Tα συναισθήματα είναι η πιο έντονη, πιεστική και ορισμένες φορές επώδυνη δύναμη στη ζωή σου. Σε καθοδηγούν καθημερινά, είτε πρόκειται για θετικά είτε για αρνητικά συναισθήματα. Ρισκάρεις επειδή ενθουσιάζεσαι με μια νέα προοπτική, κλαις επειδή πληγώθηκες και κάνεις θυσίες για τους ανθρώπους που αγαπάς.
Δεν υπάρχει αμφιβολία: τα συναισθήματα συχνά εξουσιάζουν τις σκέψεις, τις προθέσεις και τις πράξεις σου με πολύ μεγαλύτερη ισχύ από τη λογική. Όταν όμως αντιδράς παρορμητικά με βάση τη συναισθηματική σου φόρτιση, παίρνεις αποφάσεις που αργότερα μετανιώνεις. Ο τρόπος που διαχειρίζεσαι τον θυμό σου και ο βαθμός αυτοελέγχου σου καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό το πώς σε βλέπουν οι γύρω σου. Αν, για παράδειγμα, αρχίσεις να γελάς κατά τη διάρκεια μιας σοβαρής επαγγελματικής συνάντησης, το πιθανότερο είναι να εισπράξεις επικριτικά βλέμματα. Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα πράγματα στη ζωή, έτσι και τα συναισθήματα χρειάζονται μέτρο και λογική προσέγγιση.
1. Μην αντιδράς αμέσως στα αρνητικά συναισθήματα
Η άμεση αντίδραση τη στιγμή που πυροδοτείται ένα συναίσθημα είναι το μεγαλύτερο λάθος που μπορείς να κάνεις. Το μόνο που θα καταφέρεις είναι να πεις ή να κάνεις πράγματα για τα οποία αργότερα θα μετανιώσεις πικρά.
Πάρε μια βαθιά ανάσα και συγκράτησε την πρώτη παρορμητική σου τάση. Συνέχισε να αναπνέεις βαθιά για δύο λεπτά, μέχρι να νιώσεις τους μύες σου να χαλαρώνουν και τους παλμούς της καρδιάς σου να επανέρχονται σε φυσιολογικά επίπεδα. Καθώς ηρεμείς, υπενθύμισε στον εαυτό σου ότι αυτή η ένταση είναι απλώς προσωρινή.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό σου: Ο νευροεπιστήμονας Daniel Goleman εισήγαγε τον όρο «πειρατεία της αμυγδαλής» (amygdala hijack). Πρόκειται για τη στιγμή που το συναισθηματικό σου κέντρο αντιδρά πριν προλάβει να παρέμβει η λογική. Μια παύση μόλις 6 δευτερολέπτων αρκεί για να ενεργοποιηθεί ο προμετωπιαίος φλοιός, να μειωθούν οι καρδιακοί παλμοί και να ανακτήσεις τη διαύγεια της σκέψης σου.
2. Αντικατάστησε τις αρνητικές σκέψεις
iStock
Τα αρνητικά συναισθήματα τρέφονται από αρνητικές σκέψεις. Κάθε φορά που έρχεσαι αντιμέτωπος με ένα συναίσθημα που σε καταβάλλει, διώξε τη σκοτεινή σκέψη και τοποθέτησε στη θέση της μια εντελώς διαφορετική.
Σκέψου ένα πρόσωπο που σε κάνει ευτυχισμένο ή αναπόλησε μια στιγμή που σου χάρισε ένα αληθινό χαμόγελο. Αν επιτρέπεις στα συναισθήματά σου να ορίζουν την καθημερινότητά σου, οδηγείσαι με μαθηματική ακρίβεια στο άγχος και τη θλίψη, βλάπτοντας τόσο την υγεία όσο και τις σχέσεις σου.
Όπως επισημαίνει η ψυχοθεραπεύτρια Joan E. Childs, οι ανεξέλεγκτες αρνητικές σκέψεις δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο:
«Οι αρνητικές σκέψεις μπορούν να μας οδηγήσουν στην κατάθλιψη, το άγχος και τη δυστυχία. Μετατρέπονται σε διαρκή πηγή στρες, μας καταβάλλουν με απελπισία και αμφιβολία για τον εαυτό μας, εξαντλούν την αυτοεκτίμησή μας και μας προκαλούν χρόνια κόπωση».
3. Βρες μια υγιή διέξοδο εκτόνωσης
Αφού καταφέρεις να ηρεμήσεις το πρώτο κύμα του συναισθήματος, πρέπει να το απελευθερώσεις με υγιή τρόπο. Τα συναισθήματα δεν πρέπει ποτέ να καταπιέζονται. Πάρε τηλέφωνο ή συνάντησε ένα πρόσωπο που εμπιστεύεσαι και μοιράσου αυτό που συνέβη. Η οπτική ενός τρίτου θα σε βοηθήσει να δεις τα πράγματα πιο καθαρά.
Μια εξαιρετική τεχνική διαχείρισης θυμού είναι επίσης η γραφή. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τέξας, μελετώντας για περισσότερα από 30 χρόνια την επίδραση της γραφής, κατέληξαν στο ότι η εκφραστική γραφή, μειώνει σημαντικά το άγχος, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και βοηθά στην ουσιαστική επεξεργασία τραυματικών γεγονότων ή κρίσεων.
4. Αναγνώρισε και συγχώρεσε ό,τι σε πυροδοτεί
Πολλές φορές, οι συναισθηματικοί σου πυροδοτητές είναι οι ίδιοι οι φίλοι σου ή μέλη της οικογένειάς σου. Όσο κι αν αγαπάς ορισμένους ανθρώπους, χρειάζεται να κρατάς αποστάσεις αν η συμπεριφορά τους είναι τοξική. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου όταν συναναστρέφεσαι με άτομα που πιέζουν σταθερά τα «λάθος κουμπιά».
Το κλειδί εδώ είναι η συγχώρεση. Όταν συγχωρείς κάποιον, αποσυνδέεσαι συναισθηματικά από τη μνησικακία, τη ζήλια ή την οργή που φωλιάζει μέσα σου.
Η κλινική ψυχολόγος Dr. Sharon Saline εξηγεί τη δύναμη αυτής της απόφασης:
«Η συγχώρεση είναι μια συνειδητή επιλογή να απελευθερωθείς από τα συναισθήματα πικρίας, κατηγορίας ή εκδίκησης απέναντι σε κάποιον που σε πλήγωσε, ανεξάρτητα από το αν θεωρείς ότι το αξίζει. Δεν σημαίνει ότι δικαιολογείς την πράξη του, αλλά ότι επιλέγεις να ελευθερωθείς ο ίδιος από το βάρος του θυμού».
5. Δες τη συνολική εικόνα
Κάθε γεγονός στη ζωή σου, ευχάριστο ή δυσάρεστο, έχει κάτι να σου διδάξει. Αυτό που χρειάζεσαι τη στιγμή της κρίσης είναι σοφία. Αναλύοντας το παρελθόν, μπορείς να αντλήσεις το πραγματικό νόημα πίσω από κάθε δυσκολία, ακόμα κι αν δεν το καταλαβαίνεις αμέσως.
Η συνήθεια να κάνεις ένα βήμα πίσω και να επαναπλασιώνεις μια δύσκολη κατάσταση ονομάζεται στην ψυχολογία γνωστική αναθεώρηση. Μελέτες αποδεικνύουν ότι όσοι εφαρμόζουν τακτικά αυτή τη στρατηγική:
- Βιώνουν περισσότερα θετικά και λιγότερα αρνητικά συναισθήματα.
- Εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά κατάθλιψης.
- Διατηρούν πιο υγιείς και υποστηρικτικές σχέσεις σε σύγκριση με όσους καταπιέζουν τα συναισθήματά τους.
Τι να θυμάσαι
Το να ανησυχείς για τα πάντα και να χάνεις την ψυχραιμία σου οδηγεί σε μια καθημερινότητα γεμάτη στρες και προβλήματα υγείας. Ο αυτοέλεγχος δεν είναι ανέφικτος. Τελικά, η προσπάθεια που καταβάλλεις για να διαχειριστείς τα αρνητικά σου συναισθήματα σου μάθει το πιο σημαντικό μάθημα: εσύ αποφασίζεις πώς θα νιώσεις.
