Περισσότερα από δύο στα τρία παιδιά στην Ευρώπη έχουν βιώσει κάποια δυσμενή εμπειρία κατά την παιδική ηλικία, από την ενδοοικογενειακή βία έως τον θάνατο ενός γονέα, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής τους ακόμη και χρόνια αργότερα. Αυτό προκύπτει από νέα έκθεση του Περιφερειακού Γραφείου Ευρώπης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).
Η έρευνα περιέλαβε περισσότερους από 26.000 νέους ηλικίας 18 έως 30 ετών σε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ Νοεμβρίου 2025 και Ιανουαρίου 2026. Οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν για την έκθεσή τους σε εννέα μορφές δυσμενών παιδικών εμπειριών, μεταξύ άλλων σωματική, συναισθηματική ή σεξουαλική κακοποίηση, παραμέληση, χρήση ουσιών μέσα στην οικογένεια, ψυχική ασθένεια γονέα, χωρισμό ή θάνατο γονέα και έκθεση σε περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας.
Περισσότεροι από ένας στους πέντε νέους ενήλικες ανέφεραν ότι είχαν βιώσει τέσσερις ή περισσότερες τέτοιες εμπειρίες. Οι συχνότερες ήταν ο χωρισμός ή ο θάνατος γονέα, η παρουσία περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας και η συναισθηματική κακοποίηση.
«Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε περιβάλλον βίας ή σε μια οικογένεια που βρίσκεται σε κρίση, δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει ότι αυτές οι εμπειρίες το ακολουθούν χρόνια αργότερα στην τάξη, στην αγορά εργασίας και στις σχέσεις του», δήλωσε η Natasha Azzopardi-Muscat, διευθύντρια συστημάτων υγείας του ΠΟΥ Ευρώπης.
Σύμφωνα με την έκθεση, η παρατεταμένη έκθεση στο στρες κατά την παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου, τη ρύθμιση των συναισθημάτων και τους μηχανισμούς με τους οποίους το σώμα ανταποκρίνεται στο στρες.
Οι συνέπειες φαίνεται να είναι εντονότερες όσο αυξάνεται ο αριθμός των δυσμενών ψυχικών εμπειριών. Νέοι ενήλικες που ανέφεραν τέσσερις ή περισσότερες τέτοιες εμπειρίες παρουσίασαν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά σωματικού πόνου ή δυσφορίας, δυσκολιών στην εργασία ή τις σπουδές, περιορισμένης κινητικότητας και προβλημάτων αυτοεξυπηρέτησης.
Ιδιαίτερα έντονη ήταν η διαφορά όσον αφορά την ανάγκη για υποστήριξη ψυχικής υγείας. Το 76,3% όσων είχαν βιώσει τέσσερις ή περισσότερες δυσμενείς εμπειρίες δήλωσαν ότι χρειάστηκαν επαγγελματική βοήθεια ψυχικής υγείας κατά το προηγούμενο έτος, έναντι 36,7% εκείνων που δεν είχαν βιώσει καμία.
Παράλληλα, οι νέοι που είχαν εκτεθεί περισσότερο σε επιβαρυντικές εμπειρίες ήταν και πιθανότερο να δηλώσουν ότι δεν έλαβαν την υποστήριξη που θεωρούσαν απαραίτητη.
Ο ΠΟΥ προειδοποιεί ότι χωρίς αποτελεσματική πρόληψη και έγκαιρη παρέμβαση, οι συνέπειες των παιδικών τραυμάτων μπορούν να μεταφερθούν από την ψυχική υγεία της μίας γενιάς στην επόμενη. Ενήλικες που έχουν μεγαλώσει σε δυσμενείς συνθήκες ενδέχεται να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο να μεγαλώσουν και οι ίδιοι τα παιδιά τους σε περιβάλλον οικονομικής πίεσης, ενδοοικογενειακής βίας ή προβλημάτων ψυχικής υγείας.
Ωστόσο, η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι δυσμενείς παιδικές εμπειρίες δεν καθορίζουν αναπόφευκτα το μέλλον ενός ανθρώπου. Ακόμη και άτομα που έχουν βιώσει πολλαπλές αντιξοότητες μπορούν να έχουν θετική πορεία στη ζωή τους.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι πολλές από αυτές τις εμπειρίες μπορούν να προληφθούν ή να περιοριστούν οι επιπτώσεις τους. Η επένδυση σε ασφαλέστερα και πιο υποστηρικτικά περιβάλλοντα για τα παιδιά, μαζί με έγκαιρη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία υγιέστερων κοινωνιών, ισχυρότερων κοινοτήτων και καλύτερων προοπτικών για τις επόμενες γενιές στην Ευρώπη.
