Η θάλασσα τού έδωσε το όνομα με το οποίο τον γνώρισε όλη η Ελλάδα. Ο Παναθηναϊκός τού χάρισε ένα δεύτερο, μεγάλο κεφάλαιο δημόσιας παρουσίας. Ο Γιώργος Βαρδινογιάννης έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 90 ετών, αφήνοντας πίσω του μια διαδρομή που ξεκίνησε από την Κρήτη και πέρασε από τη ναυτιλία στα γήπεδα.
Στην Επισκοπή Ρεθύμνου, εκεί όπου γεννήθηκε το 1936, η θάλασσα δεν ήταν μακριά. Για τον Γιώργο Βαρδινογιάννη, όμως, δεν έμεινε απλώς στο τοπίο της παιδικής του ηλικίας. Έγινε η πρώτη του επαγγελματική επιλογή και το νήμα που θα συνέδεε το όνομά του με ένα προσωνύμιο: «Καπετάνιος».
Γιος του Γιάννη Βαρδινογιάννη και της Χρυσής Θεοδωρουλάκη, μεγάλωσε σε μια μεγάλη οικογένεια με ρίζες στην Κρήτη. Επέλεξε να χαράξει τη δική του πορεία στη θάλασσα.
Σε ηλικία δεκαπέντε ετών έφυγε από την Κρήτη για να φοιτήσει στην Αναργύρειο και Κοργιαλένειο Σχολή Σπετσών, όπου παρέμεινε έως τα δεκαεπτά του. Στη συνέχεια, με μόλις δέκα δολάρια στην τσέπη, αναχώρησε για την Αγγλία, προκειμένου να πραγματοποιήσει τις ναυτικές του σπουδές στο Σαουθάμπτον. Ακολούθησε διεθνή σταδιοδρομία στο εμπορικό ναυτικό και έγινε πλοίαρχος, ταξιδεύοντας στις θάλασσες του κόσμου.
Η Ροδεσία και το προσωνύμιο
Από εκείνη την περίοδο προέκυψε και η ιστορία που συνδέθηκε με το προσωνύμιό του. Στη δεκαετία του 1960, όταν η Ροδεσία (η σημερινή Ζιμπάμπουε) βρισκόταν υπό διεθνείς κυρώσεις, πλοίο στο οποίο ήταν καπετάνιος φέρεται να κατευθύνθηκε προς τη Μπέιρα της Μοζαμβίκης, λιμάνι που συνδεόταν μέσω αγωγού με τη χώρα.
Στο βιβλίο των Θεοτοκά Γιάννη – Χαρλαύτη Τζελίνας, Ελληνικές ναυτιλιακές επιχειρήσεις, 1945-2000, Οργάνωση, Διοίκηση και Στρατηγικές (Εκδόσεις Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο) «στα μέσα της δεκαετίας του 1960 ο όμιλος επεκτείνεται στον εφοπλισμό, και ιδρύεται η ναυτιλιακή εταιρεία Varnima Corp. International S.A., και εκμεταλλεύεται την ευκαιρία που προσφέρει το εμπάργκο της Ροδεσίας μεταφέροντας φορτίο πετρελαίου, με καπετάνιο τον Γιώργο Βαρδινογιάννη που ήταν από τους πρωτεργάτες των ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο στόλος της Varnima αυξήθηκε εντυπωσιακά και το 1970 έφτασε τα έντεκα δεξαμενόπλοια συνολικής μεταφορικής ικανότητας 314.000 τνβ.».
Η ναυτιλία δεν ήταν απλώς η αφετηρία του. Ο Βαρδινογιάννης είχε και θεσμική παρουσία στον κλάδο, καθώς διετέλεσε για δύο θητείες μέλος διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών. Ωστόσο, για ένα πολύ ευρύτερο κοινό, το όνομά του θα συνδεόταν με έναν διαφορετικό κόσμο: εκείνον του ποδοσφαίρου και του Παναθηναϊκού.
Αντιδικτατορική δράση
Σημαντικό κεφάλαιο της ζωής του αποτέλεσε η αντιδικτατορική του δράση. Υπήρξε από τους πρωτεργάτες της προετοιμασίας του Κινήματος του Ναυτικού το 1973.
Στο πλαίσιο των σχετικών διεργασιών ταξίδεψε στο Λονδίνο, όπου συναντήθηκε με τον αυτοεξόριστο βασιλιά Κωνσταντίνο Β΄ και του ζήτησε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Για τη δράση και τις πεποιθήσεις του διώχθηκε και φυλακίστηκε κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, παραμένοντας πιστός στις αρχές του.
Από τη θάλασσα στη Λεωφόρο
Το 1979, καθώς το ελληνικό ποδόσφαιρο περνούσε στην επαγγελματική εποχή, η οικογένεια Βαρδινογιάννη απέκτησε το πλειοψηφικό πακέτο της νεοσύστατης ΠΑΕ Παναθηναϊκός. Ο Γιώργος Βαρδινογιάννης ανέλαβε την προεδρία και βρέθηκε στην καρδιά του συλλόγου για περισσότερες από δύο δεκαετίες, έως το 2000.
Η διοίκησή του, με έντονο προσωπικό στίγμα, ταυτίστηκε με μια περίοδο κατά την οποία ο Παναθηναϊκός κατέκτησε εγχώριους τίτλους και πραγματοποίησε σημαντικές ευρωπαϊκές πορείες.
Για τους φίλους της ομάδας, εκείνα τα χρόνια έχουν τη δική τους θέση στη συλλογική μνήμη. Για τους αντιπάλους αποτελούσε συχνά αντικείμενο συζήτησης. Αυτή η ένταση ήταν μέρος της δημόσιας εικόνας του: ο «Καπετάνιος» δεν περνούσε απαρατήρητος, ούτε στο γήπεδο ούτε έξω από αυτό.
Η Λεωφόρος υπήρξε κάτι περισσότερο από έδρα της ομάδας που διοικούσε. Σε μεταγενέστερες δημόσιες αναφορές του, ο Βαρδινογιάννης μίλησε για τον Παναθηναϊκό και το γήπεδο σαν κομμάτια μιας προσωπικής διαδρομής που τον είχε σημαδέψει. Η σχέση αυτή είχε διάρκεια και ένταση, όπως και η παρουσία του στην προεδρία.
Το όνομα που έμεινε
Η ζωή του δεν εξαντλείται σε μια λίστα αξιωμάτων, τίτλων και σταθμών. Η διαδρομή του αποτυπώνεται περισσότερο στη μετάβαση από τη μία σκηνή στην άλλη: από τη θάλασσα των εμπορικών πλοίων στη Λεωφόρο, από το προσωνύμιο που γεννήθηκε μέσα από τη ναυτική του πορεία στη δημόσια εικόνα ενός προέδρου που ταυτίστηκε με μία ομάδα.
Ο Γιώργος Βαρδινογιάννης έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών. Για τη ναυτιλία, θα μείνει ο «Καπετάνιος». Για τον Παναθηναϊκό, ο άνθρωπος που βρέθηκε στο τιμόνι του σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιόδους της ιστορίας του. Και για όσους τον παρακολούθησαν όλα αυτά τα χρόνια, μια προσωπικότητα που άφησε έντονο αποτύπωμα σε δύο διαφορετικούς κόσμους.
