Η αυξημένη κατανάλωση σε ζάχαρη κατά τη διάρκεια της θεραπείας με αντιβιοτικά μπορεί να εντείνει τη διαταραχή που προκαλούν τα φάρμακα στα «καλά» βακτήρια του εντέρου, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στο εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή στην τεράστια κοινότητα μικροοργανισμών που ζει στο πεπτικό σύστημα και συμβάλλει στην πέψη, στη λειτουργία του ανοσοποιητικού και σε άλλες σημαντικές διεργασίες. Τα αντιβιοτικά, παρότι καταπολεμούν επιβλαβή βακτήρια, μπορούν παράλληλα να εξοντώσουν και ωφέλιμους μικροοργανισμούς. Αυτό ενδέχεται να διαταράξει την ισορροπία του μικροβιώματος και να επιτρέψει σε δυνητικά επικίνδυνα βακτήρια να πολλαπλασιαστούν.
Ένα ποικιλόμορφο μικροβίωμα θεωρείται γενικά πιο ανθεκτικό στην ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών. Η θεραπεία με αντιβιοτικά μπορεί να μειώσει αυτή την ποικιλότητα, καθιστώντας το εντερικό οικοσύστημα πιο ευάλωτο.
Ερευνητές από τα NYU Langone Health, City of Hope και Memorial Sloan Kettering ανέλυσαν 9.419 γεύματα που κατανάλωσαν 173 νοσηλευόμενοι ασθενείς με καρκίνο του αίματος και παρακολούθησαν καθημερινά τις αλλαγές στο εντερικό τους μικροβίωμα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι για κάθε επιπλέον 100 γραμμάρια ζάχαρης που καταναλώνονταν μέσα στις 48 ώρες πριν από τη θεραπεία, παρατηρούνταν επιπλέον 21% μείωση της α-ποικιλότητας (alpha diversity), ενός δείκτη που αποτυπώνει την ποικιλία των βακτηριακών ειδών στο έντερο.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, έδειξε επίσης ότι ο συνδυασμός διατροφής πλούσιας σε ζάχαρη και αντιβιοτικής αγωγής συνδεόταν με αύξηση του Enterococcus faecium, ενός βακτηρίου που έχει συσχετιστεί με λοιμώξεις οι οποίες μπορεί να είναι δύσκολες στη θεραπεία.
Παρόμοια αποτελέσματα προέκυψαν και σε πειράματα με ποντίκια. Όσα λάμβαναν το αντιβιοτικό biapenem και ταυτόχρονα κατανάλωναν σακχαρόζη παρουσίασαν αύξηση του πληθυσμού του Enterococcus στο έντερο κατά 16,3 φορές την τρίτη ημέρα. Μέχρι την έκτη ημέρα, η αύξηση έφτασε τις 33,4 φορές.
Οι ερευνητές επέλεξαν ασθενείς με αιματολογικές κακοήθειες επειδή συχνά λαμβάνουν αντιβιοτικά και παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στο νοσοκομείο, γεγονός που επέτρεψε την ακριβή καταγραφή της διατροφής τους και την καθημερινή συλλογή δειγμάτων από το μικροβίωμα.
Το μικροβίωμα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Σε ασθενείς που υποβάλλονται σε εντατικές θεραπείες, όπως η μεταμόσχευση μυελού των οστών, η διατήρηση της ποικιλότητας του εντερικού μικροβιώματος μπορεί να επηρεάζει την ανάρρωση, τις λοιμώξεις και συνολικά την έκβαση της θεραπείας.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ζάχαρη μπορεί να λειτουργεί ως «ενισχυτής» της διαταραχής που προκαλούν τα αντιβιοτικά. Βακτήρια όπως το Enterococcus faecium, τα οποία επιβιώνουν από την αντιβιοτική θεραπεία, ενδέχεται να αξιοποιούν τα διαθέσιμα σάκχαρα για να πολλαπλασιαστούν, ενώ τα ανταγωνιστικά ωφέλιμα βακτήρια έχουν ήδη μειωθεί.
Ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί αν η ζάχαρη ενισχύει άμεσα το Enterococcus, αν αποδυναμώνει άλλα βακτήρια που ανταγωνίζονται την ανάπτυξή του ή αν εμπλέκεται κάποιος διαφορετικός μηχανισμός.
Η μελέτη υποδεικνύει ότι ο περιορισμός των απλών σακχάρων κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία με αντιβιοτικά ενδέχεται να συμβάλλει στον περιορισμό της βλάβης του εντερικού μικροβιώματος. Οι ερευνητές, ωστόσο, τονίζουν ότι χρειάζονται νέες κλινικές μελέτες για να διαπιστωθεί αν μια τέτοια διατροφική παρέμβαση μπορεί πράγματι να μειώσει τις λοιμώξεις ή να βελτιώσει την έκβαση των ασθενών.
Ιδιαίτερα στους ασθενείς με καρκίνο του αίματος, η διαταραχή του μικροβιώματος έχει ήδη συνδεθεί με περισσότερες λοιμώξεις και χειρότερα αποτελέσματα. Επομένως, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο καθημερινές διατροφικές επιλογές επηρεάζουν το μικροβίωμα μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πεδίο για μελλοντικές θεραπευτικές στρατηγικές.
