Σε νέο διπλωματικό αδιέξοδο φαίνεται να οδηγούνται Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, με τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι δεν βρίσκεται σε εξέλιξη καμία επικοινωνία με την Τεχεράνη και ότι δεν έχει προγραμματιστεί νέα επαφή μεταξύ των δύο πλευρών. Την ίδια ώρα, το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ παραμένει βασικό σημείο σύγκρουσης, με Ουάσινγκτον και Τεχεράνη να παρουσιάζουν δύο εντελώς διαφορετικές εικόνες για όσα συμβαίνουν στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Παρά την αισθητή αποκλιμάκωση σε σχέση με τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, όταν οι αμερικανικές και ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές διαδέχονταν η μία την άλλη και το Ιράν απαντούσε με πυραυλικές επιθέσεις, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από μεγάλη αστάθεια.
Τραμπ: Καμία συζήτηση με την Τεχεράνη
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να ξεκαθαρίσει το τοπίο γύρω από τις διπλωματικές επαφές, γράφοντας στο Truth Social: «Δεν διεξάγονται αυτή τη στιγμή ούτε συζητήσεις ούτε συνομιλίες, ούτε προγραμματίζονται, με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν».
Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός παραμένει «σε πλήρη ισχύ και είναι απόλυτα αποτελεσματικός». Επανέλαβε ακόμη ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά και λειτουργούν κανονικά, ενώ ανέφερε πως όλες οι θαλάσσιες νάρκες έχουν απομακρυνθεί ή καταστραφεί.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται, ωστόσο, σε αντίθεση με όσα είχε υποστηρίξει μόλις προχθές ο ειδικός απεσταλμένος και γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος είχε κάνει λόγο στο Fox News για «πολύ θετικές» συνομιλίες.
Σύμφωνα με πηγή του Γαλλικού Πρακτορείου στην αμερικανική πλευρά, οι επαφές έχουν πλέον ανασταλεί. Ο Τραμπ φέρεται να έδωσε εντολή στις ομάδες του να μη συνεχίσουν τον διάλογο μέχρι το Ιράν να αποδεχθεί τις αμερικανικές θέσεις.
Η Τεχεράνη αρνείται να υποχωρήσει
Από την πλευρά του, το Ιράν δεν εμφανίζεται διατεθειμένο να κάνει πίσω. Ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ επέμεινε χθες ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξουν όσο η αμερικανική κυβέρνηση δεν εφαρμόζει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο λεγόμενο μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, το οποίο υπέγραψαν οι πρόεδροι των δύο χωρών.
«Οι Αμερικανοί νομίζουν πως αν πιέσουν πιο δυνατά το Ιράν θα αποσπάσουν παραχωρήσεις που δεν συμπεριλαμβάνονταν ποτέ στη συμφωνία», ανέφερε μέσω X. Χαρακτήρισε μάλιστα την κυβέρνηση Τραμπ «μπουλούκι γελωτοποιών», προσθέτοντας ότι δεν πρόκειται να μπορέσει να βγάλει «λαγό από το καπέλο».
Η συμφωνία του Ιουνίου προέβλεπε ανανεώσιμη προθεσμία 60 ημερών για διαπραγματεύσεις με στόχο την επίλυση των διαφορών, καθώς και κατάπαυση του πυρός. Η συγκεκριμένη προθεσμία έληξε προχθές, Δευτέρα, ενώ η διαδικασία είχε ήδη εκτροχιαστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Ο Γαλιμπάφ επανέλαβε παράλληλα τις βασικές απαιτήσεις της Τεχεράνης, στις οποίες περιλαμβάνονται «η άρση του (αμερικανικού) ναυτικού αποκλεισμού, η άμεση αποδέσμευση των παγωμένων πόρων (του Ιράν), η άρση του πετρελαϊκού εμπάργκο» και «το τέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα».
Ο Τραμπ μιλά για «αμερικανικό έδαφος» στα Στενά
Νέα διάσταση στην αντιπαράθεση δίνουν και οι αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ στην ιδέα μετατροπής των Στενών του Ορμούζ σε «αμερικανικό έδαφος». Χθες αναδημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χάρτη της θαλάσσιας οδού με τη λεζάντα «νέα περιοχή των ΗΠΑ».
Παρά πάντως τις διαβεβαιώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι τα Στενά είναι ανοιχτά, η σημερινή κίνηση των πλοίων δεν μπορεί να συγκριθεί με τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τον πόλεμο.
Η αποτύπωση της πραγματικής κίνησης γίνεται ακόμη δυσκολότερη, καθώς ορισμένα πλοία επιλέγουν να απενεργοποιούν τους πομπούς μετάδοσης δεδομένων γεωγραφικής θέσης όταν επιχειρούν να διασχίσουν το πέρασμα.
Το ζήτημα ξεπερνά τα όρια της περιφερειακής αντιπαράθεσης. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων και η παρατεταμένη διατάραξη της ναυσιπλοΐας εξακολουθεί να προκαλεί έντονη ανησυχία στις διεθνείς αγορές.
Στο επίκεντρο της διαμεσολάβησης το Ομάν
Μέσα στο εύθραυστο διπλωματικό σκηνικό, το Ομάν διατηρεί κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης. Η γεωγραφική θέση του, μεταξύ του Ιράν και της στρατηγικής θαλάσσιας οδού, το καθιστά καθοριστικό συνομιλητή, με Τεχεράνη και Μουσκάτ να συζητούν εδώ και εβδομάδες το καθεστώς και τη μελλοντική διαχείριση των Στενών.
Κατά την ιρανική πλευρά, έχει ήδη επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών για τις γεωγραφικές συντεταγμένες που θα πρέπει να ακολουθούν τα πλοία κατά την είσοδο και την έξοδό τους.
Παράλληλα, η Τεχεράνη φέρεται να εξετάζει την επιβολή τελών για υπηρεσίες που παρέχονται στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό. Η πρόταση συναντά την αντίθεση τόσο των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και των πετρελαιοεξαγωγικών μοναρχιών του Κόλπου.
Στις προσπάθειες διαμεσολάβησης συμμετέχει και το Κατάρ, το οποίο εκτιμά ότι ενδεχόμενη συμφωνία Ιράν – Ομάν θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για επανέναρξη των συνομιλιών μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.
