Μια συζήτηση φουντώνει στην αγορά πετρελαίου: Είναι τα Στενά του Ορμούζ πολύ πιο “ανοιχτά” απ’ όσο νομίζαμε;
Η κοινή αντίληψη ήταν ότι η κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδός είναι ουσιαστικά κλειστή για την κυκλοφορία πετρελαιοφόρων. Το Ιράν έχει ανοίξει πυρ εναντίον δεκάδων πετρελαιοφόρων που επιχειρούν να διέλθουν από τα στενά. Οι υπηρεσίες παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας, οι οποίες χρησιμοποιούν συνδυασμό δεδομένων από πομποδέκτες και δορυφορικές εικόνες, έχουν καταγράψει σημαντική μείωση του αριθμού των πλοίων που επιχειρούν να πλεύσουν στα συγκεκριμένα ύδατα. Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου συνεχίζουν να μειώνονται.
Όμως ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ παρουσίασε την περασμένη εβδομάδα μια εντελώς διαφορετική εικόνα: τα στενά είναι ανοιχτά και το πετρέλαιο ρέει με πολύ ταχύτερο ρυθμό απ’ όσο αντιλαμβάνεται η αγορά.
Θα ήταν σε θέση να το γνωρίζει: ο αμερικανικός στρατός βρίσκεται ακριβώς εκεί, περιπολώντας στα ύδατα, συνοδεύοντας πλοία κατά την είσοδο και την έξοδό τους από τα στενά και προστατεύοντάς τα από εχθρικά πυρά. Το Πολεμικό Ναυτικό παρέχει στο υπουργείο Ενέργειας λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με το ποια πλοία κινούνται και πότε.
“Σε συντονισμό με τον αμερικανικό στρατό, το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ διατηρεί τα καλύτερα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με το πετρέλαιο και τα πετρελαϊκά προϊόντα που εξέρχονται από τον Αραβικό Κόλπο”, δήλωσε εκπρόσωπος του υπουργείου Ενέργειας.
Δεν θα ήταν κάτι ασυνήθιστο για την κυβέρνηση Τραμπ να επιχειρεί, μέσω δηλώσεων, να πιέσει τις τιμές του πετρελαίου προς τα κάτω. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχουν τα Στενά του Ορμούζ και υποστηρίζει συχνά ότι επίκειται συμφωνία με το Ιράν. Ο υπουργός Ράιτ έχει δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διασφαλίζουν πως άφθονο πετρέλαιο φτάνει εκεί όπου χρειάζεται.
Αγνοώντας τις μεγαλόστομες δηλώσεις, οι αναλυτές της Wall Street βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό στα δεδομένα παρακολούθησης από τρίτες πηγές που λάμβαναν, σε συνδυασμό με τις μετρήσεις αποθεμάτων που ανέφερε ο κλάδος και άλλα δεδομένα.
Όμως αυτό ενδέχεται να αλλάζει. Ή, τουλάχιστον, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, ορισμένοι αναλυτές της Wall Street ίσως είναι πλέον διατεθειμένοι να εξετάσουν το ενδεχόμενο η κυβέρνηση να λέει την αλήθεια σχετικά με την κατάσταση στην αγορά πετρελαίου.
Επικρατεί σύγχυση
Ο Ράιτ υποστήριξε ότι ο μέσος όρος επτά ημερών της ποσότητας πετρελαίου που εξέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ είχε αυξηθεί στα 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Ο Χουσεΐν σημείωσε ότι αυτό ερχόταν σε άμεση αντίθεση τόσο με τον ισχυρισμό του Ιράν ότι τα στενά ήταν κλειστά όσο και με τα δεδομένα παρακολούθησης των πλοίων, τα οποία έδειχναν ότι η ποσότητα ανερχόταν περίπου στο ήμισυ του αριθμού που ανέφερε ο Ράιτ.
“Γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να γνωρίζουμε πόσο πετρέλαιο εξέρχεται από τον Κόλπο”, δήλωσε ο Χαμάντ Χουσεΐν, ανώτερος οικονομολόγος για το κλίμα και τα εμπορεύματα στην Capital Economics. “Οι αντικρουόμενες δηλώσεις Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων θολώνουν την εικόνα”.
Οι αναλυτές της Wall Street — οι οποίοι χρησιμοποιούν υπηρεσίες παρακολούθησης πλοίων όπως η Kpler και η Windward Intelligence, μεταξύ πολλών άλλων πηγών δεδομένων, προκειμένου να εκτιμήσουν τις ροές πετρελαίου — έχουν δηλώσει ότι τα πετρελαιοφόρα μεταφέρουν καθημερινά περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.
Επιπλέον, περίπου 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, τα οποία χώρες της Μέσης Ανατολής έχουν διοχετεύσει μέσω αγωγών και άλλων οδών που παρακάμπτουν τα στενά, σημαίνουν ότι συνολικά περίπου 11 ή 12 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου εξέρχονται από την περιοχή, σύμφωνα με τις υπηρεσίες παρακολούθησης.
Πρόκειται για ποσότητα σημαντικά χαμηλότερη από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως που εξήγαγε η περιοχή πριν ξεκινήσει ο πόλεμος με το Ιράν.
Ο Ράιτ δήλωσε ότι στις 8 Αυγούστου η συνολική ποσότητα πετρελαίου που εξήλθε από τον Κόλπο ξεπέρασε το όριο των 20 εκατομμυρίων βαρελιών.
Η Kpler υπερασπίστηκε τα δεδομένα της, τα οποία τροφοδοτούνται από το δίκτυό της με 13.000 ιδιόκτητους και υπό τη διαχείρισή της δέκτες σε 190 χώρες, που παρακολουθούν 350.000 πλοία, ενημερώνοντας τη θέση τους κάθε 5 λεπτά. Η εταιρεία διαθέτει επίσης στόλο δορυφόρων χαμηλής γήινης τροχιάς.
“Δεν είναι δυνατόν να συμβιβαστεί η διαφορά ανάμεσα σε αυτό που βλέπουμε και σε αυτό που επικαλείται εκείνος”, δήλωσε ο Ματ Σμιθ, διευθυντής έρευνας εμπορευμάτων στην Kpler.
Άλλες υπηρεσίες παρακολούθησης πλοίων, όπως η Windward Intelligence, χρησιμοποιούν δορυφορικές εικόνες και τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίζουν πλοία, ακόμη και όταν αυτά απενεργοποιούν τους πομποδέκτες τους. Αυτό επιτρέπει στις υπηρεσίες παρακολούθησης να εντοπίζουν ενεργά τους λεγόμενους “σκιώδεις στόλους”, οι οποίοι προσπαθούν να αποκρύψουν τη θέση τους προκειμένου να αποφύγουν τον εντοπισμό.
Η Kpler εκτιμά επίσης την κίνηση του σκιώδους στόλου. Τόσο η Kpler όσο και η Windward κατέγραψαν συνολικά περίπου πέντε πλοία να εξέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ την ημέρα κατά την οποία ο Ράιτ δήλωσε ότι 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου εξήλθαν από την περιοχή του Αραβικού Κόλπου. Πριν από τον πόλεμο, περισσότερα από 100 πλοία διέσχιζαν καθημερινά τα στενά. Απλώς δεν υπάρχουν αρκετά πλοία για να δικαιολογήσουν μια τέτοια ροή πετρελαίου.
Ωστόσο, ο Χουσεΐν αναγνώρισε ότι η εικόνα που έχει λάβει η αγορά πετρελαίου ενδέχεται να είναι ελλιπής. Το Ιράν έχει γίνει σημαντικά πιο επιθετικό στις επιθέσεις του εναντίον πλοίων τις τελευταίες εβδομάδες, ενώ το ίδιο έχουν κάνει και οι σύμμαχοί του, οι Χούθι, στην Ερυθρά Θάλασσα.
Αυτό έχει οδηγήσει έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ στην Ερυθρά Θάλασσα να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποκρύψουν τις θέσεις τους και το φορτίο τους, ώστε να αποφύγουν επιθέσεις. Περίπου το ήμισυ της κίνησης που έχει καταγράψει η Kpler μέσω των Στενών του Ορμούζ τις τελευταίες εβδομάδες αποτελείται από “σκιώδεις” διελεύσεις, από περίπου το ένα όγδοο έναν μήνα νωρίτερα — και, σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, η Kpler δεν καταγράφει τα πάντα.
Όταν τα αργά κινούμενα πετρελαιοφόρα ενεργοποιούν ξανά τους πομποδέκτες τους, αφού έχουν απομακρυνθεί από τη ζώνη κινδύνου, η αγορά πιθανότατα θα συνειδητοποιήσει ότι έχει εξέλθει από την περιοχή πολύ περισσότερο πετρέλαιο απ’ όσο είχε εκτιμηθεί προηγουμένως, υποστήριξε ο Χουσεΐν.
Ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής και διευθύνων επενδυτικός σύμβουλος της Pickering Energy Partners, δήλωσε στο CNN ότι είναι ανοιχτός στο ενδεχόμενο να ισχύουν τα στοιχεία του υπουργείου Ενέργειας.
“Οι ΗΠΑ επιτρέπουν να διέρχεται μια ικανοποιητική ποσότητα πετρελαίου από τα στενά και το Ιράν δεν σταματά τα πάντα”, είπε. “Σε έναν κόσμο όπου η κυβέρνηση έχει προκαλέσει μεγάλο σκεπτικισμό, πιθανότατα δεν μπορείς να κάνεις τίποτα καλύτερο από το να υιοθετήσεις μια προσέγγιση “εμπιστεύσου, αλλά επαλήθευσε””.
“Είναι σίγουρα πιθανό να έχει δίκιο”, πρόσθεσε.
Γιατί έχει σημασία
Η Wall Street έχει αναγνωρίσει και στο παρελθόν ότι είχε εκτιμήσει λανθασμένα πόσο πετρέλαιο κατάφερνε να εξέλθει από τα στενά.
Η Νατάσα Κανέβα, επικεφαλής της παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων της JPMorgan, δήλωσε τον Ιούνιο ότι η σχετικά χαμηλή τιμή του πετρελαίου την είχε κάνει να επανεξετάσει την ποσότητα πετρελαίου που ενδεχομένως καταφέρνει να εξέλθει από τον Περσικό Κόλπο, αναγνωρίζοντας το ενδεχόμενο να μετακινείται μια απροσδόκητα μεγάλη ποσότητα “μυστικού” πετρελαίου με πετρελαιοφόρα που έχουν απενεργοποιημένους τους πομποδέκτες τους.
Η JPMorgan αναφέρει τις πληροφορίες ναυσιπλοΐας της Kpler ως μία από τις αρκετές πηγές δεδομένων που παρακολουθεί για να καταλήξει στις εκτιμήσεις της σχετικά με την προσφορά και τη ζήτηση πετρελαίου.
Η αγορά έχει σε μεγάλο βαθμό επιλέξει να συνταχθεί με την κυβέρνηση Τραμπ. Διατηρεί την ελπίδα ότι επίκειται επίλυση της κρίσης και ότι ο στρατός μπορεί να διατηρήσει τη ροή του πετρελαίου. Αυτό έχει κρατήσει τις τιμές πολύ χαμηλότερα από το επίπεδο που θα υποδείκνυε το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς πετρελαίου που έχει καταγραφεί ποτέ.
Όμως η ακριβής εκτίμηση των ροών πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία για τις τιμές όσο έχει για τη σταθερότητα της αγοράς, δήλωσε ο Χουσεΐν. Τα παγκόσμια αποθέματα βρίσκονται σήμερα μεταξύ 1,5 και 1,9 δισεκατομμυρίων βαρελιών χαμηλότερα σε σχέση με την έναρξη του πολέμου, ανάλογα με το ποιος κάνει την εκτίμηση. Τα τεράστια αποθέματα αργού πετρελαίου πριν από τον πόλεμο συνέβαλαν στην αποτροπή μιας καταστροφής όταν η προσφορά μειώθηκε.
Παρότι η αγορά πετρελαίου εξακολουθεί να λειτουργεί με έλλειμμα, όσο περισσότερο πετρέλαιο εξέρχεται από τα στενά, τόσο περισσότερο μπορεί η αγορά να καθυστερήσει το επερχόμενο σημείο καμπής, κατά το οποίο τα αποθέματά της θα καταστούν ανεπαρκή για να εφοδιάσουν τον κόσμο με αρκετό πετρέλαιο.
“Η αγορά δεν μπορεί να συνεχίσει να μειώνει τα αποθέματα για πάντα”, δήλωσε ο Πίκερινγκ. “Αργά ή γρήγορα, το ντουλάπι θα αδειάσει”.
