Η απαισιοδοξία δεν είναι απλώς ένας τρόπος να βλέπει κανείς τη ζωή. Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να γίνει καθημερινή συνήθεια, επηρεάζοντας όχι μόνο τη διάθεση και τις αποφάσεις του ίδιου του ανθρώπου, αλλά και το κλίμα που δημιουργείται γύρω του. Όλοι έχουμε στιγμές κατά τις οποίες περιμένουμε το χειρότερο. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η αρνητική σκέψη γίνεται μόνιμο μοτίβο: όταν κάθε ευκαιρία συνοδεύεται από αμφιβολία, κάθε αλλαγή αντιμετωπίζεται ως απειλή και κάθε καλό νέο θεωρείται προσωρινό. Υπάρχουν, μάλιστα, ορισμένες συμπεριφορές που συναντώνται συχνά σε ανθρώπους με έντονα απαισιόδοξη στάση. Και επειδή η διάθεση και ο τρόπος σκέψης μπορούν να επηρεάσουν μια ολόκληρη παρέα, μια οικογένεια ή ακόμη και ένα εργασιακό περιβάλλον, οι συγκεκριμένες συνήθειες δεν μένουν πάντα προσωπική υπόθεση.
1. Περιμένουν πάντα ότι κάτι θα πάει στραβά
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές συνήθειες των απαισιόδοξων ανθρώπων είναι η αυτόματη προσδοκία ενός αρνητικού αποτελέσματος.
Ακόμη και όταν τα δεδομένα είναι θετικά, μπορεί να επικεντρώνονται σε αυτό που ενδέχεται να αποτύχει. Μια νέα επαγγελματική ευκαιρία μπορεί να αντιμετωπιστεί με σκέψεις όπως «σίγουρα θα υπάρξει κάποιο πρόβλημα», ενώ ένα ταξίδι μπορεί να συνοδεύεται περισσότερο από φόβους για όσα μπορεί να πάνε στραβά παρά από ενθουσιασμό για την εμπειρία.
Αυτή η συνήθεια μπορεί να λειτουργεί σαν ένας μόνιμος «συναγερμός». Το άτομο αισθάνεται ότι προετοιμάζεται για τις δυσκολίες, στην πραγματικότητα όμως μπορεί να δυσκολεύεται να απολαύσει όσα συμβαίνουν στο παρόν.
Παράλληλα, η συγκεκριμένη στάση μπορεί να επηρεάσει και τους γύρω του. Όταν κάποιος επαναλαμβάνει συνεχώς ότι κάτι δεν θα πετύχει, είναι πιθανό να μεταφέρει την ίδια αμφιβολία και στους υπόλοιπους.
2. Εστιάζουν περισσότερο στα προβλήματα παρά στις λύσεις
Οι απαισιόδοξοι άνθρωποι συχνά έχουν την τάση να αναλύουν εκτενώς τι δεν λειτουργεί, χωρίς να περνούν εύκολα στο επόμενο βήμα: τι μπορεί να γίνει για να αλλάξει η κατάσταση.
Σε μια δύσκολη περίοδο, για παράδειγμα, μπορεί να επαναλαμβάνουν όλα όσα έχουν πάει λάθος, να θυμούνται προηγούμενες αποτυχίες και να συγκρίνουν τη σημερινή κατάσταση με ακόμη χειρότερες περιόδους.
Η συζήτηση, επομένως, μπορεί να παραμένει εγκλωβισμένη στο πρόβλημα.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στις σχέσεις. Ένας φίλος που αντιμετωπίζει μια δυσκολία μπορεί να χρειάζεται στήριξη και πρακτικές ιδέες. Αν όμως ακούει διαρκώς ότι «δεν γίνεται τίποτα» ή ότι «πάντα έτσι καταλήγουν τα πράγματα», μπορεί να αισθανθεί ακόμη πιο αδύναμος.
3. Υποβαθμίζουν τα θετικά γεγονότα
Μια ακόμη συνήθεια είναι η δυσκολία να αναγνωρίσουν ή να απολαύσουν πραγματικά κάτι θετικό.
Ακόμη και μετά από μια επιτυχία, μπορεί να ακολουθήσει μια φράση όπως «εντάξει, αλλά ήταν θέμα τύχης» ή «μην ενθουσιάζεσαι, μπορεί να αλλάξουν τα πράγματα». Έτσι, το θετικό γεγονός δεν αποκτά ποτέ το βάρος που του αναλογεί.
Η συμπεριφορά αυτή μπορεί να γίνει κουραστική για τους ανθρώπους του περιβάλλοντος. Όταν κάποιος προσπαθεί να μοιραστεί μια χαρά και συναντά αμέσως έναν λόγο για τον οποίο «δεν είναι τόσο σημαντική», η διάθεσή του μπορεί να μειωθεί.
Σε βάθος χρόνου, μια τέτοια στάση μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι τίποτα δεν είναι αρκετά καλό. Και αυτό δεν αφορά μόνο τον ίδιο τον απαισιόδοξο άνθρωπο, αλλά και όσους βρίσκονται συχνά δίπλα του.
4. Κάνουν συχνά αρνητικές προβλέψεις για τους άλλους
Η απαισιοδοξία δεν αφορά πάντα μόνο το μέλλον. Μπορεί να επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο κάποιος ερμηνεύει τις πράξεις των άλλων.
Ένα μήνυμα που δεν απαντήθηκε μπορεί να μετατραπεί σε «με αγνοεί». Μια καθυστέρηση στη δουλειά μπορεί να ερμηνευτεί ως «δεν με υπολογίζουν». Μια αλλαγή σχεδίων μπορεί να θεωρηθεί απόδειξη ότι «κανείς δεν ενδιαφέρεται πραγματικά».
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι περισσότερη καχυποψία, εντάσεις και παρεξηγήσεις. Οι γύρω άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται ότι πρέπει συνεχώς να εξηγούν τις προθέσεις τους ή να καθησυχάζουν το συγκεκριμένο άτομο.
Όταν αυτή η συμπεριφορά επαναλαμβάνεται, μπορεί να επηρεάσει σταδιακά και τις ίδιες τις σχέσεις, δημιουργώντας έναν κύκλο αρνητικών προσδοκιών και απογοήτευσης.
5. Μεταδίδουν την αρνητική τους διάθεση στις συζητήσεις
Ίσως η πιο εμφανής συνήθεια είναι η συνεχής αρνητική συζήτηση.
Παράπονα για την καθημερινότητα, απαισιόδοξες προβλέψεις, κριτική για τους άλλους, φόβοι για το μέλλον και αναφορές σε όλα όσα «δεν πάνε καλά» μπορούν να καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος μιας συζήτησης.
Το να εκφράζει κάποιος τα συναισθήματά του δεν είναι φυσικά κάτι αρνητικό. Όλοι χρειάζονται χώρο για να μιλήσουν για τις δυσκολίες τους. Όταν όμως η αρνητικότητα γίνεται σχεδόν ο μοναδικός τρόπος επικοινωνίας, μπορεί να επηρεάσει και τη διάθεση των ανθρώπων που ακούν.
Ιδιαίτερα στις στενές σχέσεις, η συνεχής έκθεση σε αρνητικές σκέψεις μπορεί να δημιουργήσει συναισθηματική κόπωση. Ο συνομιλητής μπορεί να αρχίσει να αποφεύγει συγκεκριμένες συζητήσεις ή ακόμη και να αισθάνεται ότι πρέπει να λειτουργεί διαρκώς ως «αντίβαρο» στην απαισιοδοξία του άλλου.
6. Η απαισιοδοξία δεν είναι μόνιμη ταυτότητα
Είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε την απαισιοδοξία ως περιστασιακή αντίδραση από ένα σταθερό μοτίβο συμπεριφοράς. Κανένας άνθρωπος δεν είναι αισιόδοξος ή απαισιόδοξος κάθε στιγμή της ζωής του.
Υπάρχουν περίοδοι άγχους, απογοήτευσης ή αβεβαιότητας κατά τις οποίες είναι φυσιολογικό να βλέπουμε τα πράγματα πιο αρνητικά. Το ζητούμενο είναι να μην παγιώνεται αυτή η στάση ως ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα.
Η επίγνωση των συγκεκριμένων συνηθειών μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα. Όταν κάποιος παρατηρεί ότι προβλέπει συνεχώς το χειρότερο, υποτιμά τις επιτυχίες του ή μεταφέρει την αρνητική του διάθεση στους γύρω του, μπορεί σταδιακά να προσπαθήσει να αμφισβητήσει αυτές τις αυτόματες σκέψεις.
Γιατί τελικά ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε την καθημερινότητα δεν επηρεάζει μόνο εμάς. Επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε, συνεργαζόμαστε, δημιουργούμε σχέσεις και στεκόμαστε δίπλα στους ανθρώπους που έχουμε στη ζωή μας.
