Δημοσιεύθηκε η ενδιάμεση έκθεση πορισμάτων της επιτροπής για το Εθνικό Απολυτήριο. Αναφέρει πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα.
Ας δούμε κάποια σημαντικά σημεία. Η έκθεση αναφέρεται και στα Προγράμματα Σπουδών· αναφέρει:
“Για τα Προγράμματα Σπουδών προτείνεται αναδιάταξη και ανά περιπτώσεις ελάφρυνση της ύλης, σαφέστερος βασικός πυρήνας, διαθεματική/διεπιστημονική οργάνωση και η λογική ενός «πυρηνικού» προγράμματος σπουδών με κοινό εθνικό πλαίσιο αλλά μεγαλύτερη παιδαγωγική ευελιξία.
Μία βασική επιλογή θα είναι μεταξύ μιας ουσιώδους, σταδιακής αναμόρφωσης των υφιστάμενων Προγραμμάτων Σπουδών και εγκεκριμένων βιβλίων ή εναλλακτικά της ανάπτυξης άλλων Προγραμμάτων Σπουδών εξαρχής οργανωμένων στη λογική του Εθνικού Απολυτηρίου.”
Αυτό σημαίνει ότι η επιτροπή ξεκίνησε από την αρχή και δεν ασχολήθηκε μόνο με το εξεταστικό και έκανε πολύ σωστά, διότι έχει σημασία πριν αξιολογήσουμε να έχουμε συμφωνήσει τι και πώς το διδάσκουμε. Πρόκειται για την ουσία της Εκπαίδευσης. Ακριβώς εδώ αρχίζουν τα προβλήματα, όπως έχουμε γράψει πολλές φορές. Δεν γίνεται να αλλάξουν τα Προγράμματα Σπουδών, ούτε αναδιάταξη, ούτε αναμόρφωση μπορεί να γίνει. Τα Προγράμματα Σπουδών εκπονήθηκαν και με βάση αυτά γράφτηκαν τα σχολικά βιβλία (αυτό που λέμε πολλαπλό βιβλίο). Τα βιβλία αυτά θα αρχίσουν να διδάσκονται του χρόνου. Δεν γίνεται πριν καν ξεκινήσει η διδασκαλία τους να αλλάξουμε τα Προγράμματα Σπουδών που θα απαιτούν την αλλαγή και των ίδιων των βιβλίων. Θα πρόκειται για τη συντομότερη κατάργηση βιβλίων στην ιστορία της Εκπαίδευσης. Φανταστείτε τι έχει να γίνει με τους εκδότες, που περιμένουν να πληρώνονται κάθε χρόνο ανάλογα με τον αριθμό των βιβλίων που θα παραγγείλουν οι διδάσκοντες. Οι μηνύσεις θα πέσουν βροχή στο Υπουργείο Παιδείας αν καταργήσει τα βιβλία.
Αναφέρει ακόμη η έκθεση: “Η κόπωση και το επαγγελματικό άγχος των εκπαιδευτικών, ιδίως στη δευτεροβάθμια, επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα της σχολικής ζωής —η ευημερία εκπαιδευτικών και μαθητών είναι αλληλένδετη.” Επισημαίνει ακόμη τα Δομικά κενά:
“• Απουσία ενιαίου πλαισίου και συστηματικής παρακολούθησης δεικτών.
- Έμφαση στη διαχείριση κρίσεων αντί για καθολική πρόληψη.
- Άνιση στελέχωση, συχνές μετακινήσεις ειδικών και ασυνέχεια στην υποστήριξη.
- Η συμπερίληψη οργανώνεται συχνά μέσω παράλληλων ή αποσπασματικών δομών και όχι ως συνολική αρχή σχεδιασμού και λειτουργίας του σχολείου.” Δεν χρειάζεται να σχολιάσουμε κάτι· απλά προσυπογράφουμε.
Η έκθεση αναφέρει πολλά ακόμη για κάθε πτυχή της σχολικής ζωής και δίνει τις προσφερόμενες επιλογές, που αποτελούν πολιτική απόφαση και όχι απόφαση της επιτροπής, όπως πολύ σωστά αναφέρει η έκθεση δίνοντας σε κάθε θέμα τις ανοικτές επιλογές για πολλά θέματα, όπως την Εκπαίδευση, την Επιμόρφωση και την Επαγγελματική Ανάπτυξη των Εκπαιδευτικών και τις ψηφιακές τεχνολογίες, για να καταλήξει στο διακύβευμα: “Ακόμη και αν αξιοποιούνται ευρωπαϊκοί πόροι, χρειάζεται εθνικό στρατηγικό πλαίσιο με συνέχεια και συνέπεια στόχων.”
Η επιτροπή αναφέρει ότι υπάρχουν τρεις βαθμοί παρέμβασης: η μηδενική λύση, η ελάχιστη παρέμβαση και η πλήρης και συστηματική υλοποίηση και προτείνει οι αλλαγές να γίνουν σε 4 φάσεις.
Εδώ είναι που θα έπρεπε να υπάρξει συναίνεση των πολιτικών δυνάμεων, ώστε οι όποιες αποφάσεις παρθούν να τηρηθούν για τουλάχιστον μία δεκαετία, διότι διαφορετικά δεν θα πρέπει να περιμένουμε κανένα θετικό αποτέλεσμα και ο διαρκής κατήφορος της Εκπαίδευσής μας θα συνεχίζεται ασταμάτητα, όπως συμβαίνει τα τουλάχιστον τελευταία 25 χρόνια.
Αναφέρει ακόμη η έκθεση τις ανοιχτές επιλογές και προτάσεις για το Ψηφιακό Αρχείο μαθητή που θα περιλαμβάνει το μαθησιακό προφίλ του μαθητή. Οι επιλογές είναι αρκετές στο σχεδιασμό και την υλοποίησή του με το συμπέρασμα της επιτροπής να είναι ότι: “ Το Ψηφιακό Αρχείο πρέπει να σχεδιαστεί πρώτα ως θεσμικό και παιδαγωγικό πλαίσιο εμπιστοσύνης και μετά ως τεχνικό έργο.”
Η αξιολόγηση του μαθητή
Η αξιολόγηση του μαθητή έχει τρεις διακριτές λειτουργίες, σύμφωνα με την επιτροπή:
- Αξιολόγηση της μαθησιακής πορείας
Καθημερινή διαδικασία: ανατροφοδότηση, αποτίμηση προόδου, προσαρμογή διδασκαλίας και έγκαιρη υποστήριξη.
Κύριο χαρακτηριστικό: διαμορφωτική λειτουργία και σύνδεση με τον παιδαγωγικό ρόλο του εκπαιδευτικού.
- Πιστοποίηση ολοκλήρωσης του Λυκείου
Αποτυπώνει αν έχουν κατακτηθεί τα προβλεπόμενα μαθησιακά αποτελέσματα και αν έχουν καλυφθεί οι βασικές απαιτήσεις της εκπαιδευτικής διαδρομής.
Κύριο χαρακτηριστικό: κοινό νόημα του τίτλου, σαφή όρια επάρκειας, εγκυρότητα και συγκρισιμότητα.
- Πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση
Υπηρετεί τη συγκριτική επιλογή για προγράμματα σπουδών όπου η ζήτηση υπερβαίνει τις διαθέσιμες θέσεις.
Κύριο χαρακτηριστικό: αδιάβλητη διαδικασία, κοινές συνθήκες, στοχευμένα κριτήρια και διαφανής κατάταξη.
Η σχέση Εθνικού Απολυτηρίου και πρόσβασης στα ΑΕΙ
Η έκθεση της επιτροπής αναφέρει ότι υπάρχουν τρεις επιλογές για τη σχέση του Εθνικού Απολυτηρίου και της πρόσβασης στα ΑΕΙ.
- Ενδοσχολική αξιολόγηση για το Εθνικό Απολυτήριο και διακριτές εθνικές εξετάσεις πρόσβασης: Ενδοσχολικές εξετάσεις για το Απολυτήριο και Πανελλαδικές για την πρόσβαση.
- Διπλό σύστημα εθνικών εξετάσεων: Εθνικές εξετάσεις για την απόκτηση του Εθνικού Απολυτηρίου και χωριστές εξετάσεις σε μαθήματα προσανατολισμού για την πρόσβαση στα ΑΕΙ.
- Ενιαίο σύστημα εθνικών εξετάσεων διπλής λειτουργίας: Μία εξέταση με δύο χρήσεις: την απόκτηση του Εθνικού Απολυτηρίου και την εισαγωγή στα ΑΕΙ.
Είναι προφανές ότι το τέλειο σύστημα δεν υπάρχει· κάθε σύστημα έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Δεν είναι καθόλου εύκολο να αποφασίσεις ποιοι θα πάρουν το Απολυτήριο και θα προχωρήσουν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και ποιοι όχι. Σε κάθε επιλογή κάποιοι μπορεί να ευνοηθούν και κάποιοι άλλοι όχι. Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Πρέπει να βρεθεί μία ισορροπία ανάμεσα στη γενική παιδεία και την προετοιμασία για την εισαγωγή στα ΑΕΙ. Ποια θα είναι η αναλογία; Οι πολλαπλές εξετάσεις μειώνουν την επίδραση της κάθε εξέτασης χωριστά, συνεπώς θα μειώνουν το άγχος κάθε εξέτασης, αλλά αν είναι πολλές καταστρέφουν την εκπαιδευτική διαδικασία και κάνουν όλα αυτά να φαίνονται βουνό για πολλούς μαθητές που θα εγκαταλείψουν την προσπάθεια μη αντέχοντας τον “μαραθώνιο”. Η προσμέτρηση των βαθμών του σχολείου φαίνεται ότι απεικονίζει τη συνολική πορεία του μαθητή, αλλά δεν έχει την αξιοπιστία που έχουν οι γραπτές εξετάσεις σε κοινά θέματα. Όσο περισσότερο μετράνε οι βαθμοί του σχολείου, τόσο περισσότερο μειώνεται η αξιοπιστία του βαθμού, καθώς μπαίνει το υποκειμενικό στοιχείο. Ευτυχώς φαίνεται να έχει βγει από τις προτάσεις της επιτροπής η προσμέτρηση των βαθμών της Α Λυκείου, που είναι μία τάξη διερεύνησης προτιμήσεων και δυνατοτήτων.
Προτάσεις υπάρχουν από την επιτροπή, αποφάσεις όχι. Τις αποφάσεις θα τις πάρει η πολιτική ηγεσία, πριν ή μετά τις εκλογές, δεν γνωρίζουμε. Να τονίσουμε ότι όλα αυτά δεν αφορούν κανένα μαθητή που φοιτά φέτος σε τάξη μεγαλύτερης της Α’ Γυμνασίου. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει χρόνος για να παρθούν αποφάσεις και να υλοποιηθούν, ας ελπίσουμε σωστά αυτή τη φορά.
*Ο Στράτος Στρατηγάκης είναι Μαθηματικός – Ερευνητής
stratig@yahoo.com,
www.stadiodromia.gr
