Στις 8 Σεπτεμβρίου η Εκκλησία γιορτάζει τη γέννηση της Παναγίας. Μία ημέρα αργότερα, 9 Σεπτεμβρίου, τιμά τους ανθρώπους από τους οποίους ξεκίνησε αυτή η ιστορία: τους Αγίους Ιωακείμ και Άννα, τους γονείς της Θεοτόκου και παππού και γιαγιά του Χριστού κατά σάρκα. Γι’ αυτό και η Εκκλησία τούς αποκαλεί Θεοπάτορες.
Για τον Ιωακείμ και την Άννα δεν υπάρχουν πληροφορίες στα κανονικά Ευαγγέλια. Τα ονόματα και η ιστορία τους προέρχονται κυρίως από το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου, απόκρυφο χριστιανικό κείμενο του 2ου αιώνα, και πέρασαν στη συνέχεια στην εκκλησιαστική παράδοση.
Ο Ιωακείμ περιγράφεται ως εύπορος και ευσεβής άνθρωπος. Μαζί με την Άννα είχαν φτάσει σε προχωρημένη ηλικία χωρίς να αποκτήσουν παιδί.
Η ατεκνία δεν αποτελούσε μόνο προσωπικό πόνο. Στην κοινωνία της εποχής μπορούσε να εκλαμβάνεται ως ντροπή ή ακόμη και ως σημάδι θεϊκής αποδοκιμασίας.
Σύμφωνα με την παράδοση, όταν η προσφορά του Ιωακείμ στον Ναό απορρίφθηκε εξαιτίας της ατεκνίας του, εκείνος αποσύρθηκε βαθιά πληγωμένος στην έρημο.
Η Άννα συνέλαβε και γέννησε τη Μαρία. Η Εκκλησία τιμά τη Σύλληψη της Θεοτόκου από την Αγία Άννα στις 9 Δεκεμβρίου και τη γέννηση της Παναγίας εννέα μήνες αργότερα, στις 8 Σεπτεμβρίου.
Την αμέσως επόμενη ημέρα, 9 Σεπτεμβρίου, τιμά μαζί τους γονείς της.
Γιατί ονομάζονται «Θεοπάτορες»
Ο χαρακτηρισμός μπορεί αρχικά να ακούγεται παράξενος. Θεοπάτορες σημαίνει κυριολεκτικά οι πρόγονοι του Θεού κατά σάρκα. Ο Ιωακείμ και η Άννα είναι οι γονείς της Θεοτόκου και επομένως, σύμφωνα με τη χριστιανική θεολογία, οι κατά σάρκα παππούς και γιαγιά του Ιησού Χριστού.
Αυτό εξηγεί και την εξαιρετικά τιμητική θέση που κατέχουν στην ορθόδοξη παράδοση. Ιδιαίτερα η Αγία Άννα έγινε μία από τις πιο αγαπητές μορφές της λαϊκής ευσέβειας και θεωρείται προστάτιδα της οικογένειας, των ζευγαριών που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί, των εγκύων και των μητέρων.
Στο Άγιον Όρος βρίσκεται η περίφημη Σκήτη της Αγίας Άννας, η μεγαλύτερη και αρχαιότερη σκήτη της αθωνικής πολιτείας.
Ο Άγιος Σεβηριανός ο Μεγαλομάρτυρας
Στις 9 Σεπτεμβρίου τιμάται επίσης ο Άγιος Σεβηριανός, που έζησε τον 4ο αιώνα, την εποχή των διωγμών του αυτοκράτορα Λικινίου. Σύμφωνα με τη συναξαριακή παράδοση, ο Σεβηριανός ήταν χριστιανός και συνδεόταν με τους Σαράντα Μάρτυρες της Σεβάστειας, τους οποίους ενίσχυσε κατά τη δοκιμασία τους.
Η δράση του έγινε γνωστή στις αρχές και συνελήφθη. Υπέστη σκληρά βασανιστήρια επειδή αρνήθηκε να αποκηρύξει την πίστη του και τελικά πέθανε μαρτυρικά. Η Εκκλησία τον τιμά με τον τίτλο του Μεγαλομάρτυρα για την ένταση και τη διάρκεια των βασανιστηρίων που, κατά την παράδοση, υπέστη.
Η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος – Γιατί συνδέεται με την Παναγία
Σήμερα τιμάται και η μνήμη της Γ΄ Οικουμενικής Συνόδου, που πραγματοποιήθηκε στην Έφεσο το 431 μ.Χ. Στο επίκεντρό της βρέθηκε μία από τις μεγαλύτερες θεολογικές διαμάχες της πρώιμης Εκκλησίας.
Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νεστόριος αντιδρούσε στη χρήση του όρου «Θεοτόκος» για την Παναγία, προτιμώντας διατυπώσεις που, κατά τους αντιπάλους του, υπονόμευαν την ενότητα της θείας και ανθρώπινης φύσης στο πρόσωπο του Χριστού.
Κεντρικός αντίπαλός του υπήρξε ο Κύριλλος Αλεξανδρείας. Η Σύνοδος καταδίκασε τη διδασκαλία του Νεστορίου και επικύρωσε τη χρήση του όρου Θεοτόκος: η Μαρία μπορεί να αποκαλείται Μητέρα του Θεού επειδή εκείνος που γεννήθηκε από αυτήν είναι ο Ιησούς Χριστός, ένα πρόσωπο, αληθινός Θεός και αληθινός άνθρωπος.
Η τοποθέτηση της μνήμης της Συνόδου αμέσως μετά το Γενέσιο της Θεοτόκου αποκτά έτσι ιδιαίτερο συμβολισμό.
Ο Άγιος Κιαράν – Ένας από τους πρώτους Αγίους της Ιρλανδίας
Ένα όνομα πολύ διαφορετικό από τα υπόλοιπα του σημερινού εορτολογίου είναι εκείνο του Αγίου Κιαράν. Πρόκειται για τον Κιαράν του Κλονμάκνοϊς, μία από τις σημαντικότερες μορφές του πρώιμου ιρλανδικού Χριστιανισμού.
Γεννήθηκε τον 6ο αιώνα και, σύμφωνα με την παράδοση, ήταν γιος ξυλουργού. Ακολούθησε τον μοναχικό βίο και μαθήτευσε κοντά σε σημαντικούς Ιρλανδούς ασκητές.
Περί το 544 ίδρυσε στις όχθες του ποταμού Σάνον τη μονή του Clonmacnoise. Ο ίδιος δεν πρόλαβε να δει την εξέλιξή της. Πέθανε πολύ νέος, πιθανότατα από ασθένεια, λίγους μήνες μετά την ίδρυσή της.
Το Clonmacnoise, όμως, εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα μοναστικά, εκπαιδευτικά και πνευματικά κέντρα της μεσαιωνικής Ιρλανδίας.
Το μήνυμα της ημέρας
Η ιστορία του Ιωακείμ και της Άννας είναι, πριν από όλα, μια ιστορία αναμονής. Η παράδοση δεν τους παρουσιάζει να παίρνουν αμέσως αυτό που ζητούν, αλλά να περνούν χρόνια μέσα στην απογοήτευση και στην κοινωνική πίεση της ατεκνίας. Και όταν τελικά γεννιέται η Μαρία, δεν γνωρίζουν ακόμη τον ρόλο που θα έχει στην ιστορία του Χριστιανισμού. Ίσως γι’ αυτό η Εκκλησία τοποθετεί τη γιορτή τους αμέσως μετά τη γέννησή της: πίσω από κάθε μεγάλη αρχή υπάρχουν συχνά άνθρωποι που περίμεναν πολύ περισσότερο απ’ όσο πίστευαν ότι μπορούσαν.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Σήμερα γιορτάζουν κυρίως όσοι φέρουν το όνομα:
- Ιωακείμ
- Κιαράν
- Άννα (συνήθως εορτάζει στις 9 Δεκεμβρίου)
