Στο οροπέδιο της Δυτικής Ερήμου της Αιγύπτου, όπου το άνυδρο τοπίο συναντά την εύφορη κοιλάδα του Νείλου, βρίσκεται μια νεκρόπολη από το Μέσο και το Παλαιό Βασίλειο, γνωστή ως το πυραμιδικό σύμπλεγμα του Νταχσούρ.
Το 1894, μια ομάδα με επικεφαλής τον Γάλλο αρχαιολόγο Ζακ ντε Μόργκαν έσκαψε σε φρεάτια κοντά σε μια από τις πυραμίδες και βρήκε αρκετούς υπόγειους ταφικούς θαλάμους. Στο εσωτερικό, αποκάλυψαν τα 4.000 ετών λείψανα του βασιλιά Χορ και της πριγκίπισσας Νουμπ-Χοτέπ. Την επόμενη χρονιά, ανασκάφηκαν κοντά σε μια άλλη πυραμίδα και έφεραν στο φως σκελετούς τεσσάρων ακόμη βασιλικών μελών περίπου της ίδιας εποχής, συμπεριλαμβανομένης της πριγκίπισσας Ίτα, της πριγκίπισσας Κενμέτ, της πριγκίπισσας Ιταβερέτ και μιας άγνωστης γυναίκας που υποψιαζόταν ότι ήταν η πριγκίπισσα Σαθατορμερίτ.
Ivy Close Images / Alamy Stock Photo
Εκτός από τα στολίδια, όπως σκήπτρα και κοσμήματα, οι πριγκίπισσες θάβονταν με όπλα, όπως ρόπαλα, στιλέτα, τόξα και βέλη. Οι Αιγυπτιολόγοι ερμήνευαν εδώ και καιρό αυτά τα αντικείμενα ως απλά σύμβολα της κοινωνικής τους θέσης ή εξοπλισμού που χρησιμοποιούνταν σε τελετές κηδείας.
Αλλά τώρα, μια ομάδα αρχαιολόγων επανεξέτασε τα βασιλικά λείψανα και βρήκε στοιχεία για προηγουμένως άγνωστους τραυματισμούς και σκελετικά σημάδια που λένε ότι υποδηλώνουν ότι τα όπλα ήταν κάτι περισσότερο από απλά αντικείμενα για τη μετά θάνατον ζωή: οι πριγκίπισσες μπορεί να τα κρατούσαν όσο ζούσαν.
«Το συναίσθημα όταν συνειδητοποιήσαμε ότι αυτές οι γυναίκες χρησιμοποίησαν πραγματικά τα όπλα τους ήταν ένα συναίσθημα επιστημονικού ενθουσιασμού αναμεμειγμένο με ένα αίσθημα ιστορικής δικαιοσύνης», λέει η Ζεϊνάμπ Χασές, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο Μπένι Σουέφ στην Αίγυπτο. Πρόσθεσε ότι ιστορικά, η παρουσία όπλων σε μια ταφή ήταν αρκετή για να αναγνωρίσουν οι αρχαιολόγοι σκελετούς ως ανδρικούς.
Η ομάδα της δημοσίευσε τα ευρήματά της στο περιοδικό Frontiers in Environmental Archaeology.
Σκελετοί στο υπόγειο
Το 1895, ένας Γάλλος γιατρός στο Κάιρο, ονόματι Ντανιέλ Μαρί Φουκέ (Daniel Marie Fouquet), πραγματοποίησε σκελετική εξέταση σε δύο από τα άτομα. Μετά τον θάνατό του, η σύζυγός του, Μαντάμ Φουκέ, μετέφερε τα λείψανα και των έξι βασιλικών μελών στο Αιγυπτιακό Μουσείο στο Κάιρο το 1915.
Οι εργαζόμενοι του μουσείου κατέγραψαν τα ευρήματα και τα άφησαν στην άκρη στο υπόγειο του μουσείου. Εκεί, τα σκελετικά λείψανα παρέμειναν ανενόχλητα για περισσότερο από έναν αιώνα, μέχρι που η Χασές και οι συνάδελφοί της βρήκαν τα ξύλινα κουτιά σε ένα ράφι το 2020.
Όταν η ομάδα της αποκάλυψε τα ξεχασμένα βασιλικά μέλη, διαπίστωσε ότι πολλά από τα οστά ήταν τυλιγμένα σε εφημερίδες από τις αρχές του 1900 και εξακολουθούσαν να φέρουν τις αυθεντικές χειρόγραφες ετικέτες που είχαν τοποθετήσει οι ανασκαφείς. Τα βασιλικά μέλη ταριχεύτηκαν χρησιμοποιώντας πιο πρωτόγονες τεχνικές από τις μεταγενέστερες αιγυπτιακές μούμιες, οπότε ελάχιστα οστά επέζησαν. Τα κρανία των πέντε πριγκιπισσών έλειπαν, φέρεται να χωρίστηκαν από τα σώματα για περαιτέρω ανάλυση τη δεκαετία του 1890 και στη συνέχεια χάθηκαν.
Παρόλα αυτά, η Χασές ήταν ενθουσιασμένη που θα χρησιμοποιούσε σύγχρονες τεχνικές ανάλυσης οστών για να δει τι θα μπορούσε να προσδιορίσει για τη ζωή των βασιλικών μελών από ό,τι είχε απομείνει. Κατά την άποψή της, η αρχαία Αίγυπτος είναι γνωστή για τα τεχνουργήματά της, αλλά τα ανθρώπινα λείψανα συχνά παραβλέπονται.
Η εύρεση των σκελετών ήταν μια «βαθιά συγκινητική εμπειρία», λέει η Χασές.
«Η συνειδητοποίηση ότι αυτά τα άτομα, που ήταν κεντρικά στη βασιλική αυλή του Μέσου Βασιλείου, ήταν σιωπηλά και σε μεγάλο βαθμό αμελητέα για πάνω από 130 χρόνια», λέει, «έδωσε στην ομάδα μας ένα αίσθημα ευθύνης να αφηγηθεί επιτέλους την ανθρώπινη ιστορία τους».
Η επιθεώρησή τους αποκάλυψε ότι αρκετοί από τους βασιλείς είχαν επουλωθεί από τραυματισμούς, συμπεριλαμβανομένων καταγμάτων στα πλευρά, το χέρι, το πόδι και την πλάτη. Για τους ερευνητές, αυτά τα ευρήματα αποκαλύπτουν αυτό που αποκαλούν «παράδοξο προνομίων».
