Οι αμερικανικές δυνάμεις αναμένεται να αποχωρήσουν έως την Τετάρτη από τις τελευταίες βάσεις τους στο Ιράκ. Το Ιράν και οι σύμμαχοί του πανηγυρίζουν την εξέλιξη ως νίκη, σε μια χώρα όπου η Τεχεράνη ασκεί πλέον ισχυρή επιρροή και όπου 4.500 Αμερικανοί έχασαν τη ζωή τους στη διάρκεια περισσότερων από δύο δεκαετιών πολέμου.
Ιρακινοί αναλυτές σε θέματα ασφάλειας εκτιμούν ότι η αποχώρηση, η οποία συμφωνήθηκε το 2024 επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν και υλοποιείται από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ενώ οι ΗΠΑ διεξάγουν πόλεμο κατά του Ιράν, θα μπορούσε να αφήσει μεγαλύτερο πεδίο δράσης στην Τεχεράνη και τους ισχυρούς συμμάχους της. Θα μπορούσε επίσης να διευκολύνει την επανεμφάνιση άλλων αντιπάλων των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων το Ισλαμικό Κράτος.
«Το Ιράν αναμένεται να ωφεληθεί στρατηγικά από την αποχώρηση του συνασπισμού, επειδή απομακρύνεται μια στρατιωτική παρουσία που επί χρόνια λειτουργούσε ως αντίβαρο στην επιρροή της Τεχεράνης στο Ιράκ», δήλωσε ο Τζάσιμ αλ Μπαχάντλι, Ιρακινός αναλυτής ασφαλείας που ειδικεύεται στη μελέτη των σιιτικών ένοπλων ομάδων οι οποίες συνδέονται με το Ιράν.
Ο ίδιος προέβλεψε ότι οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές θα παρουσιάσουν την αποχώρηση ως νίκη του κινήματός τους και θα «επιδιώξουν να μετατρέψουν αυτή τη δυναμική σε μεγαλύτερη επιρροή στις αποφάσεις για την ασφάλεια και την πολιτική».
Ο Αμπού Μοτζτάμπα αλ Γιασίρι, διοικητής της Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ, οργάνωσης-ομπρέλας ένοπλων ομάδων που υποστηρίζονται από το Ιράν, χαρακτήρισε την αποχώρηση των ΗΠΑ «ιστορική νίκη για τις ιρακινές ομάδες της ισλαμικής αντίστασης και τους έντιμους Ιρακινούς, και συντριπτική ήττα για το αμερικανικό σχέδιο».
«Στις 30 Σεπτεμβρίου θα γιορτάσουμε το γύρισμα μιας μαύρης σελίδας στην ιστορία του Ιράκ και την αποτυχία της κατοχής να επιβάλει τη βούλησή της στη χώρα μας», δήλωσε στο Reuters. «Το Ιράκ απέδειξε ότι η κυριαρχία του δεν μπορεί να διασφαλιστεί από ξένες δυνάμεις, αλλά από την αντίσταση και τη βούληση του λαού του».
«Το Ιράκ δεν είναι ακόμη έτοιμο»
Παρότι η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων συγκεντρώνει ευρεία υποστήριξη μεταξύ των Ιρακινών, όσοι ανησυχούν για την ισχύ των ομάδων που υποστηρίζονται από το Ιράν φοβούνται ότι γίνεται πρόωρα.
«Πιστεύουμε ότι το Ιράκ δεν είναι ακόμη πλήρως έτοιμο να αναλάβει μόνο του την ευθύνη για την ασφάλεια», δήλωσε στο Reuters ο Αμπντουλραχμάν αλ Ζομπάι, σουνίτης φυλετικός ηγέτης στη Φαλούτζα, άλλοτε προπύργιο της αντιαμερικανικής αντίστασης.
«Όλοι οι Ιρακινοί επιδιώκουν την πλήρη κυριαρχία της χώρας και κανένας δεν θα διαφωνούσε με αυτό. Πιστεύω όμως ότι αυτό που φοβούνται όλοι είναι να αποχωρήσει με αυτόν τον τρόπο ο συνασπισμός υπό τις ΗΠΑ και να δημιουργηθεί κενό».
Οι αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στο Ιράκ το 2003 για να ανατρέψουν τον σουνίτη δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν. Στη συνέχεια κατέλαβαν τη χώρα, εγκατέστησαν κυβέρνηση υπό σιιτική ηγεσία και πολέμησαν επί χρόνια κατά ανταρτών, προτού αποχωρήσουν στα τέλη του 2011.
Επέστρεψαν λιγότερο από τρία χρόνια αργότερα, για να βοηθήσουν τις ιρακινές δυνάμεις να νικήσουν το Ισλαμικό Κράτος στον μεγάλο πόλεμο της περιόδου 2014-2017.
Στην επιχείρηση «Ιρακινή Ελευθερία» σκοτώθηκαν περίπου διπλάσιοι Αμερικανοί από ό,τι στον παράλληλο πόλεμο στο Αφγανιστάν, ο οποίος έληξε με την αιφνίδια αποχώρηση των ΗΠΑ το 2021.
Τα τελευταία χρόνια, το Ιράκ ήταν η μόνη χώρα που διατηρούσε στενές πολιτικές και στρατιωτικές σχέσεις τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με το Ιράν, το οποίο κατά καιρούς χρησιμοποιούσε το ιρακινό έδαφος ως πεδίο σύγκρουσης δι’ αντιπροσώπων.
Το 2020 οι ΗΠΑ σκότωσαν τον υψηλόβαθμο Ιρανό διοικητή Κασέμ Σουλεϊμανί με πλήγμα στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης. Σύμμαχοι του Ιράν εξαπέλυσαν επανειλημμένα επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων, προκαλώντας σε ορισμένες περιπτώσεις αντίποινα.
Στον φετινό πόλεμο κατά του Ιράν, επτά από τους 18 Αμερικανούς στρατιωτικούς που καταγράφονται ως νεκροί έχασαν τη ζωή τους στο Ιράκ. Ο τελευταίος ήταν λοχίας του στρατού, ο οποίος σκοτώθηκε τον Ιούλιο κατά την ελεγχόμενη εξουδετέρωση ενός μη επανδρωμένου αεροσκάφους σε βάση κοντά στο Ερμπίλ.
Νίκη για τον «άξονα της αντίστασης», λέει το Ιράν
Το Ιράν, το οποίο δηλώνει ότι απώτερος στόχος του είναι η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, παρουσιάζει την αποχώρηση από το Ιράκ ως νίκη του «άξονα της αντίστασης», του δικτύου συμμαχικών ένοπλων ομάδων που διαθέτει στην περιοχή.
«Στο Ιράκ θα επικρατήσει διαρκής ασφάλεια» μόλις οι Αμερικανοί εγκαταλείψουν τη χώρα και την ευρύτερη περιοχή, δήλωσε τη Δευτέρα ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, Αμίρ Χαγιάτ Μογκαντάμ.
Το Ιράν «χαιρετίζει την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ και αναμφίβολα θα τη στηρίξει», ανέφερε στην κοινοβουλευτική υπηρεσία ειδήσεων του Ιράν. «Οι ομάδες της αντίστασης αναλαμβάνουν ήδη δράση, στοχοποιώντας και αντιμετωπίζοντας κατά καιρούς αμερικανικά στρατεύματα».
Η Ουάσινγκτον κατηγορεί πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν στο Ιράκ ότι συμμετέχουν στην ευρύτερη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, εξαπολύοντας επιθέσεις εναντίον γειτονικών χωρών κατ’ εντολή της Τεχεράνης. Πιο πρόσφατο παράδειγμα, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, είναι το πλήγμα σε μεγάλο σαουδαραβικό πετρελαιαγωγό αυτόν τον μήνα. Η κυβέρνηση της Βαγδάτης δηλώνει ότι προσπαθεί να περιορίσει την επιρροή τους.
Φόβοι για ανασύνταξη του Ισλαμικού Κράτους
Ορισμένοι Ιρακινοί αξιωματούχοι ασφαλείας, τόσο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης όσο και της ημιαυτόνομης κουρδικής περιοχής στον βορρά, εκτιμούν ότι η αμερικανική αποχώρηση ενδέχεται να δώσει νέα ώθηση στους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους. Παρά την ήττα του αυτοανακηρυγμένου «χαλιφάτου» τους πριν από σχεδόν μία δεκαετία, εξακολουθούν να διατηρούν δίκτυο πυρήνων εν υπνώσει.
Στο απόγειο της ισχύος τους, οι μαχητές της οργάνωσης κατείχαν το ένα τρίτο του Ιράκ και σκότωσαν χιλιάδες ανθρώπους. Ανάμεσα στα θύματα ήταν εκατοντάδες άνθρωποι τους οποίους εκτέλεσαν μέσα σε πρώην αμερικανική στρατιωτική βάση, καταγράφοντας τις δολοφονίες σε βίντεο.
Η απουσία αμερικανικών πληροφοριών, υλικοτεχνικής υποστήριξης και μη επανδρωμένων αεροσκαφών θα δώσει στο Ισλαμικό Κράτος την ευκαιρία να ανασυνταχθεί, εκτίμησε ο Κούρδος διοικητής Σιρουάν Μπαρζανί.
«Εδώ και περισσότερες από δύο εβδομάδες παρατηρούμε κινητικότητα πυρήνων του Ισλαμικού Κράτους που βρίσκονταν εν υπνώσει, αφότου ανακοινώθηκε δημοσίως ότι η διεθνής συμμαχία θα αποχωρήσει επισήμως από το Ιράκ έως τα τέλη Σεπτεμβρίου», είπε. «Κατά τη γνώμη μου, αυτό έχει ενισχύσει το ηθικό» των μαχητών.
Οι ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας ανέφεραν ότι ένας φερόμενος πυρήνας του Ισλαμικού Κράτους προετοίμαζε επιθέσεις αυτοκτονίας για την περίοδο της αποχώρησης. Σύμφωνα με τέσσερις Ιρακινούς αξιωματούχους των υπηρεσιών ασφαλείας και του στρατού, το σχέδιο αυτό αναδεικνύει την ανησυχία ότι η οργάνωση παραμένει ικανή να εκμεταλλευτεί κενά ασφαλείας, παρά τις στρατιωτικές ήττες που έχει υποστεί επί χρόνια.
Το Ισλαμικό Κράτος «επιδιώκει να στείλει το μήνυμα ότι εξακολουθεί να είναι ισχυρό και ικανό να εξαπολύει αιματηρές επιθέσεις», δήλωσε ο συνταγματάρχης Χαλίντ αλ Μπαγιάτι, ανώτερος αξιωματούχος ασφαλείας στην πετρελαιοπαραγωγό πόλη Κιρκούκ, στρατηγικής σημασίας.
