Στην Ελλάδα, έχουν καταφέρει να επιβιώσουν αρκετά γλωσσικά ιδιώματα και διάλεκτοι που φανερώνουν τη δυναμικότητα αλλά και την ποικιλία της ελληνικής γλώσσας. Σε ορισμένες περιοχές της Πελοποννήσου πιο συγκεκριμένα, «ζει» μέχρι σήμερα η τσακώνικη διάλεκτος που συνδέεται άμεσα με τη γλώσσα που μιλούσαν οι αρχαίοι Σπαρτιάτες.
Τσακώνικα: Μια διάλεκτος με ρίζες στην αρχαιότητα
Τα τσακώνικα είναι μια παράδοξη και ιστορικά μοναδική διάλεκτος. Σε αντίθεση με τα νέα ελληνικά, προέρχονται από τη δωρική διάλεκτο της αρχαίας ελληνικής, κοινή με αυτήν που χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι της αρχαίας Σπάρτης. Οι πρώτες αναφορές για το γλωσσικό ιδίωμα γίνονται στα βυζαντινά χρόνια, όταν χρονικογράφοι και μελετητές κατέγραφαν τα τσακώνικα ως μια ξεχωριστή διάλεκτο της Πελοποννήσου.
Τα τσακώνικα είναι το σήμα κατατεθέν της Τσακωνιάς στην περιοχή της Κυνουρίας. Παλαιότερα, σύμφωνα με τους μελετητές, η γεωγραφική εξάπλωση της διαλέκτου ήταν μεγαλύτερη. Σήμερα, τα τσακώνικα κυριαρχούν σε εννιά χωριά που βρίσκονται στις βορειοανατολικές πλαγιές του Πάρνωνα, όπως το Λεωνίδιο ή ο Άγιος Ανδρέας. Πώς όμως αυτή η διάλεκτος κατάφερε να επιβιώσει σε μια περιοχή που γνώρισε διαφορετικούς κατακτητές ανά τους αιώνες;
Ένα τοπίο που λειτούργησε ως φρούριο
Οι Τσάκωνες αναφέρονται από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ζ’ Πορφυρογέννητο ως μια από τις παλαιότερες φυλές των Ελλήνων. Η περιοχή στην οποία ζούσαν ήταν έτσι και αλλιώς απομονωμένη εξαιτίας του φυσικού τοπίου που προστάτευε τους κατοίκους από διάφορες εξωτερικές επιρροές και ταυτόχρονα, λειτούργησε ως κιβωτός που προστάτευσε τα τσακώνικα.
Στα χρόνια της αυτοκρατορίας αξιοποιούνταν ως συνοριοφύλακες. Η γλώσσα τους χαρακτηριζόταν «βαρβαρική», αφού οι Βυζαντινοί συμπολίτες τους, που μιλούσαν την Ελληνιστική Κοινή, δυσκολεύονταν να καταλάβουν τα τσακώνικα. Σήμερα, τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Η Τσακωνιά έγινε αρκετά προσβάσιμη από τα μέσα του 20ού αιώνα. Οι Τσάκωνες προσπαθούν να διατηρήσουν ζωντανή τη διάλεκτο αλλά με αρκετές δυσκολίες. Ο κίνδυνος εξαφάνισης είναι υπαρκτός.
