Τέσσερα σκουρόχρωμα αυτοκίνητα απομακρύνονται από την κατοικία του Φλάβιο Μπολσονάρου στην Μπραζίλια. Είναι Δευτέρα βράδυ, λιγότερο από ένα εικοσιτετράωρο μετά την ήττα του στις προεδρικές εκλογές.
Λίγο αργότερα, η αυτοκινητοπομπή διαλύεται: τα οχήματα ακολουθούν διαφορετικές κατευθύνσεις, αφήνοντας δημοσιογράφους και αρχές να προσπαθούν να εξακριβώσουν σε ποιο βρίσκεται ο γιος του πρώην προέδρου της Βραζιλίας.
Το επόμενο απόγευμα, σύμμαχοί του διαβεβαιώνουν ότι έχει ήδη φτάσει στη Φλόριντα. Η πληροφορία αναπαράγεται από βραζιλιάνικα και διεθνή μέσα. Εκείνος, όμως, βρίσκεται ακόμη στη Βραζιλία. Ένα ιδιωτικό αεροσκάφος τον περιμένει στην άλλη πλευρά των συνόρων, στην Αργεντινή.
Αυτή είναι η αρχή της επιχείρησης διαφυγής που ανασυνθέτει η Wall Street Journal, σε ρεπορτάζ των Βέρα Μπέργκενγκρουεν, Σαμάνθα Πίρσον, Ράιαν Ντούμπε και Φίλιπ Γουέγκμαν. Μια επιχείρηση με παραπλανητικές κινήσεις, διασυνοριακές συνεννοήσεις και παρέμβαση προσώπων από τον στενό κύκλο του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία καταλήγει το πρωί της Τετάρτης στο Μαϊάμι.
Ο Μπολσονάρου φτάνει εκεί με τη σύζυγο και τις δύο κόρες του, παρότι δικαστική εντολή τού απαγορεύει να εγκαταλείψει τη χώρα του.
Η διαδρομή προς τα σύνορα
Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, το σχέδιο αρχίζει να οργανώνεται τη Δευτέρα, καθώς οι σύμμαχοι του Μπολσονάρου φοβούνται ότι επίκειται σύλληψή του.
Οι ποινικές έρευνες σε βάρος του έχουν αρχίσει πριν από τις εκλογές. Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που του απαγορεύει την έξοδο και απαιτεί την παράδοση των διαβατηρίων του εκδίδεται, όμως, μετά την ήττα του. Η χρονική συγκυρία τροφοδοτεί τις καταγγελίες του περιβάλλοντός του περί πολιτικής δίωξης. Οι καταγγελίες αυτές αποτελούν τη θέση της οικογένειας και των συμμάχων της, όχι διαπιστωμένη παρέμβαση του προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στη Δικαιοσύνη.
Καθοριστικό ρόλο αναλαμβάνει ο μικρότερος αδελφός του, Εντουάρντο Μπολσονάρου, ο οποίος έχει αναπτύξει επί χρόνια σχέσεις με το αμερικανικό συντηρητικό κίνημα. Μαζί με μια μικρή ομάδα, στην οποία συμμετέχει ο σύμβουλος του Τραμπ Τζέισον Μίλερ, εξασφαλίζουν ιδιωτικό αεροσκάφος για τη μεταφορά του από την Αργεντινή στη Φλόριντα.
Την Τρίτη, η οικογένεια κατευθύνεται προς τα σύνορα. Στις 22.50, σύμφωνα με τις αργεντίνικες αρχές που επικαλείται η WSJ, περνά τη διεθνή γέφυρα Τανκρέντο Νέβες και φτάνει στο Πουέρτο Ιγκουασού, κοντά στο σημείο όπου συναντώνται η Βραζιλία, η Αργεντινή και η Παραγουάη.
Από εκεί, όχημα της αργεντίνικης αστυνομίας ασφαλείας αεροδρομίων συνοδεύει το αυτοκίνητό τους μέχρι τον συνοριακό έλεγχο του διεθνούς αεροδρομίου.
Ο άνθρωπος του Μιλέι και το αεροσκάφος που περίμενε
Η υποστήριξη από την Αργεντινή φτάνει ψηλά.
Κατά το ρεπορτάζ της Wall Street Journal, ο Σαντιάγο Καπούτο, κορυφαίος συνεργάτης του προέδρου Χαβιέρ Μιλέι, παρακολουθεί την επιχείρηση από το Πουέρτο Ιγκουασού. Πρόσωπο που συμμετείχε στις συνεννοήσεις αναφέρει ότι βρίσκεται σε απευθείας επικοινωνία με τον Εντουάρντο Μπολσονάρου.
Η σχέση των δύο πολιτικών οικογενειών με τον Μιλέι είναι ήδη στενή. Τον Ιούλιο, ο Αργεντινός πρόεδρος είχε συμμετάσχει σε προεκλογική συγκέντρωση του Φλάβιο στη Βραζιλία, χαρακτηρίζοντας τον Λούλα «κλέφτη». Η παρέμβαση είχε προκαλέσει διπλωματική σύγκρουση και ανάκληση του Βραζιλιάνου πρεσβευτή από την Αργεντινή.
Στο αεροδρόμιο περιμένει ένα Γκάλφστριμ G400 της εταιρείας ναυλωμένων πτήσεων Baires Fly. Σύμφωνα με τα στοιχεία παρακολούθησης πτήσεων που εξέτασε η εφημερίδα, έχει φτάσει από το Μπουένος Άιρες την προηγουμένη.
Ο Μπολσονάρου επιβιβάζεται με την οικογένειά του. Σε αργεντίνικο κατάλογο επιβατών που περιήλθε σε γνώση της WSJ εμφανίζεται να ταξιδεύει με ιταλικό διαβατήριο.
Το αεροσκάφος απογειώνεται στις 00.21 της Τετάρτης. Πρώτος προορισμός είναι το Γκουαγιακίλ του Ισημερινού για ανεφοδιασμό. Τελικός, το Μαϊάμι.
Το «ναι» του Τραμπ
Η έξοδος από τη Νότια Αμερική είναι μόνο το ένα σκέλος της επιχείρησης. Το δεύτερο είναι η εξασφάλιση εισόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις διευθετήσεις και μίλησαν στην εφημερίδα, ο Τραμπ εγκρίνει προσωπικά την Τρίτη την υποδοχή του Μπολσονάρου και της οικογένειάς του. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κινείται για την έκδοση θεωρήσεων εισόδου.
Τελικά, όπως αναφέρει η WSJ, η οικογένεια εισέρχεται με ειδική άδεια για ανθρωπιστικούς λόγους, η οποία επιτρέπει την παραμονή της για έναν χρόνο. Πρόκειται για διαφορετικό καθεστώς από τη χορήγηση πολιτικού ασύλου.
Γύρω στις 09.30 το πρωί της Τετάρτης, το αεροσκάφος προσγειώνεται στο αεροδρόμιο Όπα Λόκα του Μαϊάμι. Ο Μπολσονάρου κατεβαίνει φορώντας σκούρα μπλε μπλούζα και κρατώντας σακίδιο. Ένστολοι ανοίγουν ομπρέλες για να κρύψουν την οικογένεια από τις κάμερες και τη συνοδεύουν σε όχημα που περιμένει.
Λίγο αργότερα, ευχαριστεί τον Τραμπ για την υποδοχή στη «γη των ελευθεριών» και τον Μιλέι για το θάρρος και το αίσθημα δικαιοσύνης του. Στη δήλωσή του αυτοπαρουσιάζεται ως «ηγέτης της Βραζιλίας».
Μια πολιτική συμμαχία που χτίστηκε επί χρόνια
Η κινητοποίηση υπέρ του Μπολσονάρου δεν προκύπτει ξαφνικά τη νύχτα της διαφυγής.
Η Wall Street Journal περιγράφει μια πολυετή προσπάθεια της οικογένειας να εξασφαλίσει την υποστήριξη του Τραμπ και των ανθρώπων του στις πολιτικές και δικαστικές της συγκρούσεις στη Βραζιλία. Ο Εντουάρντο κινείται ανάμεσα σε δείπνα στο Μαρ-α-Λάγκο, συνέδρια συντηρητικών και συναντήσεις στην Ουάσιγκτον.
Ο Τζέισον Μίλερ και ο πρώην στρατηγικός σύμβουλος του Τραμπ Στιβ Μπάνον συγκαταλέγονται στους συμμάχους που προωθούν την αφήγηση ότι η οικογένεια υφίσταται πολιτική δίωξη. Πρόκειται για ένα επιχείρημα που βρίσκει ανταπόκριση στον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος συνδέει τις δικαστικές περιπέτειες των Μπολσονάρου με τις δικές του καταγγελίες περί «κυνηγιού μαγισσών».
Η συμμαχία έχει ήδη επηρεάσει τις διμερείς σχέσεις. Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι ο Τραμπ επέβαλε πέρυσι υψηλούς δασμούς στη Βραζιλία, επικαλούμενος τη μεταχείριση του Μπολσονάρου, και επέβαλε κυρώσεις στον δικαστή που απαγόρευσε στον Φλάβιο να φύγει από τη χώρα.
Καταφύγιο, αλλά μέχρι πού;
Ο Φλάβιο ακολουθεί, ως προς τον προορισμό, τη διαδρομή του πατέρα του. Τον Δεκέμβριο του 2022, μετά την εκλογική ήττα του από τον Λούλα, ο Ζαΐρ Μπολσονάρου είχε μεταβεί στη Φλόριντα. Παρέμεινε περίπου τρεις μήνες προτού επιστρέψει στη Βραζιλία. Αργότερα καταδικάστηκε για συνωμοσία με στόχο την παραμονή του στην εξουσία.
Τώρα, σύμφωνα με τη WSJ, ο γιος του σχεδιάζει να οργανώσει πολιτική δραστηριότητα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το ερώτημα είναι πόσο μακριά θα φτάσει η αμερικανική υποστήριξη. Ο Λούλα κέρδισε τον δεύτερο γύρο με διαφορά άνω των 4,4 εκατομμυρίων ψήφων και η νίκη του έχει αναγνωριστεί από περισσότερες από 50 χώρες. Ο Τραμπ, αντιθέτως, δεν την έχει αναγνωρίσει επισήμως και αφήνει υπόνοιες για παρατυπίες χωρίς να παρουσιάζει αποδείξεις.
Ωστόσο, πρόσωπα που συμμετέχουν στις συζητήσεις αναφέρουν στην εφημερίδα ότι, με τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν, ο Λευκός Οίκος δεν έχει δείξει διάθεση να προχωρήσει πέρα από την παροχή καταφυγίου.
Η επιχείρηση πέτυχε τον άμεσο στόχο της: ο Μπολσονάρου βρίσκεται στο Μαϊάμι. Το αν η προστασία του θα εξελιχθεί σε ενεργή αμερικανική αμφισβήτηση της επανεκλογής Λούλα παραμένει ανοικτό — και θα κρίνει αν αυτή η διαφυγή αποτελεί την αρχή μιας πολύ μεγαλύτερης διπλωματικής σύγκρουσης.
