντας στους επιστήμονες ένα νέο πεδίο μελέτης. Το μεγάλο ερώτημα παραμένει ποιοι συνδυασμοί βιολογικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών παραγόντων επιτρέπουν σε τόσες γυναίκες του μικρού αυτού χωριού να φτάνουν τα 100 χρόνια. Μέχρι να δοθούν σαφέστερες απαντήσεις, η καθημερινότητα των κατοίκων αποτελεί ένα ενδιαφέρον σημείο εκκίνησης για την έρευνα γύρω από τη μακροζωία.
