Καμπανάκι κινδύνου κρούει το ΠΑΚΟΕ για την ποιότητα των υδάτων του Ασωπού ποταμού, υποστηρίζοντας ότι σε δείγματα από τα Οινόφυτα, το Συκάμινο και τις εκβολές του ποταμού εντοπίστηκαν βακτήρια του γένους Vibrio, στα οποία περιλαμβάνεται και το βακτήριο που προκαλεί τη χολέρα.
Αναλυτικά τα ευρήματα του ΠΑΚΟΕ:
Τα κύρια είδη του γένους Vibrio και η σημασία τους (Main Body)
Κλινικά σημαντικά παθογόνα για τον άνθρωπο
- Vibrio cholerae: Ο αιτιολογικός παράγοντας της χολέρας. Από τους πάνω από 200 ορότυπους του βακτηρίου, μόνο τα στελέχη O1 και O139 προκαλούν επιδημίες. Η κύρια πηγή μόλυνσης και μετάδοσης του βακτηρίου Vibrio cholerae (δονάκιο της χολέρας) είναι το μολυσμένο νερό και τα τρόφιμα. Το βακτήριο αποβάλλεται και μέσω της αποχέτευσης (βοθρολύματα) μολύνει το περιβάλλον. Μπορεί να επιβιώσει ελεύθερα σε υδάτινα περιβάλλοντα, συνδεδεμένο συχνά με πλαγκτόν ή το κέλυφος οστρακοειδών, ακόμη και χωρίς άμεση ανθρώπινη κοπρανώδη μόλυνση.
- Vibrio vulnificus: Προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις τραυμάτων και πρωτοπαθή σηψαιμία, συχνά μέσω κατανάλωσης μολυσμένων θαλασσινών ή έκθεσης πληγών σε θαλασσινό νερό (πολύ υψηλό ποσοστό θνητότητας).
- Vibrio parahaemolyticus: Η κύρια αιτία γαστρεντερίτιδας που σχετίζεται με την κατανάλωση ωμών ή ατελώς μαγειρεμένων θαλασσινών (π.χ. στρείδια).
Παθογόνα για την υδατοκαλλιέργεια (Κτηνιατρικό ενδιαφέρον)
- Vibrio anguillarum και Vibrio harveyi: Προκαλούν δοντίωση (vibriosis) σε ψάρια και γαρίδες, προκαλώντας τεράστιες οικονομικές απώλειες στις ιχθυοκαλλιέργειες.
Οικολογική και Βιολογική σημασία:
- Vibrio fischeri (πλέον Aliivibrio fischeri): Παράγει φυσικό μπλε-πράσινο φως μέσω του οπερονίου lux. Η εκπομπή φωτός ελέγχεται από την επικοινωνία των βακτηρίων μεταξύ τους (quorum sensing). Ζει σε αμοιβαία επωφελή σχέση με θαλάσσιους οργανισμούς, με πιο γνωστό παράδειγμα τον καλαμαράκι-καλαμάρι Euprymna scolopes (Hawaiian bobtail squid), στο ειδικό φωτεινό όργανο του οποίου προσφέρει καμουφλάζ (αντι-σκίαση). Ευδοκιμεί σε αλατότητα περίπου 20g/L και θερμοκρασίες 24-28 °C. Χρησιμοποιείται ευρέως σε περιβαλλοντικές δοκιμές τοξικότητας (π.χ. βάσει προτύπων ISO), όπου η μείωση της φυσικής του φωταύγειας δείχνει την παρουσία τοξικών ουσιών σε νερά και απόβλητα.
Χολέρα: Οι περιοχές δειγματοληψίας του ΠΑΚΟΕ
Η συλλογή των περιβαλλοντικών δειγμάτων υδάτων πραγματοποιήθηκε από την περιοχή του Ασωπού ποταμού. Η δειγματοληψία έγινε από διαφορετικά, προεπιλεγμένα σημεία του ποταμού, με σκοπό την αξιολόγηση της χωρικής κατανομής και της παρουσίας του μικροβιακού φορτίου. Τα δείγματα συλλέχθηκαν σε αποστειρωμένα φιαλίδια των, τηρώντας αυστηρά όλους τους κανόνες ασηψίας. Κατά τη διάρκεια της δειγματοληψίας. Στη συνέχεια, τα δείγματα τοποθετήθηκαν άμεσα σε ισοθερμικά δοχεία με παγοκύστες (υπό ψύξη) και μεταφέρθηκαν στο μικροβιολογικό εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ προς ανάλυση, εντός 6 ωρών από τη λήψη τους.
Χολέρα: Τα κρούσματα παγκοσμίως – Τα συμπτώματα
Παγκοσμίως (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ)) εκτιμά ότι καταγράφονται ετησίως 1,3 έως 4 εκατομμύρια κρούσματα και 21.000 έως 143.000 θάνατοι από τη χολέρα. Τα τελευταία χρόνια τα κρούσματα έχουν αυξηθεί σημαντικά. Ενώ το 2021 είχαν καταγραφεί περίπου 223.000 κρούσματα παγκοσμίως, το 2022 ο αριθμός αυτός υπερδιπλασιάστηκε φτάνοντας τα 472.000 κρούσματα
Περίπου το 75% έως 80% των ατόμων που μολύνονται από Vibrio cholerae δεν εμφανίζουν συμπτώματα (ασυμπτωματικοί φορείς), αλλά αποβάλλουν το βακτήριο στα κόπρανα για 7 έως 14 ημέρες. Μόνο περίπου το 20% των συμπτωματικών ατόμων αναπτύσσουν οξεία υδαρή διάρροια με σοβαρή αφυδάτωση, η οποία χωρίς θεραπεία μπορεί να αποβεί μοιραία μέσα σε λίγες ώρες.
Πανδημίες: Από το 1817 έχουν καταγραφεί 7 πανδημίες χολέρας. Η 7η πανδημία ξεκίνησε το 1961 στην Ινδονησία (βιότυπος El Tor) και παραμένει ενεργή έως σήμερα
Το Vibrio vulnificus (γνωστό και ως «σαρκοφάγο βακτήριο») αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα θαλάσσια παθογόνα, παρουσιάζοντας ποσοστά θνητότητας που αγγίζουν το 20% έως και 50% ανάλογα με τον τρόπο μετάδοσης και την κατάσταση υγείας του ασθενούς. Πάνω από το 83% των ασθενών χρειάζεται νοσοκομειακή περίθαλψη. Περίπου το 20% των επιζώντων έρχεται αντιμέτωπο με σοβαρές ιατρικές επιπλοκές, όπως ακρωτηριασμούς μελών για την αφαίρεση νεκρωμένων ιστών.
Στις ΗΠΑ καταγράφονται κατά μέσο όρο 150 έως 200 περιστατικά ετησίως. Μια ολοκληρωμένη μελέτη 23 ετών (2000–2022) του συστήματος επιτήρησης COVIS κατέγραψε 2.989 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 692 θανάτους. Τα τελευταία 5 έτη της μελέτης, τα κρούσματα αυξήθηκαν κατά 70%, ενώ στο ανατολικό τμήμα των ΗΠΑ οι λοιμώξεις έχουν οκταπλασιαστεί από το 1988.
Το 2026, καταγράφηκε έξαρση στις πολιτείες του Κόλπου του Μεξικού (Φλόριντα, Λουιζιάνα) με δεκάδες κρούσματα και θανάτους. Μεταξύ 2014 και 2017, η Ευρώπη κατέγραφε έναν μέσο όρο 126 λοιμώξεων ετησίως.
Ωστόσο, οι καύσωνες και η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων (όπως το καλοκαίρι του 2018) προκάλεσαν εκρηκτική άνοδο. Το ECDC και ο EFSA προειδοποιούν ότι το βακτήριο επεκτείνεται πλέον από τη Βαλτική προς τη Βόρεια Θάλασσα και τη Μεσόγειο.
Χολέρα: Πώς μεταδίδεται
Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά δεδομένα:
- Μέσω Ανοιχτών Πληγών (54% των περιπτώσεων): Συμβαίνει όταν μια πληγή έρθει σε επαφή με θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό. Προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις του δέρματος (νεκρωτική απονευρωσίτιδα). Παρουσιάζει θνητότητα γύρω στο 12% – 25%.
- Μέσω Μολυσμένης Τροφής (22% των περιπτώσεων): Συμβαίνει κυρίως από την κατανάλωση ωμών ή μισοψημένων οστρακοειδών (ιδιαίτερα στρειδιών). Αν και προκαλεί λιγότερα κρούσματα, είναι πολύ πιο θανατηφόρα, με το ποσοστό θνητότητας να αγγίζει το 40% – 43%.
Παράγοντες Υψηλού Κινδύνου
Η πιθανότητα θανάτου από το βακτήριο αυξάνεται δραματικά για συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού. Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
- Ηλικία: Άτομα άνω των 45-50 ετών.
- Υποκείμενα Νοσήματα: Άτομα με χρόνια ηπατική νόσο (κίρρωση, ηπατίτιδα) ή αλκοολισμό αντιμετωπίζουν 6,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου. Επίσης, σε μεγάλο κίνδυνο βρίσκονται όσοι πάσχουν από διαβήτη, καρκίνο ή έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
